II SA/Sz 277/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 17 lutego 2026 r. nr ZPRP-1.8640.1.32.2026.ZS w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 23 grudnia 2025 r., nr SP.5039.152.4.2025.AG

Prezydent Miasta Szczecin decyzją z 23 grudnia 2025 r., nr SP.5039.152.4.2025.AG, na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 11, art. 38 ust. 1 pkt 14 lit. bid, ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620 ze zm., dalej: "ustawa", "u.r.p.s.z.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: "k.p.a.", orzekł o utracie przez M. S. (dalej: "skarżąca", "strona") statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 30 września 2025 r. Z ustalonego przez organ zatrudnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy wynika, że strona dokonała e-rejestracji (za pośrednictwem portalu praca.gov.pl) jako osoba bezrobotna 1 lipca 2025 r. i z tym dniem uzyskała status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych (decyzją z 7 lipca 2025 r., nr 349.BR.07.25, wobec której wskutek wydania decyzji organu odwoławczego z 13 stycznia 2026 r., nr ZPRP-1.862.1.2.2026.ZS, orzeczono o stwierdzeniu nieważności z uwagi na rażące naruszanie prawa). Strona wypełniając wniosek o dokonanie rejestracji jako bezrobotna potwierdziła, że zapoznała się z prawami i obowiązkami osoby bezrobotnej, w tym m.in z obowiązkiem utrzymywania kontaktu z PUP co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie. Tu wskazano na treść wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotnego w aktach sprawy. Dodatkowo organ zatrudnienia 2 lipca 2025 r. za pośrednictwem portalu praca.gov.pl przekazał stronie m.in. informację o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej oraz pouczenie o konieczności utrzymywania kontaktu z urzędem pracy co najmniej raz na 90 dni. Strona odebrała powyższe dokumenty 3 lipca 2025 r. Pismem z 7 lipca 2025 r. organ I instancji zwrócił się do strony doręczając m.in. decyzję z 7 lipca 2025 r., by zgłosiła się w PUP do dnia 3 października 2025 r. "w celu utworzenia IPD lub innej formy pomocy określonej w ustawie". Pismo zostało odebrane przez stronę 8 lipca 2025 r. W decyzji z 1 września 2025 r., nr 62.BD.09.25 organ I instancji wstrzymał stronie wypłatę zasiłku dla bezrobotnych od 17 do 24 sierpnia 2025 r. w związku z pisemnym zgłoszeniem wyjazdu za granicę z 30 lipca 2025 r. Ponownie rozpoznając sprawę na skutek uchylenia przez Wojewodę Zachodniopomorskiego decyzją z 27 listopada 2025 r., nr WZPS-1.8640.1.145.2025.ZS, decyzji organu I instancji z 28 października 2025 r., nr 2467.WT.10.25, w piśmie z 4 grudnia 2025 r., nr SP.5039.152.3.2025.AG, organ I instancji poinformował stronę, że z uwagi na uchylenie jego decyzji przez organ II instancji, zostanie wydana decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 30 września 2025 r. Organ pouczył stronę o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów wyznaczając 7 dniowy termin na podjęcie czynności. Pismo zostało doręczone stronie 8 grudnia 2025 r., natomiast z akt sprawy wynika, że w wyznaczonym terminie strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie złożyła dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Działając w oparciu o wytyczne zawarte w decyzji Wojewody z 27 listopada 2025 r., organ I instancji wydał 23 grudnia 2025 r. decyzję z o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 30 września 2025 r. na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 11 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Strona nie zgadzając się z decyzją Starosty wniosła odwołanie, w którym zarzucając naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a. wskazała, że odbiera pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku jako wynik "rygorystycznej, systemowej interpretacji" zwrotu "kontaktów z urzędem" oraz że nie powinna być "karana" za nieodgadnięcie "technicznych niuansów nowego algorytmu". Odwołująca się podkreśliła, że 30 lipca 2025 r. stawiła się w siedzibie organu w celu zgłoszenia planowanego wyjazdu zagranicznego, co zostało udokumentowane i powinno być wzięte pod uwagę jako "kontakt z urzędem raz na 90 dni". Strona wskazała również, że wydanie zaskarżonej decyzji stanowi rażące naruszenie art. 139 k.p.a., a ona jako obywatel nie powinna ponosić konsekwencji z tytułu skutków wdrażania nowej ustawy o rynku pracy. Wniosła o uchylenie decyzji, przywrócenie statusu osoby bezrobotnej i wypłatę zasiłku dla bezrobotnych za cały okres pozostawania bez statusu osoby bezrobotnej, z zapewnieniem ciągłości tego świadczenia. Wojewoda Zachodniopomorski w wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania z 15 stycznia 2026 r., w wydanej 17 lutego 2026 r. decyzji, nr ZPRP-1.8640.1.32.2026.ZS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), utrzymał decyzję organu I instancji z 23 grudnia 2025 r. w mocy. W motywach wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że strona zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu 1 lipca 2025 r. i została w tym dniu pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, wynikających z przepisów ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. We wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotny wskazano, że to do obowiązków bezrobotnego należy utrzymywanie kontaktu z PUP co najmniej raz na 90 dni oraz że konsekwencją niedopełnienia tego obowiązku jest utrata statusu osoby bezrobotnej. Kontakt bezrobotnego z urzędem pracy może być realizowany np. poprzez osobistą wizytę w PUP, kontakt telefoniczny, mailowy, kontakt za pośrednictwem portalu praca.gov.pl, czy też tradycyjnej poczty, jednakże jego główną cechą musi być potwierdzenie zainteresowania pomocą określoną w ustawie. W ocenie Wojewody w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że w okresie 90 dni od 2 lipca 2025 r., (czyniąc założenie, że ostatnim kontaktem strony z PUP, który może zostać uznany za nawiązanie aktywnej interakcji z urzędem mającej na celu zmianę swojej sytuacji jest złożenie wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotny, tj. 1 lipca 2025 r.), strona nie nawiązała z urzędem kontaktu mającego na celu potwierdzenie zainteresowania pomocą określoną w ustawie. Organ odwoławczy zgłoszenie wyjazdu przez stronę z 30 lipca 2025 r. potraktował, jako realizację obowiązku wynikającego z art. 229 u.r.p.s.z., niewyczerpującą znamion opisanego wyżej kontaktu bezrobotnego z urzędem pracy, którego głównym celem ma być potwierdzenie zainteresowania pomocą określoną w ustawie. Argument podnoszony w odwołaniu, zgodnie z którym zgłoszenie przez stronę 30 lipca 2025 r. wyjazdu za granicę zostało przez stronę uznane za wypełnienie ciążącego na niej obowiązku, jego zdaniem, nie może zostać uwzględniony. Odnosząc się do zarzutu, że pouczenie udzielone przez urząd jest "sformułowane ogólnie" organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 65 ust. 1 pkt 11 ustawy nie wspomina jedynie o "utrzymywaniu kontaktu", jak twierdzi strona, ale mówi jednoznacznie o utrzymaniu kontaktu z PUP co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określona w ustawie. Z uwagi na fakt, że strona została pouczona o pełnej treści tego przepisu, organ ten podnoszony zarzut uznał za bezzasadny. Wskazano na treść wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotnego w aktach sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, przywoływana przez stronę zasada in dubio pro libertate, tj. tzw. przyjazna interpretacja przepisów, zawarta w art. 7a k.p.a., w ocenie Wojewody nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Organ ten podkreślił, że jeśli wynik przeprowadzonej wykładni przepisu daje jasność co do treści normy prawnej, to nie ma podstaw do zastosowania ww. przepisu. Tylko niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów stosowanego prawa rozstrzyga się na korzyść strony. Treść przepisu art. 65 ust. 1 pkt 11 ww. ustawy nie pozostawia wątpliwości co do jego interpretacji i jednoznacznie wskazuje dwa warunki: pierwszy, dotyczący utrzymania kontaktu przez bezrobotnego z urzędem pracy co najmniej raz na 90 dni i drugi, określający, że kontakt ten ma na celu potwierdzenie zainteresowania pomocą określoną w ustawie. W przypadku ich niespełnienia starosta jest zobligowany do pozbawienia osoby bezrobotnej statusu bezrobotnego i nie ma w tym zakresie swobody decyzyjnej. Wypowiadając się w kwestii obowiązku ciążącego na organach administracji publicznej określonego w art. 9 k.p.a., tj. obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, organ odwoławczy przyznał, że strona słusznie wskazuje, że organ winien czuwać nad tym, żeby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa - a w przypadku strony organ I instancji obowiązek ten zrealizował w dniu rejestracji, tj. 1 lipca 2025 r. oraz dodatkowo 2 lipca 2025 r., przesyłając stronie "Informację dla osób rejestrujących się w PUP" wraz z m.in. wezwaniem do dostarczenia dokumentów wymaganych do przyznania prawa do zasiłku. Obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a. nie może być rozumiany rozszerzająco i nie zwalnia strony od dbałości o własne interesy. Organ nie ma bowiem obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Jego działalność powinna ograniczyć się jedynie do ogólnego ukierunkowania strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie. Organ odwoławczy ustalił, że w aktach sprawy brak potwierdzenia, by strona w trakcie okresu posiadania statusu osoby bezrobotnej zgłaszała wątpliwości co do obowiązujących przepisów i ich interpretacji. Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia art. 139 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że jest on chybiony. Wyjaśnił, wzmacniając wypowiedź poglądami prawnymi orzecznictwa sądowego, że zakaz ujęty w ww. przepisie, tj. zakaz reformationis in peius, dotyczy organu odwoławczego. Przepis ten ani inne unormowania k.p.a. nie zawierają żadnych postanowień, które rozszerzałyby zakres obowiązywania zakazu orzekania na niekorzyść strony na postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji, toczące się po wydaniu wspomnianej decyzji kasacyjnej. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że błędy popełnione przez Powiatowy Urząd Pracy w Szczecinie nie zmienią faktu, że to strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku utrzymywania kontaktu na zasadach określonych w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Podobnie pozbawienie prawa do zasiłku nie jest "karą", a jego utrata jest wynikiem utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej. Zasiłek dla bezrobotnych nie jest świadczeniem przyznawanym na zasadzie pomocy społecznej. Ustawodawca precyzyjnie określił warunki przyznania i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nakładając jednocześnie szczególne obowiązki na osoby bezrobotne posiadające to prawo. Według Wojewody, wobec bezspornego ustalenia, że strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku, decyzja organu I instancji o pozbawieniu jej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku jest zasadna. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy k.p.a. nie zawierają takich klauzul generalnych jak dobra wiara, "rozsądne podejście" czy dobra wola organu. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Z zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., wynika przede wszystkim obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak przeprowadzonego postępowania, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Pismem z 11 marca 2026 r. strona skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 8, art. 9, art. 11, art. 12 i art. 139 k.p.a. Skarżąca zarzuciła organowi nieprawidłowe przyjęcie znaczenia pojęcia kontaktu z urzędem skutkujące pominięciem uznania jej wizyty z 30 lipca 2025 r., jako warunek wystarczający w okolicznościach sprawy i w świetle art. 65 ust. 1 pkt 11 ustawy do zachowania statusu osoby bezrobotnej oraz ciągłości prawa do zasiłku od 30 września 2025 r., "zastawianie pułapek" i nieuwzględnienie żądań zawartych w odwołaniu, w tym żądania wypłaty należnego zasiłku wraz z odsetkami. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi i w kolejnych pismach z 5 maja 2026 r. oraz z 27 maja 2025 r. zarzuty zostały uszczegółowione. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, a w piśmie z 19 maja 2026 r. odniósł się do kolejnych kwestii podnoszonych przez skarżącą w ww. stanowiskach składanych po wniesieniu skargi. Na rozprawie 18 marca 2026 r. stawił się niezawodowy pełnomocnik skarżącej przedkładając do akt stosowne pełnomocnictwo i popierając skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty o pozbawieniu Skarżącej statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Organ argumentował, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 65 ust. 1 pkt 11 nowej ustawy o rynku pracy, tj. nie utrzymała kontaktu z Powiatowym Urzędem Pracy (PUP) co najmniej raz na 90 dni w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą określoną w ustawie. Z akt sprawy wynika jednak bezspornie, że 30 lipca 2025 r. Skarżąca stawiła się osobiście w siedzibie PUP i zgłosiła planowany wyjazd zagraniczny. Fakt ten został oficjalnie udokumentowany przez urząd. Mimo to organ uznał, że zgłoszenie wyjazdu nie stanowiło "kontaktu w celu potwierdzenia zainteresowania pomocą", opierając się na sztywnych, technicznych algorytmach nowego systemu teleinformatycznego. Sąd zważył, że skarga zasługuje na uwzględnienie w całości. Stanowisko organów obu instancji rażąco narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, szczególności art. 7 (zasada prawdy obiektywnej i uwzględniania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli), art. 8 (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) oraz art. 9 (zasada należytego informowania stron). Organy nie mogą zasłaniać się wewnętrznymi algorytmami systemów informatycznych czy "technicznymi niuansami" wdrażania nowej ustawy o rynku pracy. Obywatel ma prawo oczekiwać, że jego realne, udokumentowane działanie odniesie skutek prawny. Automat systemowy nie może zastąpić rzetelnej oceny pracownika organu. Prawne i techniczne skutki wdrażania nowych systemów teleinformatycznych nie mogą obciążać strony, która działa w dobrej wierze. Samo bezrefleksyjne przepisanie i zacytowanie treści suchego przepisu ustawy we wniosku o rejestrację nie spełnia standardu "należytego i wyczerpującego informowania" o okolicznościach faktycznych i prawnych. Pouczenie musi być jasne, zrozumiałe i dostosowane do realiów, a nie sformułowane ogólnie, w sposób wymuszający na obywatelu "odgadywanie" intencji organu lub mechanizmu działania nowego programu komputerowego. W ocenie Sądu kluczowym błędem organów była skrajnie formalistyczna interpretacja art. 65 ust. 1 pkt 11 ustawy o rynku pracy. Celem nałożenia na bezrobotnego obowiązku kontaktu raz na 90 dni jest zweryfikowanie, czy osoba ta nadal pozostaje w gotowości do podjęcia zatrudnienia i czy wykazuje aktywność w poszukiwaniu pracy, czyli czy "jest zainteresowana pomocą". Osobiste stawiennictwo Skarżącej 30 lipca 2025 r. w celu zgłoszenia wyjazdu zagranicznego jest najdoskonalszym przejawem utrzymywania kontaktu z urzędem. Strona postąpiła w sposób skrajnie lojalny i legalny – zamiast zataić wyjazd, przyszła do urzędu, aby dopełnić obowiązków informacyjnych. Sam fakt, że bezrobotny informuje urząd o swoich planach życiowych i wyjeździe, wprost dowodzi, że respektuje on status osoby bezrobotnej i ściśle współpracuje z organem. Uznanie takiego zachowania za "brak kontaktu" i ukaranie strony sankcją pozbawienia statusu bezrobotnego oraz zasiłku kłóci się z elementarnym poczuciem sprawiedliwości i logiki prawniczej. Sąd pragnie jedynie zasygnalizować, że podnoszony przez Skarżącą w odwołaniu zarzut rażącego naruszenia art. 139 K.p.a. (zakaz reformationis in peius – zakaz wydawania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się) był nietrafny z punktu widzenia systemowego, ponieważ organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną (nie pogorszył jej sytuacji ponad to, co orzekł Starosta). Niemniej jednak, z uwagi na fundamentalne naruszenia prawa materialnego i procesowego opisane wyżej, uchybienie to nie miało decydującego wpływu na konieczność eliminacji obu decyzji z obrotu prawnego. Z uwagi na fakt, że udokumentowany kontakt z 30 lipca 2025 r. nastąpił w ustawowym terminie 90 dni, organy obu instancji bezprawnie pozbawiły Skarżącą statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji jest związany oceną prawną Sądu. Organ ma obowiązek uwzględnić wizytę z dnia 30 lipca 2025 r. jako prawidłowe i skuteczne dopełnienie obowiązku kontaktu z urzędem.