II SA/Sz 338/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na rzecz adwokat M. O. kwotę [...]([...] złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

1. Burmistrz P. decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz.1382), oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek w dniu [...] r. o wymeldowanie z pobytu stałego R. L. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), orzekł o wymeldowaniu go z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy [...]. W uzasadnieniu Organ wskazał, że Skarżący nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały ponieważ odbywa karę trzech lat pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w S. . Mając powyższe na względzie, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, jak wskazał Organ, przymusowe opuszczenie lokalu w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności jest równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Odbywanie kary pozbawienia wolności co do zasady wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego i potwierdza wystąpienie przesłanki związanej z ustaniem pobytu, a w takiej sytuacji brak dowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie stanowi przeszkody wymeldowania. W tym przypadku opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności i nie wynika z działań osób trzecich, a własnych bezprawnych działań (wyrok WSA we Wrocławiu II SA/Wr 267/16 z dnia 25.10.2016 r.). Tym samym, w ocenie Organu warunku dobrowolności nie należy ograniczać wyłącznie do subiektywnego przekonania strony, ale również odnosić do zobiektywizowanych okoliczności faktycznych sprawy i uwarunkowań prawnych. Organ wskazał, że skarżący odbywa w Zakładzie Karnym karę pozbawienia wolności za znęcanie się nad rodziną i przyjął, że podejmując niezgodne z prawem działanie Skarżący godził się na konsekwencje jakie ono wywoła, również w sferze prawa administracyjnego. 2. Od decyzji tej odwołał się Skarżący. 3. Wojewoda decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz. U. 2017.657 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.o.e.l.") utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu Organ wskazał, że z treści art. 35 u.o.e.l. wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca pobytu osoby zameldowanej bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się niezależnie od tego, czy osoba utraciła uprawnienia do przebywania w tym lokalu. Przy czym ustawodawca nie dookreślił charakteru zawartego w tym przepisie pojęcia "opuszczenia" miejsca stałego pobytu, nie precyzując, czy też winno ono mieć jakiś kwalifikowany charakter, co do przyczyny, sposobu, czy też czasu jego trwania. Pojęcie to każdorazowo należy zatem odnieść do indywidualnej sytuacji, tym bardziej, że wykładnię tego przepisu, że spełniona jest przesłanka "opuszczenia", jeśli opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały, wypracowało orzecznictwo sądowoadministracyjne na tle stanów faktycznych, w których najczęściej strony powoływały się na fakt fizycznego uniemożliwiania im pobytu w miejscu zamieszkania wynikających z bezprawnych działań lub zachowań osób trzecich. Dalej Organ podkreślił, że obowiązkiem organów ewidencji ludności jest czuwanie nad prawidłową i zgodną ze stanem faktycznym ewidencją osób, a więc meldowanie ich tam, gdzie mieszkają i wymeldowanie ich z lokali, które opuścili. Utrzymywanie zameldowania w lokalu, w którym osoba nie zamieszkuje, byłoby fikcją meldunkową. Organ uznał, że Skarżący spełnił przesłankę wymeldowania polegającą na opuszczeniu przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności w lipcu 2016 r., a zatem wówczas gdy ustała przeszkoda, która uniemożliwiała mu powrót do miejsca stałego zameldowania. Organ wskazał, że Skarżący opuścił lokal przy [...] w P., zanim jeszcze został aresztowany i osadzony w Zakładzie Karnym, zatem decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji organu gminy była konieczna, ponieważ przyczyniła się do uporządkowania ewidencji ludności i zapobiegła utrzymywaniu tej ewidencji w fikcji. 4. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W uzasadnieniu wskazał, że sprawa była prowadzona nieprofesjonalnie, a zebrany materiał jest stronniczy. Uznaje, że jego wymeldowanie jest niesłuszne. Wskazał, że to on był głównym najemcą lokalu w P.. Wskazał, że od dnia [...] r. zabiegał o pomoc w powrocie do mieszkania w komisariacie Policji i prokuraturze, ale bez rezultatu. 5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. 6. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż kontrolowane rozstrzygnięcie odpowiada prawu. 7. Na wstępie należy nakreślić ramy prawne sprawy. Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Zgodnie natomiast z art. 35 u.o.e.l. organ gminy (...) wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela, lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, zgodnie z którym dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny, było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby. Dodatkowo wskazuje się, że nawet jeżeli sama przyczyna opuszczenia lokalu przez osobę, której dotyczy postępowanie w sprawie wymeldowania nie była dobrowolna, a powrót do miejsca pobytu był utrudniony, to następne trwałe przeniesienie centrum życiowego, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej mającej na celu odzyskanie możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła (por. np. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2019 r., II OSK 745/17, orzeczenie dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 8. W tej sprawie okoliczności ustalone przez Organy nie budzą wątpliwości. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący przebywał w Zakładzie Karnym w S. od [...] r. do [...] r. Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. został zastosowany wobec Skarżącego środek zapobiegawczy w postaci nakazu opuszczenia lokalu położonego przy [...] w P.. W dniu [...] r. Sąd Okręgowy w S. [...] zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w S. [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy zastosowania wobec Skarżącego środka zapobiegawczego w postaci nakazu opuszczenia lokalu mieszkalnego w ten sposób, że zastosowano wobec niego środek zapobiegawczy w postaci nakazu opuszczenia lokalu w P., na okres 3 miesięcy, tj. do dnia [...] r. Od [...] r. Skarżący przebywa w Zakładzie Karnym w S. i został pozbawiony wolności na okres trzech lat. Biorąc pod uwagę powyższe, jak i przedstawione w sprawie dowody uznać należy, że Skarżący już od 2014 r. w tym lokalu nie przebywa (pismo Kierownika Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji i Ruchu Drogowego KPP w P. z [...] r., wyjaśnienia Skarżącego z [...] r., zeznania Skarżącego z [...] r., kopia notatki służbowej strażnika Straży Miejskiej w P. z [...] r., zeznania świadków). Prawidłowo zatem, wobec wyżej przedstawionej wykładni art. 35 u.o.e.l., Organ II instancji uznał, że skoro Skarżący od 2014 r. do daty jego aresztowania zamieszkiwał i koncentrował interesy życiowe poza przedmiotowym lokalem, a w lipcu 2016 r. ustała okoliczność, która nie pozwalała mu przebywać w przedmiotowym lokalu to od lipca 2016 r. R. L. spełnia przesłankę opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.o.l. Skoro bowiem Skarżący jeszcze przed aresztowaniem opuścił przedmiotowy lokal i od kilku lat skupia interesy życiowe poza tym mieszkaniem to nie może on zakładać, że lokal ten nadal stanowi miejsce jego pobytu stałego; dodatkowo, niejako na marginesie – nie dysponuje on tytułem prawnym do tego mieszkania. Jeśli osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania, istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepisy meldunkowe nie mogą bowiem służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która rzeczywiście w nim nie przebywa. 9. Stąd, wobec obiektywnej przesłanki opuszczenia lokalu, argumenty wskazane w skardze i subiektywne przekonanie Skarżącego o niesłuszności wymeldowania nie zasługują na uwzględnienie. 10. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.