II SA/Sz 419/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Sędzia WSA Wiesław Drabik po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2026 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami oraz zobowiązania do jego zwrotu postanawia umorzyć postępowanie sądowe.

Pismem z 22 kwietnia 2026 r. O. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 kwietnia 2026 r., nr 010070/680/4177226/2022, w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami oraz zobowiązania do jego zwrotu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na uwzględnienie skargi w całości w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie organ załączył do akt administracyjnych podjętą przez siebie decyzję z 11 maja 2026 r., nr 010070/680/4177226/2022, postępowanie 332767595, którą uchylił własną decyzję z 10 kwietnia 2026 r. ze wskazaniem, że przedmiotowa decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania od decyzji ZUS z 11 lipca 2024 r. organ uchylił ww. decyzję i stwierdził, że skarżąca nie jest zobowiązana do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., ustalonej w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, niż te wskazane w pkt 1 i 2, tj. innych niż cofnięcie skargi, bądź śmierć strony, gdy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków dotyczących zmarłego. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 p.p.s.a.). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem. Taka sytuacja zaistnieje zwłaszcza wtedy, gdy przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia, a więc zaskarżona decyzja (czy też inny akt) zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 (por. T. Woś (w:) Woś T. (red.), Knysiak-Sudyka H., Romańska M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, tezy do art. 161, LEX). Tego rodzaju sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Na skutek wydania decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 maja 2026 r., nr 010070/680/4177226/2022 z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja tego organu z 10 kwietnia 2026 r., stanowiąca przedmiot wniesionej w sprawie skargi. Jak wynika z dołączonego do akt sądowych (k. 73) Urzędowego Poświadczenia Doręczenia ww. decyzja została doręczona skarżącej 12 maja 2026 r. W związku z powyższym, postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ w obrocie prawnym nie istnieje już decyzja organu, która została objęta przedmiotową skargą, co skutkuje zaistnieniem przesłanki do umorzenia postępowania, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 i art. 161 § 2 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowe.