II SA/Sz 122/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

J.T. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia radcy prawnego. W motywach wniosku podał, iż nie stać go poniesienie opłat sądowych, ponieważ spłaca wysoki kredyt i ma na utrzymaniu cztery osoby, tj. konkubinę oraz [...] dzieci w wieku –[...] lat. Posiadany majątek stanowi dom o powierzchni [...] m2 i wartości ok. [...] tys. zł oraz samochód osobowy o wartości [...] zł. Miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę w kwocie [...] zł oraz świadczenie rodzinne pobierane przez konkubinę B. S. w wysokości [...] zł. Miesięczne stałe zobowiązania to raty kredytu w wysokości [...] zł co łącznie daje ratę w wysokości [...] zł. W wykonaniu wezwania starszego referendarza sądowego zobowiązującego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń potwierdzających przedstawioną sytuację materialną skarżący podał, że miesięcznie ponoszone wydatki to: butla gazu – [...] , odnośnie kredytów oświadczył, iż zaciągnięte one zostały na zakup domu wraz z działką i dołączył umowy potwierdzające fakt ich zawarcia wraz z harmonogramami spłat rat. Nadto wnioskodawca przedłożył faktury za prąd, z których wynika, że średnia miesięczna opłata z tego tytułu wynosi [...] zł, faktury za wodę i ścieki w średniej miesięcznie wysokości ok. [...] zł, decyzję z dnia [...] r. ustalającą wymiar podatku od nieruchomości za rok [...] w wysokości [...] zł, zaświadczenie o zatrudnieniu w firmie Spółka z o.o. z siedzibą w M. wraz odcinkami wynagrodzeń za [...] r. w wysokości – [...] zł, sierpień [...] r. w wysokości –[...] zł wrzesień 2017 r. w wysokości –[...] zł, wyrok Sądu Okręgowego w B. orzekający rozwód B. S. z W. S. oraz zobowiązujący W. S. do płacenia alimentów na rzecz dzieci - [...] w kwocie [...] zł oraz na rzecz P. w kwocie [...] ł, decyzję PUP w W. z dnia 4 listopada 2016 r. uznającą z dniem 31 października 2016 r. B. S. za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, decyzję Wójta Gminy W. z dnia 2 czerwca 20216 r. przyznającą B. S. świadczenie wychowawcze na P. S. w kwocie [...] zł na okres od [...] r., decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] r. przyznającą B. S. zasiłek rodzinny na P. S. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r., zasiłek rodzinny na P. S. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka na P. S. w kwocie 193 zł miesięcznie na okres od [...] r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na P. S. w kwocie [...] zł jednorazowo we [...] r., oraz taki sam na P. S., dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła przyznany na P. S. w kwocie [...] zł. Wyciągów z rachunków bankowych skarżący nie przedłożył, nie wyjaśnił również sytuacji [...] – letniego syna, tzn. czy pracuje, czy uczy się. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Stosownie do treści art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie referendarza sądowego (sądu) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu J. T. wykazał, iż wysokość miesięcznego dochodu jego pięcioosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego jego wynagrodzenie z tytułu pracy w kwocie [...] zł oraz świadczenie rodzinne konkubiny w wysokości [...] zł. Jako niezbędne miesięcznie ponoszone koszty utrzymania wskazał: [...] . Łącznie wysokość wskazanych wydatków wynosi [...] zł i przekracza wysokość wskazanego przez skarżącego dochodu miesięcznego rodziny wynoszącego [...] zł, a na uwadze należy mieć fakt, że nie obejmuje ona kosztów wyżywienia 5 – osobowej rodziny, czy zakupu odzieży. Wnioskodawca nie wyjaśnił w żaden sposób skąd czerpie środki finansowe na pokrycie wskazanej różnicy. Przy czym analiza nadesłanych dokumentów wskazuje, że nie przedstawia on w sposób pełny i nie budzący wątpliwości swojej sytuacji finansowej. Wnioskodawca bowiem podał, że miesięczny dochód konkubiny wynosi [...] zł, tymczasem z przesłanego odpisu wyroku Sądu Okręgowego w B. wynika, że Sąd zasądził w [...] r. na rzecz D. i P. S. alimenty w wysokości po [...] zł miesięcznie, na uwadze należy mieć jeszcze trzeciego syna konkubiny P.S. wobec, którego sytuacja alimentacyjna jest niewyjaśniona. Wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował, kwestii alimentów, tj., czy one są one płacone, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Ponadto B. S. pobiera świadczenie wychowawcze w kwocie [...] zł na jedno z dzieci oraz korzysta z innych form pomocy społecznej, przy czym z decyzji wydanych w tym zakresie wynika, że przedstawia swój status jako samotna matka, co przeczy oświadczeniu przedstawionemu we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo, iż na odcinkach wypłaty wynagrodzenia widnieje adnotacja "przelew na konto" wnioskodawca nie przedłożył wyciągów z konta bankowego tak swojego jak i konkubiny. W konsekwencji stwierdzić należało, że skoro J. T. nie przedstawił w sposób pełny i niebudzący wątpliwości swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, to już tylko z tych względów wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postepowania o przyznanie prawa pomocy, jak tez nierzetelne ich wykonanie jest przeszkoda wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od złożonego zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 22 czerwca 2017 r. Termin uiszczenia tej opłaty sądowej upłynął w dniu 18 września 2017 r. Skarżący natomiast w dniu 19 września 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a więc po upływie terminu do uiszczenia opłaty od zażalenia, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W kontekście opisanych okoliczności faktycznych zauważyć należy, że po wezwaniu strony skarżącej do uiszczenia wpisu, przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia tej opłaty, uzależnione jest od tego, czy wniosek w tym przedmiocie, zostanie złożony w terminie otwartym do uiszczenia wpisu. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie ww. terminu nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania opłat, do których strona została wezwana na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie (por. postanowienia NSA z 2 marca 2017 r., I OZ 486/17, z 8 marca 2017 r., I GZ 35/17). W niniejszej sprawie niezależnie od podjętego rozstrzygnięcia w zakresie przyznania prawa pomocy, rozstrzygnięcie w tym zakresie nie obejmuje opłaty od zażalenia, ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony po upływie terminu do jej uiszczenia. Ponadto pomijając aspekt finansowy fundamentalny w kwestii oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczne na obecnym etapie postępowania. Brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata albo radcy prawnego), w żaden sposób nie wpływa na obecnym etapie sprawy na dostęp do sądu administracyjnego. Strona może, co zresztą uczyniła w niniejszym przypadku, samodzielnie sporządzić zażalenie, za wyjątkiem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej: w tym wypadku ma zastosowanie reguła dotycząca skargi kasacyjnej. Skarżący został pouczony o przysługującym środku odwoławczym od postanowienia o odrzuceniu skargi i złożył go zgodnie z tym pouczeniem, zatem jego prawo do sądu nie zostało w żaden sposób ograniczone Co więcej, nawet brak profesjonalnie sformułowanych zarzutów przez stronę skarżącą nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku objęcia kontrolą całokształtu rozpatrywanej sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.