II SA/Sz 297/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Dziel po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia Dobry Start uchyla zaskarżoną decyzję.

W dniu [...] lipca 2018 r. A. W. ("strona", "skarżąca") złożyła elektronicznie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia Dobry Start ("świadczenie") na rzecz M. W. i N. W.. W dniu [...] sierpnia 2018 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w M. (OPS) poinformował stronę o przyznaniu ww. świadczenia na rzecz M. W. i N. W.. Świadczenie to zostało wypłacone w dniu [...] sierpnia 2018 r. W 2019 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w M. (OPS) uzyskał informację, że N. W. w roku szkolnym 2018/2019 była studentką [...], Wydział Zamiejscowy w S. na kierunku pedagogika, a nie szkoły ponadgimnazjalnej, jak wcześniej wskazała strona we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. OPS zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia na rzecz N. W.. Decyzją Kierownika OPS, działającego z upoważnienia Burmistrza M. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), § 2 pkt 1, § 3 pkt 1, 2c, 4a, 6, § 4 ust. 1, ust. 2, § 8 ust. 1, 2, pkt 1, ust. 3, § 31 ust. 1 i 2, ust. 3, ust. 7, ust. 9, § 32 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry Start" (Dz.U. z 2018 poz. 1061 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), przypisano stronie zwrot nienależnie pobranego świadczenia na rzecz N. W. w kwocie [...]zł (trzysta złotych [...]) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, które na dzień wydania decyzji wynosiły [...] zł. Określono również, że zwrot świadczenia nastąpi poprzez potrącenie z bieżąco wypłacanego świadczenia w formie świadczenia wychowawczego na podstawie decyzji [...] z dnia [...] lipca 2019 r. do całkowitej spłaty. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji, wskazując że we wniosku zaznaczyła "szkołę ponadgimnazjalną", gdyż nie było możliwości zaznaczenia opcji "studia", a jej córka N. posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 998, dalej: "u.w.r.") w zw. z § 31 ust. 1, 2 i 6 rozporządzenia, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał na błędy popełnione przez organ I instancji przy rozpoznawaniu sprawy. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie wyjaśnił przyczyn, które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy uznał, że konieczne było uchylenie decyzji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż wydanie prawidłowej decyzji wymagałoby przeprowadzenia całego postępowania od początku. Organ odwoławczy wskazał, że niezbędne jest wyjaśnienie przyczyn wydania decyzji, tak by tok rozumowania organu podlegał kontroli instancyjnej oraz prawidłowe skonstruowanie decyzji administracyjnej, tak by w pierwszej kolejności świadczenie, którego zwrotu organ żąda zostało ustalone, i dopiero później nastąpiło samo żądanie zwrotu. Strona złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której wskazała, że nie zgadza się z decyzjami wydanymi przez organy, gdyż są one krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Skarga jest zasadna, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada sentencji, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę sądowoadministracyjną wydanego rozstrzygnięcia, a zatem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że w sentencji zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podał, że utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, lecz treść uzasadnienia wskazywała raczej, iż organ odwoławczy uznał, że decyzję organu I instancji należy uchylić. W zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy zauważył, iż decyzja organu I instancji nie odpowiada prawu, gdyż zawiera szereg uchybień, poczynając od braku wskazania szczegółowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, poprzez niewyjaśnienie przyczyn, które legły u podstaw tegoż rozstrzygnięcia. Jak stwierdził organ odwoławczy, uniemożliwiło to mu dokonanie merytorycznej kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji. Decyzja administracyjna jest aktem, który składa się m.in. z rozstrzygnięcia i uzasadnienia. Wskazać należy, że relacje pomiędzy uzasadnieniem, a rozstrzygnięciem decyzji są ścisłe i nie może być między nimi rozbieżności. Obie części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym i powinny być ze sobą spójne wewnętrznie. Wymogi decyzji zostały określone w art. 107 k.p.a., co powoduje, że braki w tym zakresie stanowią o wadliwości decyzji. Powyższa rozbieżność uniemożliwiła Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. Z tych też względów konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy dokona oceny decyzji organu I instancji, po rozważaniu argumentów strony, zawartych w odwołaniu oraz wyda stosowną decyzję na podstawie obowiązujących przepisów.