II SA/Sz 1265/17

Dnia 16 stycznia 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia adwokata

Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W dniu 12 stycznia 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wyjaśniła, że prosi o ustanowienie adwokata z urzędu, gdyż nie potrafi sobie znaleźć innego i nie wie, jak to się załatwia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie jest właścicielką mieszkania w którym mieszka, jej comiesięczny dochód składa się z renty w kwocie [...]zł miesięcznie netto oraz z wynagrodzenia za pracę na ˝ etatu w kwocie [...]zł miesięcznie. Natomiast zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: mieszkanie ok. [...] zł, energia elektryczna [...] zł, gaz ok. [...] zł, telefony ok. [...] zł, kablówka [...] zł, koszty leczenia [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, zatrudnioną na stanowisku pracy chronionej. Podała, że jej oszczędności na rachunku bankowym wynoszą ok. [...] zł. W myśl art. 245 § 1, § 2 i 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej "p.p.s.a", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 935/14, LEX nr 1628836). W niniejszej sprawie wniosek w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć, ponieważ skarga dotyczy decyzji wydanej na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Sprawy uregulowane tą ustawą należą do spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej, a osoby wnoszące skargi do sądu administracyjnego na decyzje wydane na podstawie tej ustawy są zwolnione od ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt. 1 lit a p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z tej przyczyny, wobec ustawowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie należało umorzyć jako bezprzedmiotowy, na podstawie art. 249a p.p.s.a. Oceniając wniosek skarżącej w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata należało zauważyć, że z wniosku nie wynika, by sytuacja majątkowa skarżącej uniemożliwiała jej ustanowienie adwokata korzystając z własnych zasobów i możliwości. Zresztą skarżąca wyjaśniła, że powodem złożenia wniosku o ustanowienie adwokata nie jest brak środków, ale brak wiedzy, jak się to robi. Skarżąca uzyskuje stałe dochody wynoszące [...] zł netto miesięcznie, a ponoszone przez nią wydatki stałe wynoszą [...] zł miesięcznie, co pozwala na ustanowienie adwokata z wyboru. Ponadto z wniosku wynika, że skarżąca posiada oszczędności na rachunku bankowym w kwocie ok. [...] zł. Okoliczności te nie pozwalają na uznanie skarżącej za osobę ubogą, nie będącą w stanie sfinansować kosztów wynagrodzenia i wydatków profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Okoliczność, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną nie jest wystarczająca do ustanowienia adwokata z wyboru w sytuacji, gdy z wniosku wynika, że dochody i oszczędności strony pozwalają na sfinansowanie tego wydatku. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek w tym zakresie należało oddalić.