II SA/Sz 222/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 5 stycznia 2026 r. nr WOA.7722.87.2025.ASt w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (dalej "ZWINB") postanowieniem z dnia 5 stycznia 2026 r., nr WOA.7722.87.2025.Ast, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 - dalej "k.p.a." ) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418, z późn. zm. - dalej "p.b."), uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej "PINB") z dnia 5 listopada 2025 r., nr PINB.5150.7.2023.IN.I i powołując się na art. 61a k.p.a. w zw. z art. 72a p.b. odmówił H. P. (dalej "skarżąca") wszczęcia, na jej żądanie z dnia 27 czerwca 2025 r., postępowania administracyjnego w sprawie nieprawidłowości w stanie technicznym elementów konstrukcyjnych stropu w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku usytuowanym na działce nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w K.. Z uzasadnienia decyzji wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy. PINB decyzją z dnia 28 czerwca 2023 r., wydaną w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b., nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. jako właścicielowi budynku usytuowanego na działce nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w K. usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym elementów konstrukcyjnych stropu ww. budynku w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...], w terminie do dnia 31 marca 2024 r., stwierdzonych w ekspertyzie technicznej sporządzonej 12 grudnia 2022r., przez mgr inż. R. J.. Decyzja ta została doręczona stronom postępowania: Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. i Gminie Miastu K. jako właścicielowi lokalu mieszkalnego nr [...] w tym budynku. Pismem z dnia 27 czerwca 2025 r. skarżąca wystąpiła do PINB o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej nieprawidłowości w stanie technicznym elementów konstrukcyjnych stropu w budynku przy ul. [...] w K., w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...], w świetle nowej opinii biegłego i weryfikację, czy zakres prac wskazanych w ww. decyzji PINB z dnia 28 czerwca 2023 r. jest nadal zasadny. PINB w wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, postanowieniem z dnia 4 września 2025 r., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego nieprawidłowości w stanie technicznym elementów konstrukcyjnych stropu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wyjaśniła, że nie wnosiła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., lecz wszczęcie nowego postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. w związku z ujawnieniem nowych okoliczności oraz dowodów w sprawie stanu technicznego elementów konstrukcyjnych przedmiotowego stropu. ZWINB postanowieniem z dnia 13 października 2025 r., uchylił ww. postanowienie organu powiatowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia podnosząc, że o tym, jaki charakter ma wniesione pismo, decyduje ostatecznie wnosząca, a nie organ administracyjny, do którego pismo zostało skierowane. PINB ponownie rozpatrując wniosek skarżącej, wydał w dniu 5 listopada 2025 r. postanowienie, w którym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nieprawidłowości w stanie technicznym elementów konstrukcyjnych stropu w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku usytuowanym na działce nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w K. podnosząc, że sprawa została poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją, a zatem wszczynanie drugiego identycznego postępowania jest bezcelowe. Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem skarżąca złożyła zażalenie, w którym wskazała, że PINB nie zastosował się do zaleceń organu wyższej instancji i samowolnie, błędnie zakwalifikował wniosek skarżącej jako podlegający ocenie w trybie art. 145 k.p.a. (wznowienie postępowania). ZWINB w wymienionym na wstępie postanowieniu stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie była zasadna, aczkolwiek rozstrzygnięcie i uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie było prawidłowe. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 61 § 1 k.p.a. wskazuje na trzy rodzaje przesłanek stanowiących podstawę odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności ustawodawca wskazuje na przesłanki o charakterze podmiotowym, tj. sytuację, gdy podanie wnosi osoba niebędąca stroną (art. 28 k.p.a.). Kolejna przesłanka, tym razem o charakterze przedmiotowym, pozostaje w związku z przedmiotem postępowania administracyjnego, czyli sprawą rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Wskazana podstawa do odmowy wszczęcia postępowania zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej wniosku zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie może zostać załatwione w formie prawno-administracyjnej. Trzeci rodzaj przesłanek dających podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, został określony przez ustawodawcę jako "inne uzasadnione przyczyny", do których zaliczane jest między innymi żądanie jednostki dotyczące sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub żądanie dotyczące sprawy, w której prowadzone jest postępowanie. Zdaniem ZWINB w niniejszej sprawie występują niżej wymienione przyczyny, z powodu których postępowanie, o którym mowa w piśmie skarżącej z dnia 27 czerwca 2025 r., nie może być wszczęte na jej żądanie. Argumentując powyższe organ podkreślił, że skarżąca jest najemcą lokalu mieszkalnego nr [...] w przedmiotowym budynku i nie posiada prawa własności do tego budynku ani lokalu, ani innego ograniczonego prawa rzeczowego. W związku z tym nie przysługuje jej przymiot strony wnioskowanego postępowania w sprawie nieprawidłowości w stanie technicznym elementów konstrukcyjnych stropu w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...] w tym budynku. Właścicielem lokalu nr [...] jest Gmina Miasta K.. Zaznaczył, że decyzje o usunięciu nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowlanym wydawane są na podstawie art. 66 ust. 1 p.b., a adresatem tych decyzji, zgodnie z art. 61 p.b. jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Poza tym stroną w sprawie może być także właściciel lokalu, w którym występuje nieodpowiedni stan techniczny elementów zaliczanych do części wspólnych budynku. Dalej wskazał, że z dniem 19 września 2020 r. weszły w życie zmiany ustawy - Prawo budowlane, wprowadzone ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), wprowadzające przepis art. 72a ust. 1, zgodnie z którym postępowania organów nadzoru budowlanego w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art.68 oraz art. 71 a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Skoro znowelizowane przepisy ustawy p.b. określają, że postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego obiektu lub jego części (art. 66 ust. 1) wszczyna się z urzędu, oznacza to, że po zapoznaniu się z wnioskiem skarżącej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nieprawidłowości w stanie technicznym elementów konstrukcyjnych stropu. W ocenie organu odwoławczego art. 72a p.b. stanowi przepis szczególny w stosunku do ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 k.p.a., co oznacza, że postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego wszczynane jest wyłącznie z urzędu przez właściwy w sprawie organ nadzoru budowlanego i nie może ono zostać wszczęte żądaniem strony wniesionym do takiego organu zgodnie z art. 61 k.p.a. Z kolei odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu organ wyjaśnił, że gdyby pismo skarżącej zostało rozpatrzone jako żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją organu powiatowego z 28 czerwca 2023 r., to wówczas podstawą niniejszego postanowienia byłby art. 149 § 3 k.p.a. Tymczasem organ rozpatrzył żądanie skarżącej - zgodnie z jego uzupełnioną treścią - jako żądanie wszczęcia nowego postępowania, wobec czego orzeczono na podstawie art. 61a k.p.a. Skarżąca wyżej opisane postanowienie organu odwoławczego zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że dnia 28 czerwca 2023 r. PINB wydał decyzję nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym elementów konstrukcyjnych stropu w lokalu nr [...]. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiła ekspertyza mgr inż. R. J. z dnia 12 grudnia 2022 r. Z kolei skarżąca była inwestorem prowadzącym prace remontowe w lokalu nr [...], na podstawie umowy nr [...] z dnia 11 lutego 2021 r. z Zarządem Budynków Mieszkalnych w K., działającym w imieniu Gminy Miasto K.. Przy czym w odrębnym postępowaniu przed Sądem Rejonowym w K. (sygn. [...]) sporządzona została opinia biegłego sądowego mgr inż. S. R. z dnia 5 grudnia 2023 r., która w sposób zasadniczy podważa ustalenia opinii J. . Opinia R. została złożona do akt postępowania PINB, a następnie była przedmiotem postępowania organu odwoławczego, ale organ nie odniósł się do niej merytorycznie. Poza tym pismem z listopada 2025 r. Zarząd Budynków Mieszkalnych w K. wezwał skarżącą do przedłożenia projektu branży konstrukcyjnej zawierającego propozycje wzmocnień pod naruszonymi elementami, powołując się wprost na decyzję PINB z 28 czerwca 2023 r., co przesądza o istnieniu jej interesu prawnego. Z tych też względów zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: 1. Naruszenie prawa materialnego - art. 28 k.p.a. w związku z art. 72a p.b., albowiem organ błędnie wykłada pojęcie interesu prawnego, uznając, że skarżąca nie posiada przymiotu strony, mimo że decyzja PINB wywołuje bezpośrednie skutki prawne i majątkowe wobec skarżącej. 2. Naruszenie przepisów postępowania: a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - organ nie podjął czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, całkowicie ignorując opinię biegłego R., b) art. 11 k.p.a. - naruszenie zasady budzenia zaufania obywateli; skarżąca miała prawo oczekiwać, że organ odniesie się do nowej opinii, a nie zamknie jej drogę do weryfikacji decyzji, c) art. 107 § 3 k.p.a. - brak należytego uzasadnienia decyzji, w tym nieuwzględnienie opinii R. znajdującej się w aktach. 3. Naruszenie art. 72a p.b. - przepis stanowi, że postępowanie wszczyna się z urzędu, jednak organ nie może ignorować nowych dowodów wpływających na ocenę stanu faktycznego, a zaniechanie działań w tej sytuacji narusza zasady rzetelnego działania organu. 4. Błąd w ustaleniach faktycznych - przyjęcie, że skarżąca nie pozostaje w żadnym związku z decyzją PINB, mimo że z materiałów dowodowych (pismo ZBM) wynika, że jest bezpośrednim adresatem roszczeń wynikających z decyzji, a opinia R. podważa podstawy decyzji. W oparciu o przedstawione zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postepowania oraz zobowiązanie organu do nadesłania kompletnych akt administracyjnych i przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów postaci umowa nr [...] i pisma Zarządu Budynków Mieszkalnych w K. z listopada 2025 r. - na okoliczność wykazania interesu prawnego skarżącej oraz bezpośredniego związku pomiędzy decyzją PINB z 2023 r. a sytuacją prawną skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje. Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do postanowień art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu nadzoru budowlanego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącej dotyczącego nieprawidłowości w stanie technicznym elementów konstrukcyjnych stropu znajdujących się w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku, usytuowanym na działce nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w K.. Podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Niewątpliwie celem regulacji art. 61a k.p.a. jest odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W konsekwencji organ, który otrzymał wniosek zobligowany jest do przeprowadzenia wstępnej jego analizy pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności wykluczających merytoryczne rozpoznania zawartego w nim żądania. Na gruncie badanej sprawy organ odwoławczy, odmawiając wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej, powołał się na dwie przesłanki wymienione w art. 61a § 1 k.p.a. Po pierwsze uznał, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony. A po drugie wskazał, że postępowanie w tej sprawie może zostać wszczęte wyłącznie z urzędu. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć w postępowaniu administracyjnym interes prawny znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Przyjmuje się, że podmiot ma interes prawny w konkretnym postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem tego postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go bezpośrednio zainteresowanym w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Statusu strony nie może zatem uzyskać podmiot, który ma wyłącznie interes faktyczny w rozstrzygnięciu danej sprawy, niepoparty jednak żadnymi przepisami prawa, mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ czynności w tej konkretnej sprawie. O tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje wola, czy subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako "interes prawny". Dla oceny prawidłowości zakwalifikowania danego podmiotu jako strony danego postępowania administracyjnego decydujące znaczenie mają przepisy prawa materialnego wyznaczające przedmiot tego postępowania. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle komentowanego przepisu, a zatem nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania. Rozstrzygając zagadnienie, czy zasadnie nie przyznano skarżącej przymiotu strony przypomnieć trzeba, że w art. 61 p.b. określono krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym – są nimi właściciel oraz zarządca nieruchomości. Jak stanowi natomiast art. 66 tej ustawy w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że co do zasady to właściciel oraz zarządca nieruchomości – jako adresaci decyzji wydanej na podstawie art. 66 p.b., będą stroną postępowania w sprawie stanu technicznego obiektu budowlanego. Status strony, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, może także przysługiwać także właścicielowi lokalu, w którym występuje nieodpowiedni stan techniczny elementów zaliczanych do części wspólnych. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o wszczęcie postępowania dotyczącego stanu technicznego elementów konstrukcyjnych stropu w obrębie lokalu nr [...] znajdującego się w budynku, w którym funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa, złożyła osoba, której nie przysługuje prawo własności tego lokalu ani inne ograniczone prawo rzeczowe. Skarżąca nie jest również właścicielem budynku, ani jego zarządcą. Bezsporne jest, że właścicielem przedmiotowego lokalu pozostaje Gmina Miasto K., natomiast skarżącą z gminą łączy jedynie stosunek obligacyjny, który nie kreuje po stronie skarżącej prawa rzeczowego do lokalu, ani nie nadaje jej status właściciela lub współwłaściciela nieruchomości. W tych okolicznościach zasadnie organ odwoławczy przyjął, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony postępowania dotyczącego stanu technicznego elementów konstrukcyjnych przedmiotowego obiektu budowlanego. Brak jest bowiem normy prawa materialnego, która pozwalałaby na wywiedzenie w omawianym zakresie istnienia u skarżącej interesu prawnego. Postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku nie ma wpływu na sytuację prawną skarżącej, gdyż to nie ona może być adresatem obowiązków wynikających z art. 66 p.b. Nie zmienia powyższej oceny podniesiona w skardze okoliczność, że skarżąca była inwestorem robót remontowych prowadzonych w lokalu nr [...] na podstawie umowy zawartej w dniu 11 lutego 2021 r. z Gminą Miasto K., działającą przez Zarząd Budynków Mieszkalnych, ani to, że Zarząd Budynków Mieszkalnych pismem z listopada 2025 r., powołując się na treść decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 28 czerwca 2023 r., wezwał ją do przedłożenia projektu branży konstrukcyjnej zawierającego propozycję wzmocnienia naruszonych elementów konstrukcyjnych. Wyjaśnienia wymaga, że wynikające z umowy prawa i obowiązki mają charakter wyłącznie cywilny, a pismo stanowi przejaw realizacji uprawnień, które Zarząd Budynków Mieszkalnych wywodzi z łączącego strony stosunku cywilnoprawnego, w ramach którego skarżąca zobowiązała się do wykonywania remontu jako inwestor. Sam fakt, że w piśmie powołano się na treść decyzji wskazującej na konieczność przywrócenia należytego stanu budynku Wspólnoty, nie powoduje przekształcenia obowiązków wynikających z umowy cywilnej w obowiązki administracyjne i nie stanowi wykonania decyzji wobec skarżącej. Decyzja z dnia 28 czerwca 2023 r. została skierowana do Wspólnoty Mieszkaniowej i to ten podmiot został zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Nie kształtuje ona sytuacji prawnej skarżącej w sferze prawa administracyjnego i nie wywołuje dla niej bezpośrednich skutków prawnych. Okoliczności tej nie zmienia fakt odwołania się do niej w piśmie Zarządu Budynków Mieszkalnych wzywającej do przedłożenia dokumentacji projektowej. Treść przedmiotowego pisma może mieć tylko znaczenie dla stosunku obligacyjnego łączącego skarżącą z Gminą, w szczególności dla oceny zakresu obowiązków związanych z wykonaniem robót remontowych, odpowiedzialności za ich wykonanie czy ewentualnych roszczeń majątkowych. Okoliczności te nie są jednak wystarczające do przyjęcia istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Bez znaczenia dla oceny legitymacji skarżącej pozostaje również okoliczność, że w postępowaniu cywilnym sporządzona została opinia biegłego, która - zdaniem skarżącej - podważa ustalenia ekspertyzy stanowiącej podstawę decyzji PINB z 2023 r. Opinia ta dotyczy bowiem merytorycznej kwestii stanu technicznego elementów konstrukcyjnych stropu i nie może stanowić źródła interesu prawnego skarżącej. W tym miejscu podkreślenia, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. wyklucza jednoczesne analizowanie sprawy pod kątem materialnoprawnym - jeżeli organ zaczyna oceniać, czy żądanie jest zasadne według przepisów prawa materialnego, to de facto wchodzi w rozpoznanie merytoryczne, do czego tryb odmowy wszczęcia nie jest przeznaczony. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a wobec powyższego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania strony (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 czerwca 2026 r. sygn. akt III SA/Łd 148/26). Jak już wyżej wskazano wpłynięcie wniosku otwiera wstępny etap, w którym organ ogranicza się wyłącznie do ustalenia, czy zachodzą ustawowe przeszkody o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym, które uniemożliwiałby wszczęcie postępowania. Oznacza to, że na tym etapie niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego odnoszącego się do istoty sprawy. Z tego też względu organ nie był uprawniony do czynienia ustaleń faktycznych dotyczących stanu technicznego budynku ani gromadzenia materiału odwodowego w tym zakresie. Skoro zatem organ uznał, że zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania, to brak było podstaw do dokonywania oceny przedłożonej przez skarżącą opinii sporządzonej na potrzeby postępowania cywilnego. Czynności takie wykraczają poza zakres badania przesłanek formalnych określonych w art. 61 § 1 k.p.a., gdyż stanowią element merytorycznego rozpoznania sprawy, które może nastąpić dopiero po skutecznym wszczęciu postępowania administracyjnego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że powołane przez skarżącą okoliczności wskazujące na zainteresowanie stanem technicznym stropu w kontekście zakresu prac jakie musi ona wykonać w ramach remontu lokalu nr [...], świadczą jedynie o wystąpieniu interesu faktycznego, który nie daje podstaw do skutecznego zainicjowania postępowania prowadzonego w trybie art. 66 p.b. Za prawidłowe należy również uznać stanowisko organu, że postępowanie w przedmiocie stanu technicznego obiektu budowlanego wszczynane jest wyłącznie urzędu. Do takiego wniosku prowadzi literalna wykładnia art. 72a p.b. Przepis ten stanowi wprost, że postępowania organów nadzoru budowlanego w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, artykuł ten został dodany do Prawa budowlanego przez art. 1 pkt 42 ustawy z 13 lutego 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), zmieniającej tę ustawę z dniem 19 września 2020 r. Pomimo jednak jego wyraźnego brzmienia problematyka dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania określonego w art. 66 ust. 1 p.b. na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, nie była w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie rozstrzygana. Z uwagi na powyższe w dniu 8 września 2025 r. została podjęta uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. II OPS 2/25 (ONSAiWSA 2025/6/80 ), w której NSA jednoznacznie rozstrzygnął, że ze względu na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a p.b. nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a p.b., obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Obowiązek uwzględnienia treści ww. uchwały wynika z istoty mocy ogólnie wiążącej uchwał NSA, która sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, a odstąpienie od tego stanowiska możliwe jest wyłącznie w warunkach przewidzianych w art. 269 § 1 p.p.s.a. Skład orzekający nie znalazł jednak podstaw do zainicjowania postępowania, o którym mowa w art. 269 § 1 p.p.s.a. Z uchwały tej wynika, że wydanie postanowienia odmownego w sprawach, w których postępowanie wszczyna się z urzędu, jest zbędne, gdyż wystarczającym w takiej sytuacji stanowi poinformowanie wnioskodawcy w drodze pisma o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Wydanie przez organ nadzoru budowlanego postanowienia odmownego nie stanowi jednak takiego uchybienia procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, które stwarzałoby podstawę do uwzględnienia skargi, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Takie rozstrzygnięcie wywołuje pożądany skutek procesowy, w odpowiedzi na wniosek indywidualnego podmiotu o wszczęcie postępowania nadzorczego, w postaci braku wszczęcia i prowadzenia takiego postępowania, odpowiadający w istocie celowi pisma informacyjnego (por. wyrok NSA z dnia sygn. akt II OSK 227/25). Podsumowując stwierdzić należy, że zarzuty skargi okazały się bezzasadne, gdyż w sprawie nie doszło do naruszenia art. 28, art. 7, art. 77 § 1, art. 11 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 72a p.b. w stopniu obligującym Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, z uwagi na bezzasadność podniesionych przez skarżącą zarzutów, przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.