Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Sz 271/17

Wyrok WSA w Szczecinie z 11 maja 2017 r., II SA/Sz 271/17 – przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia
11 maja 2017
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie żądania zwrotu bonifikaty z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] r., nr: [...] Burmistrz G., na podstawie art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 – j.t. ze zm.), odmówił odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty, udzielonej T. B. na podstawie decyzji z dnia [...] r., znak: [...], z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności niezabudowanej działki gruntu, oznaczonej w ewidencji nieruchomości nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...] G. i zażądał zwrotu udzielonej bonifikaty w wysokości [...] zł. W ocenie Burmistrza w niniejszej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty pomimo, że Rada Miejska wyraziła na to zgodę. W odwołaniu od ww. decyzji T. B. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, wydanej w jego opinii z naruszeniem przepisów prawa, zarzucając jej w szczególności naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza: - art. 10, art. 7, 77 i 80 k.p.a., w związku z art. 79 i 83 k.p.a. poprzez naruszenie zasady wszechstronnego i zgodnego z prawem zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego, zwłaszcza braku odniesienia się do wskazanej przez Kolegium sprzeczności między treścią uchwały Rady Miejskiej Nr VII/53/2015 z dnia 30 czerwca 2015 r. wyrażającej zgodę na odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty, a jej uzasadnieniem oraz braku wyjaśnienia przyczyn takiego stanu; - brak przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów w postaci zeznań świadków – J. A. i M. P., przy zignorowaniu obowiązku organu zawiadomienia strony o terminie tej czynności, wadliwym wezwaniu świadków, brak uprzedzenia świadka M. P. o jego prawach i obowiązkach oraz brak utrwalenia zeznań w formie przewidzianej w k.p.a.; - brak powiadomienia strony o przeprowadzonych czynnościach nieformalnego przesłuchania świadka oraz pominięcia strony i pełnomocnika przy tej czynności; - wyjątkową ogólnikowość, rażącą niespójność i niejasność we wskazaniu przyczyn odmowy zwolnienia z obowiązku zwrotu bonifikaty, z zastosowaniem niezrozumiałej i niekiedy wręcz nielogicznej argumentacji, a nadto przywołanie nieprawdziwej przyczyny zwolnienia z obowiązku zwrotu, jaka była brana pod uwagę przez poszczególne komisje radnych i Radę Gminy; - zupełną dowolność w ustaleniach, nie popartą żadnymi dowodami w zakresie "ustaleń" i twierdzeń organu, a w tym również, że J. A. nie mogła wprowadzić w błąd skarżącego, a także stwierdzeń świadczących o nieznajomości stanu faktycznego i podstaw prawa, a w tym, że skarżący podpisując umowę przedwstępną, usiłował "wyłudzić bonifikatę", czy też stwierdzenia, że nie doszło do naruszenia art. 9 k.p.a., bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym kierunku; - naruszenie słusznego interesu skarżącego i naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, poprzez uniemożliwienie brania udziału w czynnościach i zaznajomienia się z pełnym materiałem dowodowym, przed wydaniem decyzji, przez pełnomocnika; - art. 40 k.p.a. w związku z naruszeniem art. 32 i art. 10 k.p.a., poprzez niepowiadomienie pełnomocnika strony o podejmowanych czynnościach w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji; - art. 104 i art. 107 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, poprzez brak rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w drodze odrębnego postępowania zakończonego decyzją, kwestii zwolnienia skarżącego z obowiązku zwrotu bonifikaty. Mając powyższe na uwadze T. B. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem wskazanych przepisów. Ponadto wniósł o przyjęcie do akt uchwały Rady Gminy z dnia 5 czerwca 2012 r. wraz z uzasadnieniem i protokołu uzgodnień (projekt sporządzony przez Miasto), celem wykazania, że organ podał nieprawdziwą przyczynę wystąpienia Burmistrza do radnych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku zwrotu bonifikaty, którą miałoby być rzekome przyrzeczenie darowizny lokalu na rzecz Miasta przez skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że żądanie zwrotu bonifikaty, o którym mowa w art. 4 ust. 15 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jest obligatoryjne i nie zależy od uznania organu. Następuje ono w drodze decyzji administracyjnej, podobnie jak odmowa odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty, która również winna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. To ostatnie rozstrzygnięcie należy do uznania administracyjnego i winno być zainicjowane wnioskiem strony wskazującym na istnienie szczególnie uzasadnionych okoliczności umożliwiających odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty, za zgodą właściwego organu. Organ odwoławczy podał dalej, że istota niniejszej sprawy sprowadza się przede wszystkim do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do żądania zwrotu bonifikaty, czy spełnione zostały przesłanki do odstąpienia żądania zwrotu bonifikaty oraz czy ewentualnie organ mógł zażądać zwrotu bonifikaty w jednej decyzji rozstrzygającej zarówno o żądaniu zwrotu bonifikaty, jak i o odmowie odstąpienia od żądania jej zwrotu. W ocenie Kolegium, w sprawie bezsporne jest to, że decyzją z dnia [....] r. (która stała się ostateczna w dniu [...] r.) Burmistrz G. dokonał odpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości niezabudowanej, oznaczonej działką gruntu nr [...], o pow. [...] m², położonej w obrębie [...] G. na rzecz T. B., określając opłatę za przekształcenie w wysokości [...] zł, a następnie udzielił bonifikaty w wysokości 90% tej kwoty, tj. w wysokości [...] zł. Kolegium podkreśliło przy tym, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. zawarte zostało pouczenie, stosowne do treści art. 4 ust. 15 ustawy, mianowicie, że "kwota udzielonej bonifikaty po jej waloryzacji podlega - na żądanie Burmistrza G. - zwrotowi, jeżeli przez upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia, działka zostanie zbyta lub wykorzystana na inne cele, niż cel podstawy udzielenia bonifikaty. Nie dotyczy to zbycia na rzecz osoby bliskiej". W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka jednak nie wystąpiła, bowiem T. B. nie wskazywał, że zbył nieruchomość na rzecz osoby bliskiej i nie zgłaszał w tym zakresie żadnych zastrzeżeń. Bezsporne, zdaniem organu odwoławczego, jest również to, że własność przedmiotowej nieruchomości T. B. zbył na podstawie umowy sprzedaży i warunkowej umowy sprzedaży z dnia [...] r. (akt notarialny Repertorium A nr [...]), a następnie na podstawie umowy z dnia [...]. (akt notarialny Repertorium A nr [...]) nastąpiło przeniesienie prawa własności na rzecz K. i M. P. Tym samym zbycie ww. nieruchomości nastąpiło przed upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia, tj. od dnia kiedy decyzja stała się ostateczna – [...] r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zarzuty odwołującego sprowadzają się w zasadzie do naruszenia przez pracownika organu art. 9 k.p.a., polegającego na nieudzieleniu informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, pomimo udzielenia pracownikowi prowadzącemu sprawę informacji o zamiarze (po uzyskaniu ostatecznej decyzji przekształceniowej) zbycia przedmiotowej nieruchomości na rzecz osoby obcej. Odnosząc się do powyższych zarzutów Kolegium wskazało, że norma zawarta art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Organ, powołując się na orzecznictwo sądów podkreślił, że dyspozycja normy prawnej zawartej w tym przepisie nie może być również utożsamiana z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów. Wobec tego przyjmuje się, że brak informacji o obowiązku zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie "w sytuacji zbycia przez beneficjanta przekształcenia nieruchomości przed upływem 5 lat od przekształcenia prawa", który to obowiązek ustanowiony został w art. 4 ust. 15 ustawy, nie stanowi naruszenia prawa. W świetle powyższego, Kolegium nie uznało zarzutów strony w tym zakresie za uzasadnione. Z tego samego powodu, zarzut błędnego zrozumienia przez T. B. pouczenia zawartego w decyzji przekształceniowej, a odnoszącego się do skutków zbycia lub przeznaczenia danej nieruchomości na inny cel przed upływem 5 lat od dnia przekształcenia również nie zasługiwał na uwzględnienie. Tak więc, wobec zbycia przedmiotowej nieruchomości przed upływem 5 lat od przekształcenia prawa, w ocenie Kolegium, zaszły okoliczności z art. 4 ust. 15 ustawy do żądania zwrotu udzielonej bonifikaty. Z kolei odnosząc się do kwestii odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty, organ odwoławczy podał, że pismo z dnia 31 marca 2015 r., w którym strona zwróciła się o przedstawienie Radzie jej problemu, organ uznał za wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty. Zgodnie z żądaniem, organ przedstawił Radzie sprawę, wskazując jednak, że zdaniem organu w omawianym przypadku nie występują żadne uzasadnione, ani nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniają odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty. Kolegium zaznaczyło, że do wyrażenia zgody przez odpowiedni organ stosuje się odpowiednio przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 4 ust. 17 ustawy), z którego wynika, że jeżeli przepisy ustawy wymagają udzielenia zgody przez radę, zgoda następuje drodze uchwały rady dotyczącej jednostkowej sprawy, wydanej w terminie miesiąca, od złożenia wniosku przez odpowiedni organ. Z tego wynika, że strona winna zainicjować postępowanie w tym zakresie poprzez złożenie do organu I instancji wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty wraz z jego uzasadnieniem, a gdy organ uzna wskazane przez stronę okoliczności żądania za szczególnie uzasadnione, wówczas składa wniosek do rady o udzielenie takiej zgody. W przeciwnym przypadku, gdy organ uzna, że wskazane przez stronę okoliczności nie zasługują na uwzględnienie, nie zachodzi potrzeba przedstawienia wniosku radzie. Jak wynika bowiem z treści art. 4 ust. 15 ustawy, zgoda rady jest wymagana jedynie w przypadku uwzględnienia wniosku przez organ. Tak więc, w ocenie Kolegium, uchwała rady wyrażająca zgodę na odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty nie może mieć wpływu na stanowisko organu w niniejszej sprawie, tym bardziej, że zauważalna jest sprzeczność treści uchwały rady z jej uzasadnieniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podzieliło stanowisko organu I instancji, że za szczególnie uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 4 ust. 15 ustawy, należy rozumieć okoliczności rzeczywiście uzasadniające odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty z powodów np. losowych, egzystencjalnych, powodujących zagrożenie bytu rodziny, a nie z powodu braku znajomości powszechnie obowiązujących przepisów prawa, czy też jak wskazała strona, że przy zbyciu ww. nieruchomości nie uzyskała dodatkowych należności, które byłyby większe niż przy zbyciu tej nieruchomości, jako prawa wieczystego użytkowania. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, twierdzenie strony, że w zasadzie do sprzedaży niniejszej nieruchomości doszło jeszcze przed uzyskaniem decyzji przekształceniowej z dnia [...] r. (która stała się ostateczna z dniem [...] r.) nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy, z których wynika, że dopiero w wyniku umowy zawartej w dniu [...] r. doszło do przeniesienia prawa własności, a nie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki na rzecz osoby trzeciej. Umowę niniejszą poprzedzała umowa warunkowej sprzedaży zawarta również po uprawomocnieniu się decyzji przekształceniowej, tj. w dniu [...] r. Biorąc powyższe pod uwagę, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że okoliczności wskazane przez stronę we wniosku o odstąpienie żądania zwrotu bonifikaty nie mogły zostać uznane za szczególne uzasadniony przypadek. Odnosząc się do kwestii dotyczącej rozważenia czy organ mógł zażądać zwrotu bonifikaty w jednej decyzji rozstrzygającej zarówno o żądaniu zwrotu bonifikaty, jak i o odmowie odstąpienia od żądania jej zwrotu Kolegium wskazało, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty może zostać rozpoznany w jednej sprawie dotyczącej także żądania zwrotu bonifikaty. Wydana w takiej sprawie decyzja zawierać powinna dwa odrębne rozstrzygnięcia. Tak więc zaskarżona decyzja również i w tym zakresie nie narusza prawa. Zarzut pominięcia wniosków dowodowych, składanych przez stronę organ odwoławczy uznał za niezasadny, bowiem nie zaistniała konieczność ich przeprowadzenia z uwagi na fakt, że nie miały one wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. T. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 4 ust. 15 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w związku z art. 104 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez SKO, że organ I instancji prawidłowo odmówił zwolnienia go z obowiązku zwrotu bonifikaty, orzekając w tej samej decyzji równocześnie o obowiązku zwrotu określonej kwoty, bez wskazania podstaw i sposobu wyliczenia kwoty do zwrotu, co uniemożliwia kontrolę instancyjną prawidłowości jej wyliczenia oraz pozbawia stronę możliwość pełnej obrony swoich praw w zakresie obu spraw administracyjnych, objętych jedną decyzją. Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania istotnych dla wyniku sprawy, a zwłaszcza art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., w związku z art. 78, 79 i 81 k.p.a., poprzez dowolne ustalenia dokonane przez organy obu instancji i naruszenia przez nie zasady wszechstronnego i zgodnego z prawem zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego, podnosząc argumenty analogiczne, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. W związku z powyższym T. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Burmistrzowi G. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Jednocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] r. W uzasadnieniu skargi wskazał ponadto, że SKO nie zajęło się zasygnalizowaną przez Burmistrza sprawą poparcia dla niego w zamian za odstąpienie Miastu swojego lokalu. Tymczasem ta właśnie okoliczność, zdaniem skarżącego, i jej dogłębne wyjaśnienie, ma zasadnicze znaczenie dla ww. kwestii. W ocenie T. B., równie lakonicznie SKO odniosło się do zarzutu pominięcia składanych przez niego wniosków dowodowych, stwierdzając tylko, że nie istniała konieczność ich przeprowadzenia, bo nie miały wpływu na rozstrzygnięcie. Kolegium nie wskazało przy tym jaki konkretnie wniosek dowodowy i dlaczego nie miał znaczenia dla sprawy, skoro jego zdaniem wnioski te były istotne. Takie potraktowanie powyższych zarzutów sprawia, że działanie SKO wymyka się spod możliwości kontroli instancyjnej, niezależnie od naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów (art. 11 Kpa), tym bardziej, że wbrew twierdzeniom organu, dowód z przesłuchania świadka J. A. miał istotne znaczenie dla sprawy, w kontekście zarzutu naruszenia art. 9 K.p.a., a w dalszej konsekwencji zasadności wniosku o zaniechanie zwrotu bonifikaty. Skarżący podzielił stanowisko organu odwoławczego, że jakkolwiek organ administracji nie jest upoważniony do udzielania porad prawnych, to równocześnie jednak pracownik organu nie może poprzez błędną interpretację prawa, wprowadzać w błąd obywatela lub utrzymywać go w tym błędzie. Zdaniem skarżącego tak właśnie było w niniejszej sprawie, czego nie można zweryfikować przy arbitralnym pominięciu wniosku dowodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 271/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia [...] r., żądającą od Skarżącego zwrotu bonifikaty udzielonej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i odmawiającą odstąpienia od żądania zwrotu tej należności. Zarzuty skargi koncentrują się wokół naruszenia przepisów postepowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący wywodził, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, związanych przede wszystkim z błędnym rozumieniem przez niego treści pouczenia, dotyczącego konsekwencji zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat. Skarżący wywodził, że został wprowadzony w błąd przez urzędniczkę, która została przez niego poinformowana o tym, że bezpośrednio po uzyskaniu decyzji przekształceniowej zamierza zbyć nieruchomość i utwierdziła go w przekonaniu, że czynność ta nie wywoła dla niego negatywnych konsekwencji. W ocenie Skarżącego, organ niezasadnie odmówił odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty w tej samej decyzji administracyjnej, w której zażądał jej zwrotu, a organ odwoławczy nie rozpatrzył należycie podnoszonych przez niego w odwołaniu zarzutów, nie przeprowadził wnioskowanych dowodów i w konsekwencji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, która zdaniem Skarżącego powinna w pierwszej kolejności rozstrzygać o żądaniu zwrotu bonifikaty, a postępowanie w sprawie odmowy żądania zwrotu powinno zostać przeprowadzone odrębnie i zostać zakończone wydaniem odrębnej decyzji. W ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze są niezasadne. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "u.p.p.u.w", która w art. 4 ust. 1 przewiduje, że osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia, z zastrzeżeniem art. 5. W decyzji wydanej przez właściwego wójta, burmistrza, prezydenta miasta, zarząd powiatu albo zarząd województwa - odpowiednio w przypadku nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, należy – stosownie do art. 4 ust. 2 tej ustawy ustalić opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Do ustalenia tej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 3a i art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.). W niniejszej sprawie Skarżącemu udzielono na podstawie § 2 pkt 1 lit. a uchwały Rady Miejskiej w G. z dnia 28 czerwca 2012 r., nr XIX/120/2012, w sprawie zasad udzielania bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2012 r., po. 1832), bonifikaty w wysokości 90% ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 7 pkt 2 opłaty. W decyzji Burmistrza G. z dnia [...] r., w sprawie przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej działki gruntu, oznaczonej numerem [...] o pow. [...] m2, położonej w obrębie [...] G., zawarto pouczenie, iż kwota udzielonej bonifikaty, po jej waloryzacji podlega – na żądanie Burmistrza G. – zwrotowi, jeżeli przed upływem 5 lat od dnia przekształcenia działka zostanie zbyta lub wykorzystana na inne cele, niż cel podstawy udzielenia bonifikaty. Nie dotyczy to zbycia na rzecz osoby bliskiej. Skarżący w dacie doręczenia decyzji został zatem poinformowany o konsekwencjach zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia przekształcenia i w ocenie Sądu pouczenie którego treść jest tożsama z regulacją zawartą w art. 4 ust. 15 u.p.p.u.w. było jasne i zrozumiałe. Nie może zatem Skarżący wywodzić, że nie został poinformowany o okolicznościach powodujących, iż bonifikata podlegać będzie zwrotowi. Podstawą żądania zwrotu bonifikaty jest wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 15 u.p.p.u.w. W przypadkach określonych we wskazanym przepisie ustawy organ ma obowiązek żądania zwrotu zwaloryzowanej kwoty bonifikaty. W drodze wyjątku, w szczególnie uzasadnionym przypadku organ może odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty. Sąd podzielił przy tym wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd, iż jakkolwiek organ ma, wynikający z art. 9 k.p.a., obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, to jednak nie rzeczą organu a strony jest formułowanie zamierzeń, jakie chce podjąć w postępowaniu czy wywołać składanym wnioskiem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II GSK 905/15 (dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, iż "w przypadku niejednoznaczności pisma, istotnym jest ocena intencji strony, gdyż to ona jest dysponentem przysługujących jej uprawnień do inicjowania postępowania. W takiej sytuacji, a więc niejasności co do rzeczywistych intencji szeroko rozumianego pisma podmiotu składanego organowi administracji publicznej, powinnością organu jest doprecyzowanie lub wyjaśnienie powstałych wątpliwości poprzez wezwanie strony do sprecyzowania jej żądań. Organ nie jest władny do samodzielnego ustalania charakteru wnoszonego pisma, a ponadto jest obowiązany do czuwania nad stronami, aby te z powodu nieznajomości prawa lub nieporadności procesowej nie poniosły szkody lub negatywnych skutków swoich działań lub zaniechań." W realiach niniejszej sprawy ze złożonego przez Skarżącego wniosku wprost wynikało, że domaga się udzielenia bonifikaty, o czym świadczy zaznaczony odpowiedni wariant na formularzu. W tych okolicznościach w ocenie Sądu organ nie miał podstaw, aby zwracać się do Skarżącego o jego doprecyzowanie, czy też informować go o konsekwencjach sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat. Pouczenie takie zostało zawarte w decyzji i jak już wyżej wskazano jego treść jest czytelna i zrozumiała. Decyzja przekształceniowa została Skarżącemu doręczona w dniu 17 kwietnia 2014 r. i stała się ostateczna w dniu [...] r., a umowę sprzedaży i umowę warunkową sprzedaży Skarżący zawarł w dniu [...] r., a więc po upływie czterech miesięcy po tym, gdy dowiedział się o treści decyzji i znajdującym się w niej pouczeniu. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do wywodzenia, że Skarżący został wprowadzony w błąd, czy też, że organ świadomie działał na jego niekorzyść. Należało zatem podzielić wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd, iż przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę nie mogło w tych okolicznościach mieć wpływu na żądanie zwrotu udzielonej bonifikaty, bowiem podstawa zastosowania art. 4 ust. 15 u.p.p.u.w. wynika wprost z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania. Sąd nie podzielił również stanowiska Skarżącego odnośnie niezastosowania instytucji odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty. Prawidłowo bowiem organy uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 4 ust. 15 u.p.p.u.w. Pod tym pojęciem należy bowiem rozumieć takie okoliczności, które mają charakter wyjątkowy, a ich ocena prowadzi do wniosku, ze żądanie zwrotu bonifikaty byłoby sprzeczne z celem jej udzielenia i zasadami współżycia społecznego. Do takich okoliczności zdaniem Sądu można zaliczyć nagłe i drastyczne pogorszenie stanu majątkowego, czy stanu zdrowia beneficjenta, które skutkowało koniecznością zbycia nieruchomości, czy też wystąpienie innych nadzwyczajnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby sprzedaż nieruchomości przed upływem przewidzianych w ustawie 5 lat. W niniejszej sprawie o takiej sytuacji nie może być mowy, skoro jako podstawę odstąpienia od żądania zwrotu Skarżący wskazuje błędną interpretację pouczenia. Nie mogło również, w ocenie Sądu, stanowić szczególnie uzasadnionego przypadku prowadzenie przez Skarżącego rokowań w przedmiocie odstąpienia Miastu własnego lokalu, bowiem jest to okoliczność obojętna z punktu widzenia zarówno żądania zwrotu bonifikaty jak i odstąpienia od żądania jej zwrotu. Fakt posiadania lokalu przez Skarżącego i ewentualna chęć przekazania go Miastu stanowi odrębną sprawę, niezwiązaną z przedmiotem postępowania w sprawie udzielonej bonifikaty. Nie było również podstaw do badania motywów wystąpienia przez Burmistrza G. do Rady Miejskiej o wyrażenie zgody na odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty. Jak wskazano w art. 4 ust. 15 u.p.p.u.w. odstąpienie jest możliwe po uzyskaniu zgody odpowiednio wojewody, rady lub sejmiku. Oznacza to, zdaniem Sądu, że w przypadku, gdy organ rozważa możliwość odstąpienia od żądania zwrotu, powinien w każdym przypadku uzyskać zgodę podmiotu, o którym mowa we wspomnianym przepisie. Brak zgody jest dla organu wiążący. W niniejszej sprawie rada wyraziła co prawda zgodę na odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty jednak, na co zwrócił uwagę organ, z uzasadnienia podjętej w tym zakresie uchwały wynika, że odmawia wyrażenia zgody na zastosowanie odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty od Skarżącego. Okoliczność ta w niniejszej sprawie nie ma znaczenia, bowiem jakkolwiek brak zgody rady ma charakter wiążący i czyni bezprzedmiotowymi rozważania w przedmiocie wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, to wyrażenie zgody, bo tak należy interpretować uchwałę Rady Miejskiej w G., pomimo oczywistej sprzeczności treści uchwały z jej uzasadnieniem, otwiera właściwemu organowi drogę do podjęcia decyzji w przedmiocie odstąpienia, jednak, w ocenie Sądu nie ma charakteru wiążącego. Oznacza to, że w przypadku, gdy rada wyraziła zgodę, a organ po przeanalizowaniu okoliczności sprawy dojdzie do przekonania, iż przesłanki, o których mowa w art. 4 ust. 15 nie występują, dopuszczalne jest wydanie decyzji odmawiającej odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty. W tych okolicznościach wystąpienie do rady o wyrażenie zgody na odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty, w sytuacji, gdy organ nie zamierzał z tej możliwości skorzystać, bowiem w jego ocenie nie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, nie było konieczne, ale też wyrażenie zgody przez radę nie determinowało konieczności wydania decyzji uwzględniającej wniosek o odstąpienie. W ocenie Sądu dopuszczalne było orzeczenie o żądaniu zwrotu i braku podstaw do odstąpienia bonifikaty, bowiem użycie przez ustawodawcę takiego sformułowania sugeruje, iż odstąpienie może nastąpić przed zażądaniem zwrotu, jeżeli zachodzą przesłanki z art. 4 ust. 15 u.p.p.u.w. w takim przypadku wydawanie decyzji żądającej zwrotu nie byłoby konieczne. Obowiązek zwrotu bonifikaty materializuje się bowiem z chwilą wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 15 u.p.p.u.w., a skoro wniosek o odstąpienie został złożony w toku postępowania o żądanie zwrotu, to obowiązkiem organu było zbadanie, czy nie zachodzą okoliczności umożliwiające zastosowanie odstąpienia. Końcowo wskazać należy, że nietrafny jest zarzut dotyczący nieprzedstawienia w zaskarżonej decyzji szczegółowego wyliczenia kwoty podlegającej zwrotowi. Wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie decyzja obejmuje wyłącznie niezwaloryzowaną kwotę udzielonej bonifikaty, a organ szczegółowo uzasadnił z jakich względów kwota bonifikaty nie podlegała waloryzacji. Brak jest zatem podstaw do wywodzenia, że w tych okolicznościach nie ma możliwości dokonania kontroli instancyjnej prawidłowości wyliczenia żądanej do zwrotu kwoty, skoro jest ona tożsama z kwotą udzielonej bonifikaty. W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Informacje o sprawie

Data wpływu
7 marca 2017
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Katarzyna Grzegorczyk-Meder Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/ Marzena Iwankiewicz

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny