II SA/Sz 1146/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. T. i G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Sygn. akt II SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił zażalenie G. T. na postanowienie z dnia [...] r. oddalające wniosek skarżącego o przedłużenie terminu do uzupełnienia wezwania Sądu do uiszczenia wpisu od skargi na wyżej wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W przewidzianym terminie skarżący wniósł zażalenie na rzeczone postanowienie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest właścicielem [...] części domu wolnostojącego o powierzchni ok. 80 m2, ˝ części budynku rolno-gospodarczego, 3 ha ziemi. Skarżący oświadczył, że posiada długi. Żadnego innego majątku nie wykazał. Prowadzi gospodarstwo rolne, z którego osiąga dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Odnośnie do wydatków i zobowiązań skarżący wskazał jedynie, że wobec dochodzenia swych należności i praw, które powodują zadłużenia, wydatki przekraczają dochody. W celu ustalenia rzeczywistej sytuacji strony, starszy referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, tj.: 1. zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o sytuacji rodzinnej G. T. oraz czy korzysta z pomocy społecznej; 2. wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat) z ich stanem z ostatnich trzech miesięcy; 3. kopii decyzji w sprawie opłacanych przez skarżącego podatków lokalnych (podatek od nieruchomości, rolny) za 2018 r.; 4. zaświadczenia z właściwej terenowej jednostki ARiMR czy skarżący jest producentem rolnym i czy otrzymuje dopłaty do rolnictwa, czy ubiegał się o ich przyznanie w 2016 r. i 2017 r. lub kopii decyzji w sprawie dopłat; 5. wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie przez skarżącego, ze wskazaniem ich rodzaju i wysokości oraz dokumentów potwierdzających ich wysokości z ostatnich dwóch miesięcy; 6. dokumentów potwierdzających tytuły i stan zadłużenia skarżącego na dzień [...] r.; 7. dodatkowego oświadczenia zawierającego wyjaśnienie odnośnie: - stanu rodzinnego: czy skarżący w domu o pow. 80 m kw. zamieszkuje wraz z innymi członkami rodziny, ze wskazaniem stopnia pokrewieństwa, czy partycypują oni w kosztach utrzymania domu, w jakiej wysokości; w terminie 10 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie G. T. wniósł o przeprowadzenie zamkniętego posiedzenia Sądu z jego udziałem na, którym przedstawi wymagane dane, informacje oraz dokumenty. Dokumentów i oświadczeń wymienionych w wezwaniu nie złożył. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, starszy referendarz sądowy zważył: Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w rozdziale 3, działu V ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z przepisami rozpoznanie wniosku odbywa się na posiedzeniu niejawnym bez udziału wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Wnioskodawca chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11). Z powyższego wynika, że minimum staranności, jaka powinna wykazać się osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w wezwaniu. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, a co więcej może wzmocnić wątpliwości, co do ich wiarygodności. Wyjaśnić należy, że wezwanie referendarza sądowego zmierzało między innymi do ustalenia, czy i w jakim zakresie ponosi on wydatki z tytułu utrzymania domu, czy jest producentem rolnym i jaki z tego tytułu uzyskuje miesięcznie dochód, czy korzysta z dopłat bezpośrednich dla rolników oraz jakiej wielkości majątek posiada. Istotne było też uzyskanie informacji co do deklarowanych zobowiązań finansowych. Uzyskane na tej podstawie informacje służą bowiem zbilansowaniu gospodarstwa domowego wnioskodawcy, co jest czynnością niezbędną dla oceny zdolności płatniczych osoby, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Brak współpracy strony uniemożliwia ocenę okoliczności faktycznych przez pryzmat ustawowych przesłanek zastosowania wyjątkowej instytucji jaką jest prawo pomocy. Podsumowując, złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał, że została spełniona w jego przypadku przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.