II SA/Sz 18/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lipca 2020 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2 oraz art. 155 kpa, uchylił na wniosek E. S. decyzję własną z dnia [...] września 2017 r. nr [...], przyznającą ww. dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] marca 2018 r. w kwocie [...]zł miesięcznie (przekazywany zarządcy budynku). W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że sprawa była już rozpatrywana, wydana została decyzja, dlatego nie można jej po raz drugi rozpoznawać. W ocenie odwołującej się, nie może być powrotu do 2017 r., gdyż decyzje są prawomocne i ponowne rozstrzyganie w tym przedmiocie jest niezgodne z prawem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w dniu [...] listopada 2019 r. strona zapoznała się z aktami sprawy. Jednocześnie poinformowała pisemnie, że żyje w skrajnej nędzy i ubóstwie, nie ma gazu w domu, a MOPR odmówił jej przyznania zasiłku celowego na pokrycie rachunku za prąd oraz na żywność - posiłki dietetyczne oraz zasiłku okresowego. Od decyzji odmownych złożyła odwołania do SKO. Wskazała, że ma [...] lata, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, znajduje się w skrajnej biedzie i groziło jej wyłączenie prądu. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że dotyczą one odrębnych spraw i zostaną rozpoznane w osobnych postępowaniach. W kontekście odwołania dotyczącego decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2019 r. Kolegium stwierdziło, że nie zasługiwało ono na uwzględnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło następująco stan sprawy. W dniu [...] września 2017 r. strona złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego a decyzją z dnia [...] września 2017 r. organ I instancji przyznał stronie dodatek mieszkaniowy na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] marca 2018 r. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r., a następnie pismami z dnia [...] listopada 2017 r., strona zrezygnowała z przyznanego dodatku mieszkaniowego, wnosząc o cofnięcie decyzji przyznającej dodatek "ze skutkiem prawnym". Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. organ I instancji uchylił decyzję przyznającą dodatek od dnia [...] października 2017 r., wskazując w uzasadnieniu decyzji, że wystąpi do zarządcy budynku o zwrot wypłaconego dodatku mieszkaniowego za okres od [...] października do [...] listopada 2017 r., co też uczynił, jak wynika z zaskarżonej obecnie decyzji. Następnie Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. uchyliło ww. decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu uchylenia decyzji, tj. od [...] października 2017 r., a w pozostałej części utrzymało tą decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zmiana lub uchylenie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. nie może następować wstecz. W wyniku złożonej przez stronę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 334/18, uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] lutego 2018 r., podkreślając, że decyzja organu I instancji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego pozostaje w związku z decyzją wydaną przez ten organ w przedmiocie zasiłku stałego. Mianowicie decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] organ pierwszej instancji zmienił decyzję własną z dnia [...] października 2017 r. przyznającą stronie zasiłek stały od dnia [...] do [...] października 2017 r. w wysokości [...] zł oraz od dnia [...] listopada 2017 r. do chwili ustania potrzeby w wysokości [...] zł miesięcznie w ten sposób, że od grudnia 2017 r. do chwili ustania potrzeby orzekł o wysokości zasiłku stałego przysługującego E. S. w wysokości [...] zł miesięcznie, co miało związek z jej rezygnacją z dodatku mieszkaniowego oraz z wynikającą z tego zmianą sytuacji dochodowej strony w listopadzie 2017 r. Strona odwołała się od decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r., a następnie, nie zgadzając się z decyzją Kolegium, złożyła skargę do WSA w Szczecinie. W wyroku z dnia 17 maja 2018 r. o sygn. akt II SA/Sz 333/18 Sąd wskazał, że skarżąca została pozbawiona z mocą wsteczną prawa do dodatku mieszkaniowego, a mimo tego następną decyzją organu I instancji, zmieniającą decyzję w sprawie zasiłku stałego, nie uwzględniono tej okoliczności. Wskutek wyroku Sądu z dnia 17 maja 2018 r. organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] zmienił decyzję o przyznaniu stronie zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia [...] października 2017 r. do chwili ustania potrzeby przyznał zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2018 r. stała się ostateczna i prawomocna. Decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2017 r. (dotycząca dodatku mieszkaniowego) nie kłóci się z wydanym rozstrzygnięciem tego organu z dnia [...] sierpnia 2018 r. (dotyczącym zasiłku stałego) i jest zgodna ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku z dnia 17 maja 2018 r. Zdaniem Kolegium, będąca przedmiotem odwołania decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2019 r., wydana na skutek uwzględnienia wytycznych Kolegium zawartych w decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r., spójnych ze wskazaniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia 29 listopada 2018 r., jest zgodna z prawem. Realizuje bowiem intencję strony wyrażoną w sprawach dodatku mieszkaniowego (wniosek o cofnięcie decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy), jak i zasiłku stałego. Od dnia [...] października 2017 r. na mocy ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] strona otrzymuje, zgodnie ze swoją wolą, zasiłek stały w pełnej wysokości. Dlatego zasadne było uchylenie, zgodnie z intencją strony, decyzji o przyznaniu jej dodatku mieszkaniowego na okres od [...] października 2017 r. do [...] marca 2018 r. Kwestionowana przez odwołującą się decyzja organu I instancji jest dla niej korzystna, ponieważ umożliwia jej otrzymywanie zasiłku stałego w pełnej wysokości, zgodnie z jej wolą. Uzyskanie takiego stanu prawnego miały na celu organy orzekające w sprawie, ukierunkowane wskazaniami opisanych wyżej wyroków Sądu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję E. S. zarzuciła wydanie jej z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącej, kwestionowana decyzja nie odpowiada wskazaniom zawartym w wyroku Sądu wydanym w tej sprawie. Dodatek mieszkaniowy powinien zostać jej wypłacony, mimo cofnięcia wniosku o jego przyznanie. Ponadto, we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego jest kwota [...]zł, a ZBM żąda po analizie [...] zł miesięcznie za czynsz, więc trzeba ustalić aktualną kwotę czynszu. Ponadto, w tym samym okresie czasu toczyły się sprawy o pozbawienie skarżącej zasiłku celowego na posiłki dietetyczne, żywność i środki czystości, a także zasiłku na pokrycie kosztów energii elektrycznej. Skarżącej zabrano te świadczenia i uważa ona, że służyło to pokryciu dodatku mieszkaniowego, który przysługiwał przez 6 miesięcy. Skutkowało to przyznaniem skarżącej zasiłku stałego w mniejszej wysokości, ponieważ MOPR ustalając wysokość dochodu na potrzeby przyznania zasiłku stałego, uwzględniał dodatek mieszkaniowy, który dawno powinien być wstrzymany. W tej sytuacji Sąd ponownie powinien uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Skarga dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2019 r. uchylającą, na wniosek strony, decyzję tego organu z dnia [...] września 2017 r. nr [...] o przyznaniu dodatku mieszkaniowego na okres od [...] października 2017 r. do [...] marca 2018 r. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – dalej k.p.a., zgodnie z którym, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 334/18 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] uchylającą decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2017 r. w części dotyczącej terminu, od którego należało uchylić decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2017 r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. W wyroku tym Sąd wskazał, że decyzja w przedmiocie dodatku mieszkaniowego przyznanego skarżącej pozostaje w związku z decyzją dotyczącą dodatku stałego. Jak bowiem wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 333/18 Prezydent Miasta K. uwzględniając wniosek strony, decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. wydaną na podstawie art. 155 k.p.a., uchylił od dnia [...] października 2017 r., z mocą wsteczną decyzję z dnia [...] września 2017 r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, ale nie uwzględnił w pełni skutków prawnych tej decyzji. Następną decyzją, także wydaną na podstawie art. 155 k.p.a., zmieniającą decyzję w przedmiocie zasiłku stałego, nie uwzględnił tej okoliczności. Także organ odwoławczy uznał, że za listopad 2017 r. skarżąca miała przyznany dodatek mieszkaniowy, który spowodował zmniejszenie wysokości przyznanego jej zasiłku stałego. Sąd nie miał przy tym wątpliwości, że stanowisko skarżącej artykułowane przed organami administracji miało doprowadzić do realizacji oczekiwań skarżącej, która zrezygnowała z pobierania dodatku mieszkaniowego, by dzięki temu uzyskać zasiłek stały w pełnej wysokości. Podkreślić należy, że w wyroku z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 334/18 Sąd wskazał, że Prezydent Miasta K. winien uwzględnić oczekiwania skarżącej w miarę posiadanych kompetencji i zastosować przepisy prawa w taki sposób, który będzie uwzględniał słuszny interes skarżącej (art. 7 k.p.a.), w szczególności, że obie decyzje zostały wydane na wniosek strony (art. 155 k.p.a.). Prezydent winien albo uchylić decyzję w przedmiocie dodatku mieszkaniowego ze skutkiem od dnia złożenia wniosku na podstawie art. 155 k.p.a. (ex nunc), co uzasadniałoby również od tego momentu zmianę decyzji w przedmiocie zasiłku stałego uwzględniającą pozbawienie skarżącej dodatku mieszkaniowego (zmiana sytuacji dochodowej), albo pozbawiając skarżącą dodatku mieszkaniowego z mocą wsteczną od dnia wydania decyzji (ex tunc) fakt ten wziąć pod uwagę przy zmianie decyzji w sprawie zasiłku stałego, którego wysokość ustalono z uwzględnianiem istnienia w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] września 2017 r. przyznającej dodatek mieszkaniowy. Wyrok wydany w sprawie dotyczącej zasiłku stałego przyznanego skarżącej bezpośrednio wiąże się ze sprawą dotyczącą dodatku mieszkaniowego, za okres od [...] października 2017 r. Skoro Sąd w sprawie dotyczącej zasiłku stałego uznał, że skarżąca zrezygnowała z dodatku mieszkaniowego po to, aby otrzymywać zasiłek stały w pełnej wysokości, do takiego rezultatu powinny doprowadzić rozstrzygnięcia organów administracji wydawane w niniejszej sprawie. Istotne dla sprawy jest to, że decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] zmieniono w części dotyczącej wysokości decyzję tego organu z dnia [...] października 2017 r. nr [...]/17 o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego od dnia [...] października 2017 r. w ten sposób, że od dnia [...] października 2017 r. do chwili ustania potrzeby zasiłek stały przysługuje skarżącej w kwocie [...]zł miesięcznie. Sąd, w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 listopada 2018 r. o sygn. akt II SA/Sz 334/18 wskazał, że decyzja tej treści nie kłóci się z wydaną w niniejszej sprawie decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2017 r. uchylającą decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego od dnia [...] października 2017 r. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi posiada charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Kwestia, czy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej, stanowi zatem główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanego rozstrzygnięcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 maja 2020 r. I SA/Sz 81/20; Legalis nr 2365442). W ocenie składu orzekającego Sądu w niniejszej sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie sprawę dotyczącą uchylenia, na wniosek strony, decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2017 r. przyznającej skarżącej dodatek mieszkaniowy na okres sześciu miesięcy, zastosowało się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 334/18, którymi było związane. Jak wyjaśniono wyżej, w wyroku tym Sąd wskazał, że skoro intencją strony była rezygnacja z dodatku mieszkaniowego od dnia [...] października 2017 r. po to, aby kwota dodatku mieszkaniowego nie podlegała wliczeniu do dochodu strony, co umożliwiło skarżącej uzyskanie zasiłku stałego w pełnej wysokości od dnia [...] października 2017 r., decyzja wydana na skutek wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2017 r., uzupełnionego pismami z dnia [...] listopada 2017 r. o rezygnację z dodatku mieszkaniowego "ze skutkiem prawnym", powinna tę intencję uwzględniać. Intencję skarżącej, zgodnie z wyrokiem Sądu wydanym w niniejszej sprawie, realizuje decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2019 r. uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] września 2017 r. o przyznaniu skarżącej dodatku mieszkaniowego, a także zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymująca tę decyzję w mocy. W wyniku wydania decyzji będącej przedmiotem skargi oraz decyzji ją poprzedzających, od dnia [...] października 2017 r. skarżącej został przyznany zasiłek stały, przy ustalaniu którego do dochodu strony nie wliczono dodatku mieszkaniowego. Poruszana przez skarżącą kwestia wykonania ww. decyzji w zakresie wypłat lub potrąceń należności decyzjami tymi określonymi, a więc czynności o charakterze materialno-technicznym, wykracza poza zakres kontroli Sądu w ramach niniejszej sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. Nie było przy tym możliwości zaakceptowania stanowiska skarżącej, które skutkowałoby jednoczesnym przyznaniem zasiłku stałego w pełnej wysokości od [...] października 2017 r. przy równoczesnym pozostawieniu w obrocie prawnym decyzji przyznającej za ten okres dodatek mieszkaniowy. Nadto, nie można podzielić zarzutu skargi, jakoby sprawa dodatku mieszkaniowego została już ostatecznie przesądzona i nie można było ponownie wydać rozstrzygnięcia w sprawie. O ile bowiem pierwotna decyzja organu I instancji z dnia [...] września 2017 r. przyznająca dodatek mieszkaniowy stała się ostateczna, to wobec wniosków skarżącej z [...] i [...] listopada 2017 r. i zainicjowania postępowania w sprawie zmiany ww. decyzji, sprawa mogła być ponownie rozpatrywana. Umożliwiały to po pierwsze, wnioski skarżącej z [...] i [...] listopada 2017 r. oraz cytowany wyżej przepis art. 155 kpa. Wskutek odwołania oraz uwzględnionej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprawa wniosku skarżącego nie została prawomocnie zakończona, co obligowało organ do ponownego jej rozpoznania, co nastąpiło zaskarżoną decyzją organu odwoławczego. Wobec uznania, że skarga okazała się nieuzasadniona Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.