II SA/Sz 392/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Wiesław Drabik po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. i M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2026 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku postanawia odrzucić skargę wobec M. K..

A. K. i M. K. złożyli do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 13 marca 2026 r., nr SKO.4168.2387.2025, w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej odmową wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Z ustaleń organu odwoławczego i akt sprawy wynika, że M. K. nie był stroną postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego ewentualne wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z 7 maja 1988 r., nr RZG.II.70114/38/88, w sprawie oddania działki nr [...] (poprzedni numer ewidencyjny [...]), położonej w obrębie ewidencyjnym [...], w użytkowanie wieczyste. Ponadto z zaskarżonej decyzji wynika, że A. K. jest stroną aktualnie toczącego się postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego działki nr [...], jako współwłaścicielka działki sąsiedniej nr [...] i jako jedyna złożyła podpis pod złożonym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 1988 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego II Wydziału zobowiązano M. K. (stosownie do art. 57 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2026 r., poz. 143) do określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego zaskarżonym postanowieniem w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z 18 czerwca 2026 r., z zachowaniem terminu, M. K. wskazał, że umowa zgodnie z art. 232 w zw. z art 158 KC o ustanowieniu, jak również przeniesieniu prawa użytkownika wieczystego musi być zawarta pod rygorem nieważności w formie aktu notarialnego. Skutkiem konstytutywnym dla jego ustanowienia jest wpis do księgi wieczystej. W 1988 r. brak było aktu notarialnego z Państwowego Biura Notarialnego w K. ul. [...], brak zaświadczenia że nie nabyli żadnej nieruchomości w trybie ustawy z 14 lipca 1961 r. Brak też wpisu w Księdze Wieczystej czyni tę umowę nieważną. Końcowo wzywany wskazał na brzmienie art 58 KC. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o oddalenie skargi wskazał m.in., że na każdym etapie postępowania wnioskodawczynią była wyłącznie A. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest ustaleniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że podmiot wnoszący skargę musi wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony (por. postanowienie NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 355/14, dostępne w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Od wykazania związku między chronionym przez przepis prawa interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej, uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi do sądu. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu administracyjnego wyraża się w tym, że podmiot ten działa we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie na jego rzecz uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego nań obowiązku, wynikającego z obowiązujących przepisów prawa. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. W niniejszej sprawie oznacza to, że interes prawny do wniesienia ewentualnej skargi do Sądu ma przede wszystkim adresat skarżonego postanowienia - A. K., której status strony podlegał badaniu przez Kolegium w fazie postępowania wyjaśniającego poprzedzającego ewentualne wszczęcie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z [...] 1988 r., nr [...] Należy też wyjaśnić, że zgodnie z art. 157 § 2 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej: "k.p.a." postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Status strony w postępowaniu administracyjnym determinowany jest - co do zasady - normami prawa materialnego, które decydują o istnieniu interesu prawnego konkretnej osoby w konkretnej sytuacji faktycznej w uzyskaniu rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach oraz kształtują jego treść (art. 28 K.p.a.). Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wprawdzie postępowaniem odrębnym od postępowania zakończonego wydaniem decyzji, o której legalności ma orzec organ wyższego stopnia, ale dotyczy tego samego stosunku materialnoprawnego co decyzja wydana w postępowaniu zwykłym. Dlatego, co do zasady, krąg osób będących stronami w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym pokrywa się z kręgiem osób będących stronami w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym. Przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przysługiwać będzie jednak również każdemu, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 176/09 - CBOSA). W sprawie niniejszej analiza pisma M. K. z 18 czerwca 2026 r., w ocenie Sądu nie wskazuje, że skarżący jest właścicielem (współwłaścicielem), czy też użytkownikiem wieczystym działki, której dotyczy wniosek nieważnościowy, ani właścicielem (współwłaścicielem) czy użytkownikiem wieczystym działki bezpośrednio graniczącej z tą działką. Skarżący nie wykazał też, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji objętej wnioskiem będą dotyczyć jego interesu prawnego lub obowiązku, co przekładałoby się na zasadność jego udziału w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego. Skarżący w tej konkretnej sprawie sądowej ma więc wyłącznie interes faktyczny, nie był bowiem stroną prowadzonego w sprawie badania warunków formalnych wniosku nieważnościowego, jak również na wezwanie sądowe nie przedłożył dokumentów potwierdzających jego interes prawny w postępowaniu zakończonym zaskarżonym do Sądu postanowieniem. Sąd nie miał też obowiązku poszukiwać za skarżącego takich informacji we własnym zakresie. W konsekwencji skarga M. K. który nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie, musi zostać - jako niedopuszczalna - odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.