II SA/Sz 214/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] września 2022 r., nr [...], Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 2 ust. 1, 15 i 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.), dalej jako "u.d.w.", art. 104 § 1 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", orzekł o odmowie przyznania J. T., dalej jako "strona", "skarżąca" dodatku węglowego. Organ I instancji pouczył stronę, iż od decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem organu, który decyzję wydał, w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 3 października 2022 r. J. T. wniosła odwołanie od ww. decyzji w dniu 26 października 2022 r., składając pismo w siedzibie S. Centrum Świadczeń. W odwołaniu strona wskazała, że wie, iż odwołanie składa po terminie, ale decyzję, którą otrzymała, potraktowała jako przyznanie jej dodatku węglowego, a nie jako odmowę. W tym okresie była chora i przeoczyła termin 14 dni. Ponadto, dowiedziała się, że administracja lokali nie podała jej pieca do spisu, więc, zdaniem odwołującej się, wina jest nie tylko po jej stronie, ale i ADM -u. W dniu 5 grudnia 2022 r. J. T., w odpowiedzi na zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku odwołująca się podała, że była chora, miała grypę z dwuznacznym wynikiem wskazującym na zakażenie wirusem Covid-19, więc prawie 3 tygodnie leżała w łóżku. Nie miała możliwości wyjścia z domu. Jak już lepiej się poczuła i wynik testu był ujemny to udała się do MOPS-u przy ul. [...], gdzie dowiedziała się, że ADM nie zgłosił jej pieca do spisu. Skarżąca wyjaśniła, że administracja przez niedopatrzenie nie zgłosiła pieca, obecnie piec jest zgłoszony i wystąpi o dodatek węglowy. Strona wniosła o pozytywne załatwienie jej prośby, z tego względu, iż ma niską emeryturę i nie będzie miała funduszy na kupno węgla. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W myśl art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Mając na uwadze powyższe regulacje Kolegium stwierdziło, że ostatnim dniem terminu do wniesienia odwołania przez stronę w przedmiotowej sprawie był dzień 17 października 2022 r., a zatem strona wniosła odwołanie po upływie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. i wskazał, że z art. 58 § 1 k.p.a. wynika, iż wnoszący podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania musi uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. Zatem w prośbie o przywrócenie terminu należy wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu. Kolegium podkreśliło, że J. T. w swojej prośbie o przywrócenie terminu, jako przeszkodę, która uniemożliwiła jej wniesienie odwołania w terminie, podała zachorowanie na grypę. Jednakże do wniosku nie dołączyła dowodu, który uprawdopodobniłby istnienie tej okoliczności (chociażby zaświadczenia lekarskiego). Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, choroba, a także związane z tym złe samopoczucie nie jest okolicznością, która pozwoliłaby na usprawiedliwienie wniesienia przez stronę odwołania po terminie, i przyjęcie, że z powodu choroby strona nie była w stanie tej czynności dokonać w terminie. Kolegium powołało się na orzecznictwo NSA , z którego wynika, iż fakt choroby, czy podeszły wiek, nie są równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego. Tylko choroba, która uniemożliwia osobiste dokonanie czynności procesowej, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności. Ponadto, jako miernik ziszczenia się przesłanki braku winy należy przyjąć obiektywną staranność w działaniu, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego wysiłku w danych warunkach. Biorąc pod uwagę powyższe, organ II instancji uznał, że wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy i z tego powodu odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. J. T. zaskarżyła postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze strona wniosła o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi i prowadzenia jej sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. W uzupełnieniu skargi z dnia 9 czerwca 2023 r. J. T., zastępowana przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, sprecyzowała swoje stanowisko zawarte w skardze i podniosła wobec zaskarżonego postanowienia zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8. k.p.a. oraz w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem przez organ, że skarżąca nie uprawdopodobniła swojego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, gdy tymczasem organ nie podjął żadnych działań, w szczególności nie wezwał skarżącej do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, w celu uzyskania od skarżącej potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (np. złożenia zaświadczenia lekarskiego) w sytuacji, gdy dla organu okoliczności wskazane przez samą skarżącą okazały się mało przekonywujące. Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dołączonego do pisma dokumentu - zaświadczenia lekarskiego datowanego na 30 maja 2023 r. celem wykazania stanu zdrowia w październiku 2022 r., zgłoszenia się w październiku 2022r. do Poradni Rodzinnej "[...]" S.C. w S. z powodu choroby, niemożności wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. w przewidzianym terminie z powodu choroby, na której istnienie wskazywała już we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 5 grudnia 2023 r., i co za tym idzie, braku jakiejkolwiek winy w uchybieniu przez nią terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu pisma skarżąca wskazała, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych w stanie faktycznym sprawy. Według skarżącej, organ dokonał błędnej oceny stanu faktycznego sprawy przez pryzmat przesłanki polegającej na uprawdopodobnieniu braku winy w niedochowaniu terminu i nie podjął żadnych działań ze swej strony w celu wyjaśnienia powyższego. Skarżąca podniosła, że z uwagi na swój podeszły wiek i nieznajomość przepisów prawa nie wiedziała, że w celu wzmocnienia swojego stanowiska w zakresie przywrócenia terminu, powinna dodatkowo przedłożyć organowi zaświadczenie lekarskie, o którym mowa w zaskarżonym postanowieniu. Wiedzę tę nabyła dopiero po rozmowie z pełnomocnikiem z urzędu wyznaczonym w niniejszej sprawie i po uzyskaniu od pełnomocnika porady prawnej. Dowodem powyższego jest odpis zaświadczenia lekarskiego z dnia 30 maja 2023 r., w którym lekarz- specjalista medycyny rodzinnej wskazał, że "zgłosiła się w październiku 2022 r. do Poradni Rodzinnej z powodu choroby". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 3 i 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Skarga okazała się niezasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), według kryterium legalności wykazała, że akt ten nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest postanowienie, którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej przyznania dodatku węglowego. Organ uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. W realiach badanej sprawy okoliczność, iż odwołanie zostało wniesione po upływie 14-dniowego terminu nie ulega wątpliwości i nie jest kwestionowana przez skarżącą. Sporne pozostaje, czy wskazywane przez skarżącą przyczyny uchybienia terminowi były wystarczające do tego, aby termin do dokonania czynności procesowej przywrócić. Na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1778/22, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnić również należy, że to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, przez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednak pomimo tego dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, od niej niezależnej. Uprawdopodobnienie zastępuje formalny dowód, lecz nie jest równoznaczne z gołosłownym podaniem przez wnioskodawcę przyczyny niezachowania terminu (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 6.wydanie pod red. R. Hausera i M Wierzbowskiego, str. 624). Uprawdopodobnienie nie może mieć zatem charakteru ogólnych twierdzeń, ale powinno odwoływać się do konkretnych, weryfikowalnych okoliczności, które w sposób jednoznaczny wskazują na brak winy w uchybieniu terminowi. W badanej sprawie skarżąca, wnosząc odwołanie sama wskazała, iż ma świadomość tego, że składa je po terminie. Zwłoka w złożeniu środka zaskarżenia wynikała, jak wskazała sama skarżąca w odwołaniu, z jej błędnego przekonania, iż decyzja była dla niej pozytywna, to jest, że przyznano jej dodatek węglowy. Skarżąca powołała się ponadto na to, że w dacie otrzymania decyzji była obłożnie chora. Dopiero brak wpływu środków z dodatku węglowego na konto skłonił ją do dalszych dociekań i złożenia odwołania. Okoliczności te zostały przez organ ocenione jako niewystarczające do tego, aby termin do wniesienia odwołania mógł zostać przywrócony. Zdaniem Sądu była to ocena prawidłowa. Analiza akt postępowania wskazuje bowiem jednoznacznie, że skarżąca błędnie odczytała sentencję decyzji, chociaż została ona sformułowana w sposób jasny i czytelny. Wynika z niej w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżącej odmówiono przyznania dodatku węglowego. Okoliczność, iż skarżąca nieuważnie ją odczytała nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przyczyny takiej nie stanowi również przywoływana przez skarżącą choroba. W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej może stanowić jedynie choroba, która ma charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie lub inne dokumenty świadczące o tym, że z uwagi na stan zdrowia nie mogła w ustawowym terminie dokonać czynności procesowej (por. postanowienie NSA z 6 lipca 2017 r., sygn. akt II OZ 690/16, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W badanej sprawie skarżąca istnienia takich okoliczności nie uprawdopodobniła. Oceny tej nie zmienia przedłożone przez skarżącą na etapie postępowania przed Sądem zaświadczenie lekarskie z dnia 30 maja 2023 r., w którym potwierdzono, że zgłosiła się do lekarza w miesiącu październiku 2022 r. z powodu choroby. Z zaświadczenia tego nie wynika bowiem ani kiedy skarżąca skorzystała z porady lekarskiej i czy miało to miejsce w okresie, gdy biegł termin do wniesienia odwołania, ani też, czy jej choroba była na tyle poważna, że uniemożliwiała jakąkolwiek aktywność. Samo zgłoszenie się do lekarza nie przesądza również o tym, że skarżąca nie miała możliwości zakwestionowania decyzji przy pomocy innej osoby. Podkreślenia wymaga, że odwołanie jest odformalizowanym środkiem zaskarżenia i nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, co niewątpliwie stanowi dla stron postępowania duże ułatwienie, zwłaszcza wówczas, gdy nie mają możliwości bądź umiejętności sformułowania szczegółowych zarzutów. Złożenie takiego odwołania, nawet przy pomocy innej osoby nie jest zatem szczególnie skomplikowane. W ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi i w konsekwencji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadnienie postanowienia zawiera szczegółową argumentację, którą Sąd podziela. Brak było zatem podstaw do twierdzenia, że organ nad wnioskiem skarżącej się nie pochylił. Końcowo wskazać należy, że Sąd w tym postępowaniu oceniał jedynie zgodność z prawem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, nie badał natomiast zasadności odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego, gdyż wykraczałoby to poza granice sprawy objętej skargą. Z powyższych względów, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.