Sygnatura
II SA/Sz 36/26
Wyrok WSA w Szczecinie z 16 kwietnia 2026 r., II SA/Sz 36/26 – nadzór sanitarny
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
- Data orzeczenia
- 16 kwietnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 25 listopada 2025 r. nr NEP.906.85.2025 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Skarżąca A. J. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") pismami z dnia 31 grudnia 2024 r. oraz 15 stycznia 2025 r. wniosła zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 21 lutego 2024 r., który doręczono jej wraz z postanowieniem Wojewody Zachodniopomorskiego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia 8 marca 2024 r. W piśmie z dnia 31 grudnia 2024 r. Skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia, 2. dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 §1 pkt. 5 k.p.a., 3. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. z powodu braku uzasadnienia, 4. naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. Natomiast w piśmie z dnia 15 stycznia 2025 r. zarzuciła niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, a także zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżąca wywiodła, że art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1675, dalej: "u.z.z.z.") stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko Skarżącej (tj. B. J.), nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego. Po rozparzeniu powyższego zarzutu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. (dalej: PPIS w S. ) w dniu 31 stycznia 2025 r. wydał postanowienie EP.907.7.11.2025 znak: EP.2O22.2.122a.2O23, w którym oddalił zarzut Skarżącej dot. nieistnienia obowiązku oraz niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, przyjętym jako "brak wymagalności obowiązku". Wierzyciel wskazał, iż zarzuty przytoczone przez zobowiązaną w większości nie znajdują odzwierciedlenia w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 268 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") Strona pismem z dnia 14 lutego 2025 r. wniosła zażalenie, w którym podtrzymała ww. zarzut oraz uzupełniła go o nową argumentację. Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ZPWIS w Szczecinie), po rozpatrzeniu zażalenia wydał postanowienie z dnia 6 maja 2025 znak: NEP.906.23.2025 r., w którym uchylił w całości zaskarżone postanowienie PPIS w S. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na brak podpisania zarzutów przez Stronę wnoszącą, co oceniono jako naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. W dalszym toku czynności, PPIS w S. wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych w złożonym podaniu. Skarżąca uzupełniła braki oraz wniosła kolejne pismo zatytułowane "Uzupełnienie do zażalenia", w którym podniesiono, iż PPIS w S. prowadzi postępowanie jako organ administracji publicznej niewłaściwy ze względu na właściwość miejscową, ponieważ syn Skarżącej posiada adres zameldowania na terenie powiatu g. . W dniu 4 sierpnia 2025 r. PPIS w S. wydał postanowienie znak: EP.907.7.11.2025 r., w którym oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Strona pismem z dnia 18 sierpnia 2025 r. wniosła zażalenie, w którym zarzuciła: 1. "niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym" przyjętym jako brak wymagalności obowiązku, 2. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia, ZPWIS w Szczecinie postanowieniem z dnia 25 listopada 2025 r. nr NEP.906.85.2025 utrzymał w mocy postanowienie PPIS w S. . Według ustaleń organu odwoławczego, dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy (nieuzupełniona karta uodpornienia małoletniego, pismo PPIS w S. z dnia 31 maja 2023 r. oraz upomnienie z dnia 14 sierpnia 2023 r.) przy jednoczesnym braku w tej dokumentacji dowodów wskazujących na zasadność odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych u syna Skarżącej świadczą bezsprzecznie o braku realizacji tego obowiązku. Strona w treści zażalenia powołała się na wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego u rodziców dziecka, a także na informacje producentów szczepionek; iż zawarte w preparatach substancje mogą wywoływać NOP". Zdaniem organu Strona nie przedstawiła jednak żadnych dowodów świadczących o podjęciu działań w celu stwierdzenia lub wykluczenia przeciwskazań do poddania dziecka immunizacji. Jak wyjaśnił organ w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia w zakresie zarzutu braku wymagalności oraz nieistnienia obowiązku, obowiązek szczepień ochronnych określony jest wprost w przepisach prawa oraz istniał i był wymagalny w dniu wystawienia przez PPIS w S. tytułu wykonawczego z dnia 21 lutego 2024 r. Na podstawie powyższych ustaleń organ uznał, że brak jest podstaw do uznania zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów w zakresie szczepień (tj. szczepienie przeciw gruźlicy (I dawka), szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I,II,III dawka), szczepienie przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (I, II, III, IV dawka podstawowa oraz I dawka przypominająca), szczepienie przeciw poliomyelitis (I, II, III dawka podstawowa oraz 1 dawka przypominająca), szczepienie przeciw odrze, śwince i różyczce (I dawka podstawowa i I dawka przypominająca). Wyjaśniono, że dniu wystawienia przez PPIS w S. tytułu wykonawczego syn Skarżącej, ur. [...] r., miał ukończony 7. rok życia i był zobowiązany do przyjęcia ww. dawek szczepionek. Rodzice dziecka nie przedstawili aktualnego zaświadczenia o czasowym lub długotrwałym odroczeniu szczepień czy zaświadczenia od lekarza specjalisty stwierdzającego przeciwskazania do szczepień, a także w dokumentacji brak jest zaświadczenia stwierdzającego dokonanie immunizacji w dowolnie wybranej przez siebie placówce realizującej szczepienia ochronne. Powyższe wskazuje wprost na brak realizacji obowiązku szczepień ochronnych, zatem wystawienie tytułu wykonawczego było zasadne, a obowiązek nałożony na Skarżącą dotyczący dokonania immunizacji dziecka istniał w chwili wydawania przedmiotowego tytułu i nadal istnieje. Natomiast w kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ZPWIS w Szczecinie wskazał, iż nie może być podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie mieści się w zamkniętym katalogu podstaw wniesienia zarzutu zgodnie z przepisem art. 33 § 2 u.p.e.a. Co do twierdzeń Strony dotyczących prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ niewłaściwy ze względu na właściwość miejscową, ZPWIS w Szczecinie wskazał, że w przypadku osoby małoletniej odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku spoczywa na osobie sprawującej nad nią pieczę prawną, a więc w powyższej sprawie to rodzic jest stroną postępowania. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju. W związku z powyższym ZPWIS w Szczecinie wystosował do Skarżącej pismo, w którym wezwał o wskazanie adresu zamieszkania. Strona nie przedstawiła swojego stanowiska w sprawie, zatem organ przyjął jako adres zamieszkania adres przy [...] w S. , wskazywany przez Stronę we wcześniejszej korespondencji (m.in. w piśmie z dnia 31 grudnia 2024 r. oraz 15 stycznia 2025 r.), który jest zgodny z informacją uzyskaną w dniu 9 października 2025 r. od Prezydenta S. udzieloną na podstawie danych zawartych w rejestrze mieszkańców. Wobec powyższego uznano, że zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., organem właściwym w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest PPIS w S. . Pismem z 30 grudnia 2025 r. Strona wniosła skargę na postanowienie ZPWIS w Szczecinie zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu wadliwość z uwagi na: 1. Brak wymagalności obowiązku bowiem zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązek szczepień dotyczy osób od urodzenia do 19. roku życia. Tymczasem dziecko, którego dotyczy postępowanie, ukończyło już dziewięć lat, a zatem brak jest podstaw prawnych do egzekucji. Nadto komunikaty GIS nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego i nie mogą rodzić obowiązków dla obywateli. W konsekwencji obowiązek szczepień egzekwowany wyłącznie na podstawie PSA ogłaszanego w formie komunikatu, nie ma podstawy prawnej, 2. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym bowiem szczepienie jest czynnością medyczną, która może być wykonana wyłącznie po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego przez lekarza oraz po uzyskaniu świadomej zgody pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego. W sytuacji braku takiego badania oraz wyrażenia świadomej zgody obowiązek podlegający egzekucji jest niewykonalny, a prowadzenie egzekucji w tym zakresie narusza przepisy prawa oraz prawa pacjenta wynikające z art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, 3. Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny co wynika z faktu, iż w momencie wszczęcia postępowania adres zameldowania Skarżącej znajdował się w S.1 pow. G., 4. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 5. Niespełnienie wymogów formalnych tytułu wykonawczego. Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o "uchylenie zaskarżonego postanowienia PPIS w S. i utrzymującego go w mocy postanowienia ZPWIS w Szczecinie w całości jako naruszających prawo" oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie wierzyciela wydane w sprawie egzekucji administracyjnej w odniesieniu do obowiązku poddania małoletniego syna Skarżącej obowiązkowi szczepień ochronnych. Nie jest przy tym sporne, że małoletni syn Skarżącej (urodzony [...] r., pomimo ukończenia 7 roku życia nie został zaszczepiony przeciw: gruźlicy; wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I, II, III dawka); błonicy; tężcowi i krztuścowi (I, II, III, IV dawka oraz I dawka przypominająca); pollomyelitls (I, II, III dawka oraz dawka przypominająca) oraz odrze, śwince i różyczce (I dawka oraz dawka przypominająca). Nie budzi również wątpliwości, że Skarżąca nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego czasowe lub stałe przeciwwskazania do realizacji powyższych szczepień u dziecka. Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Na podstawie art. 33 § 2 przywołanej ustawy podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zgłoszony przez Skarżącą zarzut w istocie dotyczył nieistnienia obowiązku, co wynikać ma w szczególności z braku podstawy do egzekwowania obowiązkowych szczepień oraz z niewykonalności obowiązku wobec braku poddania dziecka Skarżącej badaniu kwalifikacyjnemu. Profilaktyka mająca na celu ochronę przed chorobami zakaźnymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z. ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zamieszczone w rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Zgodnie z art. 17 ust. 7 u.z.z.z. urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. i obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Rozporządzenie to określiło: 1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych; 2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych; 3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia; 4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne; 5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych; 6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego; 7) wzory: a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, b) książeczki szczepień, c) karty uodpornienia; 8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu; 9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania; 10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b u.z.z.z., oraz terminy i sposób jego przekazywania. I tak, wskazane rozporządzenie określa w § 3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. W załączniku tym określono schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, zamieszczając w tabeli wykaz szczepień, liczbę dawek, wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania szczepienia. Niewątpliwie określenie ram czasowych w § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych służy z jednej strony uwypukleniu, iż wykonanie szczepień wskazanych w schemacie jest do określonego roku życia obowiązkowe, a z drugiej strony wskazuje moment, od którego obowiązek ten się materializuje. Przepis ten nie daje rodzicowi dziecka pełnej dowolności w wyborze momentu, w którym dziecko należy zaszczepić. Świadczy o tym treść § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w powiązaniu z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei rozporządzenie dookreśla jedynie wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych. W ocenie Sądu przepisy rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych nie wykraczają poza delegację ustawową wynikającą z art. 17 ust. 10 u.z.z.z. Przepis ten stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: 1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, 2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, 2a) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia, 3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne, 4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych, 5) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5, 6) wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia, 7) sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu, 8) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania, 9) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. W świetle treści tego przepisu za dopuszczalne należy uznać określenie w ww. rozporządzeniu terminów wymagalności poszczególnych szczepień, w tym wprowadzenie schematu szczepień w sposób określony w art. 17 ust. 10 pkt 2a u.z.z.z. jak i przedziału wiekowego poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Wbrew twierdzeniom skargi nie sposób przyjąć, aby rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych zostało wydane bez uwzględnienia danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medyczną oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, skoro z dokumentów procesu legislacyjnego wynika, że projekt omawianego rozporządzenia został poddany konsultacjom i zaopiniowaniu m.in. przez: Naczelną Izbę Lekarską, Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych, Naczelną Radę Aptekarską, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Polskie Towarzystwo Pediatryczne, Polskie Towarzystwo Wakcynologii oraz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Zauważyć przy tym należy, że część wywodów skargi odnosi się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19 w którym stwierdzono, że artykuł 17 ust. 11 u.z.z.z. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. To w wykonaniu tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało wspomniane wcześniej rozporządzenie, które zawiera schemat szczepień dzieci uzależniony od ich wieku, co oznacza, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, przestał stanowić podstawę do określenia kalendarza szczepień. Przy czym wskazane rozporządzenie weszło w życie 1 października 2023 r. i obowiązywało w dniu wystawienia tytuł wykonawczego (tj. 21 lutego 2024 r.). Wobec powyższego nie ma racji Skarżąca wywodząc, że obowiązek zaszczepienia dziecka dawkami szczepionek wskazanymi w tytule wykonawczym nie był wymagalny. Wymagalność tego obowiązku wynika bowiem wprost z przepisów ustawy i wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego, a więc z przepisów powszechnie obowiązujących. Jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Analiza zgromadzonej dokumentacji w sprawie potwierdza prawidłowość ustaleń organu, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego syn Skarżącej z uwagi na swój wiek podlegał obowiązkowym szczepieniom, które to nie zostały wykonane. Powyższe ustalenia świadczą zatem o tym, że Skarżąca nie wywiązała się z ustawowego obowiązku poddania syna szczepieniom, co powodowało konieczność jego wyegzekwowania. Dziecko Skarżącej ukończyło 7 rok życia, co oznacza, że obowiązek dokonania immunizacji dziecka istniał w chwili wydawania tytułu wykonawczego i nadal istnieje. Przy czym w tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u dziecka i podstawę prawną obowiązku, zaś Skarżąca nie wykazała, aby obowiązek ten nie był wymagalny czy wygasł. Zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, dla szczepień wymienionych w tytule wykonawczym przewidziano terminy, wskazując na obowiązek zaszczepienia dziecka pomiędzy 6 tygodniem życia, a 19 rokiem życia. Dziecko Skarżącej mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym przez § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a jak już wyżej wskazano, brak jest podstaw do kwestionowania legalności tego rozporządzenia. Co do twierdzeń Skarżącej dotyczących "niewykonalności obowiązku" z uwagi na brak badania kwalifikującego do szczepienia oraz brak wyrażenia świadomej zgody na zabieg, należy wyjaśnić, iż z przytoczonego wyżej art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego a niepoddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. np. wyrok NSA z 26 marca 2025 r. sygn. akt II GSK 1826/21). Warto wyjaśnić, iż lekarz dokonujący badania jako osoba posiadająca zweryfikowaną wiedzę medyczną, ma za zadanie ocenić istotne okoliczności dotyczące badanego pacjenta, w tym ewentualnych przeciwskazań czy ryzyk związanych z danym szczepieniem. Brak poddania syna takiemu badaniu czyni całkowicie niezasadnymi twierdzenia Skarżącej w powyższym zakresie. Dla potwierdzenia takich racji należałoby przedłożyć w szczególności zaświadczenie lekarskie o istnieniu przeciwwskazań do wykonania szczepień, sporządzone w następie badania kwalifikacyjnego. Jeśli chodzi natomiast o zarzuty skargi dotyczące braku właściwości organu, to w myśl art. 21 §1 pkt 3) k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w przedmiotowej sprawie wg miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju. Z kolei art. 21 § 2 k.p.a. wskazuje, iż w razie braku możliwości ustalenia właściwości miejscowej, w tym przypadku miejsca zamieszkania małoletniego syna Skarżącej, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania. W badanej sprawie podmiot leczniczy [...] w S. zgłosił braki w uodpornieniu małoletniego. Jak trafnie zauważył organ w powyższej przychodni została złożona deklaracja przynależności dziecka do lekarza POZ. Wówczas też wskazano adres zamieszkania w S. . Dalsza korespondencja była podejmowania pod wskazanym adresem w S. a Skarżąca podejmując kolejne czynności nie wskazywała aktualnie podnoszonego miejsca zameldowania jako adresu zamieszkania jej dziecka. Ogran trafnie wyjaśnił, iż brak jest podstaw do utożsamiania adresu zamieszkania z adresem zameldowania, który ma charakter stricte ewidencyjny. Wskazana przez Skarżącą okoliczność zameldowania syna w [...] w świetle opisanych wyżej okoliczności nie daje podstaw do uznania zasadności badanego zarzutu. Jeśli chodzi o twierdzenia Skarżącej dotyczące niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego to są one niezasadne. W szczególności ów tytuł nie opiera się - jak twierdzi Skarżąca - na komunikacie GIS, lecz na rozporządzeniu, którego wydanie jest następstwem oceny konstytucyjności komunikatu przez Trybunał Konstytucyjny. W zakresie zastosowanego środka egzekucyjnego, kwestia powyższa nie podlega badaniu w postępowaniu wywołanym zarzutem. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 16 stycznia 2026
- Symbol z opisem
- 6205 Nadzór sanitarny 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
- Hasła tematyczne
- Egzekucyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Wojewódzki Inspektor Sanitarny
- Sędziowie
- Joanna Wojciechowska Krzysztof Szydłowski /przewodniczący sprawozdawca/ Wiesław Drabik
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
art.5 ust.1 pkt 1 lit.b, art. 5 ust.2, art. 17 · Dz.U. 2024 poz. 924
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.)
art. 33 par.1, art. 33 par.2 · Dz.U. 2026 poz. 268
- Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.
par.3 ust.1, par.3 ust.2 · Dz.U. 2022 poz. 2172
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
art. 21 par.1 pkt 3 · Dz.U. 2024 poz. 572
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
art. 33 par.1, art. 33 par.2 · Dz.U. 2025 poz. 132
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Ol 814/25 · 16 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Olsztynie z 16 kwietnia 2026 r., II SA/Ol 814/25 – nadzór sanitarny
Sygnatura: II SA/Ol 813/25 · 16 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Olsztynie z 16 kwietnia 2026 r., II SA/Ol 813/25 – nadzór sanitarny
Sygnatura: II SA/Ol 94/26 · 16 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Olsztynie z 16 kwietnia 2026 r., II SA/Ol 94/26 – nadzór sanitarny
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny