II SA/Sz 140/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Zachodniopomorskiego na uchwałę Rady Powiatu w Sławnie z dnia 29 września 2022 r. nr XXXIII/VI/286/22 w przedmiocie pozbawienia kategorii drogi powiatowej części drogi nr 371OZ Jeżyce-Słowino-Boleszewo, położonej na działce nr 98/3 obręb Nowy Kraków w gminie Darłowo, celem wyłączenia z użytkowania stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.

Rada Powiatu w Sławnie podjęła w dniu 29 września 2022 r. uchwałę nr XXXIII/VI/286/22 w sprawie pozbawienia kategorii drogi powiatowej części drogi nr 3710Z Jeżyce - Słowino - Boleszewo, położonej na działce nr 98/3 obręb Nowy Kraków w gminie Darłowo celem wyłączenia z użytkowania (dalej "uchwała ") na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 6, art. 12 pkt. 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1526; dalej "u.s.g.") w związku z art. 10 ust. 1, 2, 3 oraz art. 6a ust. 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693, dalej "u.d.p."), działając w porozumieniu z Zarządem Województwa Zachodniopomorskiego i po zasięgnięciu opinii Wójta Gminy Darłowo oraz opinii Zarządu Powiatu w Słupsku, Zarządu Powiatu w Koszalinie (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z 2022 r. poz. 4260). W § 1 uchwały pozbawiono kategorii drogi powiatowej część drogi powiatowej nr 3710Z Jeżyce - Słowino - Boleszewo, położonej na działce nr 98/3 obręb Nowy Kraków w gminie Darłowo celem wyłączenia z użytkowania. W § 2 uchwały podano, że przebieg drogi, o której mowa w § 1, przedstawia załącznik graficzny do niniejszej uchwały. W § 3 uchwały stwierdzono, że wykonanie uchwały powierza się Zarządowi Powiatu. W § 4 uchwały podano, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego, z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2023 r. Wojewoda Zachodniopomorski (dalej "Wojewoda") złożył skargę na ww. uchwałę i wniósł o stwierdzenie jej nieważności w całości. Zarzucił organowi naruszenie art. 10 ust. 3 u.d.p. W ocenie Wojewody, pozbawienie drogi publicznej kategorii i wyłączenie jej z użytkowania było niedopuszczalne, gdyż nie zmieniła się funkcja, użytkowanie i przeznaczenie tej drogi. Jest ona nadal użytkowana przez mieszkańców Nowego Krakowa i zapewnia im dostęp do drogi publicznej. Wojewoda wskazał, że z postępowania wyjaśniającego wynikało, iż mieszkańcy Nowego Krakowa mogą być pozbawieni dojazdu do domów, czemu zaprzeczył Starosta wyjaśniając, że do Nowego Krakowa można dojechać od miejscowości Jeżyce – od skrzyżowania z drogą powiatową nr 3711Z Ruskowo-Malechowo. Jednakże z mapy dołączonej do pisma z 5 grudnia 2022 r. nie wynikała taka możliwość, bowiem wzdłuż zabudowań w Nowym Krakowie przebiega wyłącznie przedmiotowa droga. Ww. droga służy zatem społeczności lokalnej jako droga dojazdowa, choć jest w złym stanie technicznym to nie przestała spełniać swojej funkcji. Zdaniem Wojewody, pozbawienie przedmiotowej drogi kategorii i wyłączenie jej z użytkowania w rzeczywistości miało na celu wyzbycie się przez Powiat odpowiedzialności za prawidłowe jej utrzymanie i uniknięcie kosztów z tym związanych. Wojewoda podkreślił, że z wyjaśnień Starosty wynikało, iż droga jest w złym stanie technicznym, co samo z siebie nie jest podstawą do pozbawienia jej kategorii drogi publicznej. Na poparcie swoich twierdzeń Wojewoda przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że zaskarżona uchwała została podjęta na wniosek Nadleśnictwa w S. , gdyż część przedmiotowej drogi położona jest na działce nr 98/3, która jest kompleksem leśnym i służy wyłączenie na potrzeby gospodarki leśnej. Organ podał, że w dniu 29 września 2022 r. Rada Powiatu podjęła również uchwałę nr XXXIII/VI/287/22 w sprawie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości w formie darowizny na rzecz Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. (odrębna sprawa o sygn. II SA/Sz 141/23 - dopisek Sądu). Według organu, z drogi tej korzystają przede wszystkim pojazdy Nadleśnictwa. W ocenie organu, Wojewoda nie zbadał czy rzeczywiście wyłączony z użytkowania odcinek drogi umożliwi wyłączny dojazd do budynków i czy nie są to w istocie budynki Nadleśnictwa, które miało otrzymać przedmiotową działkę w darowiźnie i wyremontować drogę na własne potrzeby. Organ podtrzymał swoje stanowisko, że mimo wyłączenia części drogi z użytkowania, możliwy jest dojazd do Nowego Krakowa od strony Jeżyc od skrzyżowania z drogą powiatową nr 3711Z Rusko-Malechowo. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór w sprawie dotyczy prawidłowości pozbawienia części przedmiotowej drogi kategorii drogi powiatowej i wyłączenia jej z użytkowania na tym odcinku. Zgodnie z art. 10 ust. 3 u.d.p., pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii, z wyjątkiem przypadku wyłączenia drogi z użytkowania, jest możliwe jedynie w sytuacji jednoczesnego zaliczenia tej drogi do nowej kategorii. Pozbawienie i zaliczenie nie może być dokonane później niż do końca trzeciego kwartału danego roku, z mocą od dnia 1 stycznia roku następnego. Z powyższego przepisu wynika, że co do zasady pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii łączy się z nadaniem jej nowej kategorii. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy jednocześnie dana droga zostanie wyłączona z użytkowania. W orzecznictwie wskazuje się na brak definicji pojęcia "wyłączenie z użytkowania", okoliczność ta powinna być zatem przedmiotem rozważań organu każdorazowo przy podejmowaniu uchwały pozbawieniu drogi określnej kategorii i wyłączeniu jej z użytkowania (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 sierpnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Sz 110/22). W ocenie Sądu, co do zasady, wyłączenie drogi z użytkowania dotyczyć powinno tylko takich sytuacji, w których droga staje się zbędna dla użytku publicznego i jest likwidowana. Skutkiem takiej uchwały jest bowiem trwałe pozbawienie jej dotychczasowej funkcji (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 kwietnia 2021 r. o sygn. akt II SA/Ol 6/21; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2018 r. o sygn. akt IV SA/Po 780/18; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 sierpnia 2018 r. o sygn. II SA/Gl 451/18). Z akt wynikało, że po wyłączeniu części drogi z użytkowania będzie ona nadal pełniła swoja funkcję drogi dojazdowej, choć wewnętrznej na terenie Nadleśnictwa i służyła pojazdom należącym do Nadleśnictwa. Wskazywany przez organ powód podjęcia uchwały, tj. wniosek Nadleśnictwa o przekazanie mu działki nr 98/3, na której znajduje się przedmiotowa droga, gdyż jest ona położna w dużym kompleksie leśnym, którym zarządza Nadleśnictwo nie może być uznany za wystarczający do podjęcia przedmiotowego rozstrzygnięcia. Nie można zapominać, że zadaniem powiatu jako jednostki samorządu lokalnego jest dbanie o interesy mieszkańców i decyzje mające wpływ na życie mieszkańców winny być dogłębnie rozważone i poprzedzone ewentualnymi konsultacjami, o co zabiegał, jak wynikało z akt, Wójt Gminy Darłowo (k. 43-44). Okoliczność, że istnieje dojazd do Nowego Krakowa inną drogą niż ta, której dotyczy niniejsze postępowanie nie może mieć wpływu na przedmiotową sprawę. Zapewnienie dojazdu przez przedmiotową drogę, jak wynikało z akt, miało znaczenie dla lokalnej wspólnoty, która domagała się interwencji Wojewody. Trudno przyjąć, że do dojazdu do danej miejscowości wystarczy wyłącznie jedna droga, bez zapewnienia dojazdu alternatywnego, który może być znaczenie krótszy od wskazywanej przez organ drogi. Należy mieć na uwadze fakt, że wobec wyłączenia z użytkowania części przedmiotowej drogi (w środkowej części) straci ona funkcjonalność na całej długości dla wszystkich uczestników ruchu drogowego, poza Nadleśnictwem, które będzie nadal mogło ją wykorzystywać w całości dla swoich potrzeb. Również okoliczność złego stanu drogi nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy. Tym bardziej, że nadal ma być ona wykorzystywana jako droga, choć jedynie przez Nadleśnictwo. Podnoszony przez organ zarzut, że Wojewoda nie zbadał czy droga na wyłączonym z użytkowania odcinku prowadzi do zabudowań Nadleśnictwa jest bezpodstawny. Kwestia powyższa mogłaby mieć ewentualne znaczenie dla podjęcia uchwały, o której wspomniał organ w odpowiedzi na skargę, tj. uchwały z dnia 29 września 2022 r. nr XXXIII/VI/287/22 w sprawie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości w formie darowizny na rzecz Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. . Zbadanie tej okoliczności leżałoby wówczas po stronie organu i wymagałoby przedstawienia stosownych argumentów przez Nadleśnictwo. Jednakże ta uchwała nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.