II SA/Sz 1265/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta S., na podstawie art. 16a oraz art. 2, art. 3 pkt 11, art. 5 ust. 2, art. 23 ust. 4e i 4f oraz art. 25 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), odmówił przyznania J. O. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od [...] r. do [...] r. Organ wskazał, że we wniosku o przyznanie świadczenia J. O. podała swoje dane osobowe zarówno jako osoby sprawującej opiekę jak i osoby nad którą opieka jest sprawowana. Również w części wniosku dotyczącej składu rodziny strona wymieniła jedynie siebie. Organ uznał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, prawo do przedmiotowego świadczenia może zostać ustalone wyłącznie na osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny a zarazem sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną. Nadto, wnioskodawczyni ma ustalone prawo do renty a jej dochód osiągnięty w 2015 r. przekracza określone w ustawie kryterium dochodowe. Okoliczności te stanowią o niespełnieniu przesłanek ustawowych do przyznania wnioskowanego świadczenia. J. O. złożyła odwołanie od ww. decyzji prosząc o ponowne rozpoznanie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) i art. 16a ust. 1-4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazanych w podstawie prawnej decyzji, wyjaśniając, że osoba wymagająca opieki nie posiada legitymacji prawnej do żądania przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdyż ani nie sprawuje opieki nad osobą drugą, a nie rezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. W związku z tym okoliczność otrzymywania przez stronę renty oraz fakt przekroczenia kryterium dochodowego ma drugorzędne znaczenie w tej sprawie. J. O. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie prosząc o ponowne rozpoznanie sprawy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Specjalny zasiłek opiekuńczy będący przedmiotem żądania inicjującego postępowanie administracyjne w sprawie należy do grupy świadczeń opiekuńczych wymienionych w Rozdziale 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952), określanej dalej jako "u.ś.r.". Zgodnie z art. 16a ust. 1 ww. ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Istotą świadczeń opiekuńczych jest występowanie związku pomiędzy osobą wymagającą opieki jak i osobą sprawującą taką opiekę. Osoba wnosząca o przyznanie któregoś ze świadczeń opiekuńczych obowiązana jest wskazać kto i nad kim taką opiekę sprawuje. Sprawowanie nad kimś opieki to inaczej troszczenie się, dbanie o kogoś, pilnowanie kogoś, sprawowanie pieczy. Tak też pojęcie opieki definiuje się według Uniwersalnego Języka Polskiego PWN pod redakcją S. Dubisza (Wydawnictwo Naukowe PWN z 2008 r.). Z założenia specjalny zasiłek opiekuńczy ma charakter rekompensaty za niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, stąd bezsporne jest, że winien istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudniania lub rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ze złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wynika, aby skarżąca sprawowała lub miała zamiar sprawować opiekę nad inną osobą. Tymczasem sprawowanie opieki przez opiekuna nad osobą jej wymagającą jest podstawowym elementem, który musi występować w przypadku świadczeń opiekuńczych. Już ta okoliczność przesądza o niemożności uwzględnienia wniosku skarżącej, skoro nie została spełniona zasadnicza przesłanka do przyznania ww. świadczenia w postaci sprawowania opieki nad osobą ją wymagającą. W takim przypadku, za trafne należy zatem uznać spostrzeżenie Kolegium, że analizowanie, czy nie wystąpiły przesłanki negatywne do przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jak np. ustalone dla osoby sprawującej opiekę prawo do renty (art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. a u.ś.r.), czy przekroczenia kryterium dochodowego (art. 16a ust. 2 u.ś.r.), było już niecelowe. Wyjaśnić należy, że regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące warunków nabywania prawa do świadczeń rodzinnych wskazują kto, w jakim celu lub z jakiego tytułu, po spełnieniu jakich warunków nabywa prawo do określonego świadczenia. Przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest uzależnione od uznania organu administracji ale od spełnienia ustawowo określonych warunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję, utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ nie naruszył prawa. Oznacza to, że skarga jako niezasadna musiała ulec oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).