II SA/Sz 126/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zastępca Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając z upoważnienia Burmistrza Z., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r., w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy odmówił M. K. przyznania zasiłku stałego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, które w myśl przepisu art. 8 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. wynosi 634 zł. M. K. odwołała się od ww. decyzji, uznając, że jest ona bezzasadna, bowiem z dochodów, którymi dysponuje nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb swojej egzystencji, a stanowisko organu I instancji zaprzecza istnieniu powołanej instytucji, jaką jest ośrodek pomocy społecznej oraz przepisom Konstytucji RP. Odwołująca ponownie wystąpiła o przyznanie jej zasiłku stałego (powołanego w odwołaniu jako zasiłek stały wyrównawczy) w kwocie [...]zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), art. 37 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje między innymi (jak w tej sprawie) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł. Z akt sprawy wynika, że dochód M. K. stanowi kwota [...]zł (renta i dodatek pielęgnacyjny), a tym samym odwołująca nie spełnia ww. warunku, tj. dochód jej przekracza tzw. ustawowe kryterium dochodowe. W tej sytuacji jedyną możliwością prawną jest przyznanie zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na pokrycie potrzeb bytowych w trybie art. 41 pkt 1 ustawy. Kolegium podkreśliło, że Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z., znając trudną sytuację materialną i zdrowotną odwołującej, taki zasiłek przyznawał jej wielokrotnie - decyzjami z dnia [...] r. – w kwocie [...]zł, z dnia [...] r. – w kwocie [...]zł, z dnia [...] r. – w kwocie [...]zł oraz z dnia [...] r. – w kwocie [...]zł. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że ośrodki pomocy społecznej mają ograniczone środki finansowe i zobowiązane są do ich rozdziału na potrzeby wielu innych osób i rodzin wymagających pomocy. Odnosząc się do wniosku strony o przyznanie na jej rzecz zasiłku stałego w kwocie [...]zł Kolegium wyjaśniło, że zasady przyznawania zasiłku stałego ustawodawca uregulował w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej stwierdzając, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu zdrowia lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium osoby samotnie gospodarującej. Skoro dochód strony odwołującej przekracza tę kwotę (634 zł), tym samym zasiłek ten M. K. nie przysługuje. Z tych też względów organ ten uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. Końcowo Kolegium podkreśliło, że jest świadome, że sytuacja strony z uwagi na brak możliwości podjęcia zatrudnienia jest trudna, lecz skoro przepisy przewidują możliwość udzielenia pomocy także w formie zasiłku celowego specjalnego, to M. K. winna każdorazowo w razie potrzeby wystąpić o taki zasiłek. Ponadto, zdaniem Kolegium, do utrzymania kosztów mieszkania zobowiązane są wspólnie wszystkie osoby w nim zamieszkujące, a więc również były mąż odwołującej i syn. Problem ten powinien zostać rozwiązany w rodzinie lub w drodze postępowania sądowego. Nie zgadzając się z zaprezentowanym przez SKO stanowiskiem M. K., zaskarżyła ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W uzasadnieniu podniosła, że jest osobą niepełnosprawną – niezdolną do samodzielnej egzystencji. Świadczenie rentowe przyznano jej w [...] r. w kwocie [...]zł. Od przyznanego świadczenia upłynęło [...] lat, a jej renta dziś wynosi [...] zł (plus dodatek pielęgnacyjny). M. K. wyjaśniła, że od [...] r. jest osobą samotnie gospodarującą, niezdolną do samodzielnej egzystencji, nie mogącą podjąć pracy. Przez ten czas nie otrzymywała żadnej pomocy finansowej ze strony instytucji państwowych do tego powołanych. Skarżąca podała, że pomoc otrzymała zaledwie kilka razy i to jedynie w [...] r. na niewielką kwotę [...]zł. Dodała, że jej podstawowe świadczenie rentowe nie pozwala jej na normalną egzystencję. Zdaniem skarżącej, jej sytuacja dotycząca stanu zdrowia oraz posiadane dochody stanowią postawę do przyznania jej zasiłku stałego w kwocie [...]zł. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. skarżąca poparła skargę i wskazała, że rachunki za prąd dzieli na trzy osoby, natomiast rachunki za mieszkanie dzieli na pół. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Według przepisu art. 8 cytowanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje w szczególności osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1058). Z kolei, w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zawarto ustawową definicję dochodu, zgodnie z którą za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy w sposób prawidłowy, na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, ustaliły stan faktyczny i zinterpretowały przytoczony wyżej art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji także prawidłowo go zastosowały. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, całkowicie niezdolną do pracy. Z akt sprawy wynika, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowiła kwota [...]zł. Z uwagi zatem na przekroczenie kryterium dochodowego w wysokości 634 zł, organy nie mogły przyznać skarżącej zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Podsumowując stwierdzić należy, że w stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy organy orzekające nie mogły zadośćuczynić żądaniu strony skarżącej, gdyż zobowiązane były działać na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa. Tylko natomiast łączne spełnienie wyszczególnionych przez ustawodawcę warunków pozwalałoby na pozytywne załatwienie przedmiotowego wniosku. Tym samym argumenty podniesione w treści skargi, dotyczące między innymi dobrej sytuacji gospodarczej w kraju, nie mogły odnieść skutku. W konsekwencji nie doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zarówno organ I instancji, jak i działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prawidłowo zastosowały wobec skarżącej kryterium określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Z całą zatem pewnością wydano ją w oparciu o poprawnie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 7, art. 77, art. 107 § 1 k.p.a.). Należy wskazać, że wspomnianych ustaleń skarżąca nie zakwestionowała, jednakże przedstawiła odmienny pogląd dotyczący przesłanek do przyznania jej zasiłku stałego. Zdaniem strony, takimi przesłankami, w jej przypadku są przede wszystkim zły stan zdrowia oraz trudna sytuacja finansowa. Z uzyskiwanego świadczenia skarżąca nie ma bowiem możliwości zadbania o swoje zdrowie. Podkreślić należy, że w sprawie bezspornym jest, iż skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jak też nie ma możliwości podjęcia pracy ze względu na stan zdrowia, jednakże zgodnie z intencją ustawodawcy celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia osobom, które składają wniosek o taką pomoc. Taką funkcję spełnia również specjalny zasiłek celowy, o którym mowa odpowiednio w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Słusznie też Kolegium zwróciło uwagę, że skarżąca w razie potrzeby może złożyć odpowiedni wniosek. Z tego względu, zdaniem Sądu nie może być w tym wypadku mowy o naruszeniu nie tylko wskazywanych przez stronę przepisów ustawy o pomocy społecznej ale też art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej. Zgodnie z ostatnim z wymienionych wyżej uregulowań, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07), art. 69 "zawiera tylko stwierdzenie istnienia obowiązków władzy publicznej do wykreowania stosownych mechanizmów legislacyjnych, umożliwiających realizację tego zadania". Z kolei w wyroku z 7 lipca 2015 r. (K 47/12, pkt 4.2) Trybunał stwierdził (powołując też wyrok P 28/07 oraz wyroki z 13 czerwca 2013 r., K 17/11 i 21 października 2014 r. K 38/13), że "art. 69 nie można uważać za konstytucjonalizację określonego poziomu świadczeń, ich postaci, konkretnego zakresu czy trybu uzyskiwania". Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 grudnia 2010 r. wskazał, że art. 69 nie może być uważany za konstytucjonalizację określonego poziomu świadczeń, ich postaci, konkretnego zakresu czy trybu uzyskiwania, a należy go traktować jako zobowiązanie władzy publicznej do wykreowania mechanizmu realizacji zadań w nim wskazanych (I OSK 1108/10, LEX nr 744930). Należy dodać, że skarżąca występowała kilkakrotnie w [...] r. o przyznanie zasiłków celowych i taką pomoc uzyskała. Decyzją z [...] r. przyznano jej zasiłek celowy specjalny w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na częściowe zaspokojenie potrzeb w zakresie zakupu leków, a nadto decyzją z dnia [...] r. otrzymała zasiłek celowy specjalny w kwocie [...]zł przeznaczeniem na częściowe zaspokojenie potrzeb w zakresie opłat, leczenia, odzieży i napraw sprzętu domowego, z kolei decyzją z dnia [...] r. przyznano jej zasiłek celowy specjalny w kwocie [...]zł, z przeznaczeniem na częściowe zaspokojenie potrzeb w zakresie częściowej spłaty zadłużenia za czynsz, w zakresie leków i leczenia, zaś decyzją z dnia [...] r. otrzymała zasiłek celowy specjalny w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na leczenie i żywność. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę tę oddalił.