II SA/Sz 114/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka -Kuligowska,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.

1. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta na podstawie art. 3 pkt 7, art. 16 ust. 5, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), art. 61 § 4, art. 108 § 1, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), po zakończeniu wszczętego postępowania zawiadomieniem z dnia [...] r., z urzędu uchylił decyzję [...] z dnia [...] r. przyznającą Ł. S. zasiłek pielęgnacyjny i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że decyzją [...] r. został przyznany Ł. S., reprezentowanemu przez K.S., zasiłek pielęgnacyjny od [...]r. do ustania przyczyny. W dniu 27 października 2016 r. do Organu wpłynęło pismo Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] r., z treści którego wynika, że Ł. S. od dnia [...] r. jest tymczasowo aresztowany. Fakt ten potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] r. o t. a. w postępowaniu przygotowawczym, Ł. S. na okres od [...]. Uwzględniając art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 3 pkt 7 ww. ustawy należy stwierdzić, że Ł. S. od [...] r. nie posiada uprawnień do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w związku z umieszczeniem w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a taką instytucją niewątpliwie jest areszt śledczy i zakład karny. 2. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła w imieniu Ł. S. pełnomocnik K. S.. Zdaniem pełnomocnika Strony, decyzja ta jest krzywdząca, gdyż Ł. S. jako obywatel P. jest uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego w rozumieniu ustawy z 1964 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych ze względu na stan zdrowia wymagający stałej opieki innej osoby. Syn ma orzeczenie o niepełnosprawności i na przysługuje mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. 3. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) i art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1518), po rozpatrzeniu odwołania Ł. S. reprezentowanego przez pełnomocnika K. S., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że opisaną we wstępie decyzją Organ I instancji uchylił decyzję własną przyznającą Ł. S. zasiłek pielęgnacyjny, wskazując na wystąpienie przesłanki zawartej w art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie zgodnie z art. 3 pkt. 7 cyt. ustawy jest m.in. areszt śledczy. Jak wynika z akt postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy zastosował wobec ww. środek zapobiegawczy od dnia [...] w postaci. W świetle powyższego Ł. S. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Uchylenie decyzji przyznającej to świadczenie jest zasadne. 4. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła K. S. występując w imieniu syna Ł. S. Zdaniem pełnomocnika, decyzja ta jest krzywdząca dla Jej syna. Zasiłek pielęgnacyjny został przyznany na stałe ze względu na orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności syna. 5. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. 6. Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Sąd administracyjny w zakresie swoich kompetencji ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. W granicach tak określonych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni. Kontrola dokonywana przez ten sąd nie może zatem opierać się na takich kryteriach, jak kryterium celowości, słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). 7. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Organu I instancji z dnia [...] r., w której orzeczono o uchyleniu decyzji ostatecznej przyznającej Skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny. Wymienione decyzje zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.). 8. Stan faktyczny sprawy został ustalony w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w oparciu o należycie zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, a przede wszystkim wystarczający dla podjęcia skarżonego rozstrzygnięcia. 9. Bezsporne jest, że decyzją [...] r. został przyznany Skarżącemu od dnia [...] r. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł miesięcznie. Poza sporem Stron pozostaje również okoliczność t. a. Skarżącego na okres od [...] r. 10. Stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Powołany przepis wskazuje na sytuacje, które umożliwiają zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo do świadczenia rodzinnego, a zatem stanowi o wyłomie w zasadzie trwałości decyzji ostatecznych. Zastosowanie tego przepisu nie jest uzależnione od czasookresu przyznania świadczenia rodzinnego, tak więc weryfikacja uprawnień może nastąpić zarówno w stosunku co do decyzji ostatecznej przyznającej świadczenie na czas określony jak i na czas nieokreślony. W związku z tym, decyzja przyznająca zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo może również zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku zaistnienia jednej z trzech sytuacji w tym unormowaniu przewidzianych, tj. zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych czy też nabycia przez członka rodziny prawa do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub pobrania nienależnie świadczenia. 11. Taką sytuacją uprawniającą właściwy organ administracyjny do zmiany uprzednio wydanej ostatecznej decyzji w przedmiocie świadczenia rodzinnego, tu zasiłku pielęgnacyjnego, jest okoliczność tymczasowego aresztowania beneficjenta świadczenia, gdyż pobyt w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie ma istotne znaczenie dla zastosowania trybu z art. 32 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Ustawodawca w art. 3 pkt 7 ustawy wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" wskazując, że oznacza to dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatne pełne utrzymanie. Chodzi tu zatem o taką instytucję, w której osoba przebywająca, ma zapewnione pełne utrzymanie, wraz z opieką lekarską, bez konieczności ponoszenia na ten cel jakichkolwiek opłat. Koszt utrzymania osoby osadzonej ponosi Skarb Państwa, w tym za wyżywienie, zaopatrzenie medyczne, pomoc medyczną i inne środki pomocnicze. 12. Prawidłowo zatem Organy orzekające w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego Skarżącego uznały, że zastosowanie wobec Skarżącego aresztu tymczasowego na okres trzech miesięcy od dnia [..] r. i osadzenie Go w Zakładzie Karnym stanowi przesłankę warunkującą uchylenie decyzji ostatecznej o przyznaniu Stronie zasiłku pielęgnacyjnego, z tego względu, iż każdy areszt śledczy, czy zakład karny, jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. 13. Podkreślić trzeba, że w świetle art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych umieszczenie osoby w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a taką jest niewątpliwie zakład karny, czy areszt śledczy, jest negatywną (bezwzględną) przesłanką do uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Tak więc jej wystąpienie obliguje organ do odmowy prawa do zasiłku, a w przypadku jego pobierania do uchylenia tego prawa, niezależnie od tego, że dana osoba spełnia pozostałe, wszystkie inne określone ustawą kryteria do otrzymywania tego świadczenia. 14. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.