II SA/Sz 100/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na decyzję Inne z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę [...]( [...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Sygn. akt II SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E S. W. (dalej: "wnioskodawca", "strona skarżąca") wnioskiem z dnia 4 listopada 2020 r., wniesionym za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwróciło się do Inne (dalej jako: "Nadleśniczy") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wszelkich procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej. Wnioskodawca wniósł o udostępnienie informacji w formie elektronicznej na wskazany adres email. Nadleśniczy, pismem z dnia 16 listopada 2020 r. zwrócił się do wnioskodawcy o doprecyzowanie wniosku. Wnioskodawca udzielił odpowiedzi pismem z dnia 12 grudnia 2020 r. Nadleśniczy decyzją z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku strony, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), dalej: "K.p.a." oraz art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm. – dalej jako "u.d.i.p."), odmówiło udostępnienia żądanej informacji publicznej. Decyzja została doręczona wnioskodawcy w dniu 17 grudnia 2020 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres sprawa-[...] Następnie decyzja Nadleśniczego z dnia 17 grudnia 2020 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej stała się przedmiotem skargi wnioskodawcy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Nadleśniczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje. Na wstępie wskazać należało, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Nadleśniczego z dnia 17 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej. Obowiązek rozpoznania wniosku strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej przez Nadleśniczego Nadleśnictwa ciążył na nim jako na kierującym Nadleśnictwem G., będącym wewnętrzną jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych, które z mocy art. 32 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2020r. poz. 1463) są państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, reprezentującą Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p., wszystkie podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, są obowiązane do udzielania informacji publicznej, będącej w ich posiadaniu. W sprawach o dostęp do informacji publicznej, mającej związek z działalnością państwowych wewnętrznych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych, powołanych na podstawie odrębnej ustawy o lasach, wszystkie wewnętrzne jednostki organizacyjne Lasów Państwowych, wymienione w art. 32 ustawy o lasach jako należące do stationes fisci Skarbu Państwa, należą też do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."). Wskaząc należy, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd bada dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Obowiązkiem Sądu jest zatem zbadanie m.in. legitymacji skarżącego, zachowania terminu wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. Stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zatem bieg terminu, a w konsekwencji prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi, wiąże się ściśle z faktem doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie, decyzja Nadleśniczego z dnia 17 grudnia 2020 r. została sporządzona w formie określonej w art. 393 K.p.a i doręczona stronie skarżącej za pośrednictwem e-maila w dniu 17 grudnia 2020 r., jako załącznik do wiadomości tekstowej. Stosownie do art. 16 § 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Nie ulega wątpliwości, że Nadleśniczego w niniejszym postępowaniu należało traktować jako organ, któremu służą określone prawa i obowiązki wynikające z K.p.a. w związku z załatwianiem przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wskazać także należy, że art. 14 § 1 K.p.a. stanowi, że sprawy należy załatwiać w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2019 r. poz. 700, 730, 848, 1590 i 2294). W myśl z kolei art. 109 § 1 K.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Ostatnio powołany przepis odpowiada zasadzie pisemności określonej w ww. art. 14 K.p.a. Stosownie do art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (forma papierowa doręczenia). Doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków: 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej; 2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny; 3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny (art. 391 K.p.a.). Środkami komunikacji elektronicznej są rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi. Wskazać także należy, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 670), dalej "u.i.d.p.", dokument elektroniczny to stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 17 u.i.d.p., elektroniczna skrzynka podawcza (ESP) jest to dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Z przepisu tego wynika zatem, że funkcjonalność ESP zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego, za który należy uznać w niniejszej sprawie Nadleśnictwo. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej- system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 u.i.d.p.). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). Ustawodawca wyraźnie więc wskazał ww. przepisach, że przedmiotem doręczenia jest decyzja (jej oryginał) w formie pisemnej, zawierająca wszystkie elementy określone art. 107 K.p.a., przesłana Pocztą albo w formie wynikającej z przesłania jej środkami komunikacji elektronicznej (w tym przez ePuap). W tym miejscu wskazać też należy, że adres poczty elektronicznej (e-mail) nie spełnia wymagań środków komunikacji elektronicznej, o których stanowi art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2020 r. poz. 344), mający zastosowanie w procedurze administracyjnej z mocy art. 391 § 1 K.p.a. Środkami komunikacji elektronicznej jest bowiem rozwiązanie techniczne, w postaci poczty elektronicznej ePuap. W niniejszej sprawie, należy mieć także na uwadze, że w dniu 18 kwietnia 2020 r. wszedł w życie art. 393 K.p.a. (dodany ustawą z 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV-2, Dz.U. z 2020 r. poz. 695), zgodnie z którym w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania nie złożyła podania w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej, nie wystąpiła do organu administracji publicznej o takie doręczenie lub nie wyraziła zgody na doręczanie pism w taki sposób. W związku z tym, obecnie organ ma możliwość załatwienia sprawy i wydania decyzji w formie papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego (opatrzonego podpisem zaufanym, kwalifikowanym, osobistym) i doręczyć decyzję: 1) w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego (art. 39 K.p.a.); 2) w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (przez ePuap, art. 391 K.p.a.); 3) w formie dokumentu elektronicznego, wysyłając wydruk decyzji w trybie art. 393 K.p.a. za pośrednictwem operatora pocztowego (art. 39 K.p.a.). Zdaniem Sądu, nie można łączyć ww. sposobów doręczania. Należy mieć na uwadze, że celem wprowadzenia przepisu art. 393 K.p.a., było umożliwienie organowi załatwiania wszystkich spraw w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego nawet jeśli nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 391 K.p.a. (por. komentarz do art. 393 K.p.a. pod red. Hauser 2020, wyd. 6/Jaskułowska/Rypina/Wierzbowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz 2020, wyd. 6, Legalis) i jego doręczanie w sposób tradycyjny, a więc przez operatora pocztowego. Ustawodawca nie wprowadził natomiast możliwości doręczania decyzji (w tym wydruku decyzji wydanej w formie dokumentu elektronicznego) na adres poczty elektronicznej e-mail. W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca wniosek złożył w sposób odformalizowany, za pomocą e-maila, a nie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą ePuap Nadleśnictwa. Wnioskodawca też nie wystąpił o takie doręczenie na elektroniczną skrzynkę podawczą i nie wskazał Nadleśnictwu adresu elektronicznego, w rozumieniu ww. przepisów. Z akt sprawy nie wynika także, aby wyraził zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazał adres elektroniczny ePuap. Nadleśniczy wydał decyzję przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego w trybie art. 393 K.pa. i skoro chciał doręczyć ją w formie wydruku dokumentu elektronicznego, był zobowiązane, w świetle powyższych wywodów, po dokonaniu tego wydruku, przesłać go za pośrednictwem operatora poczty, stosownie do art. 39 K.p.a., skoro - z woli wnioskodawcy - w sprawie nie miał zastosowania tryb doręczania drogą elektroniczną, określony w art. 391 K.p.a. W konsekwencji należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie Nadleśniczy, wysyłając stronie skarżącej za pośrednictwem e-maila w załączniku treść decyzji z dnia 17 grudnia 2020 r. w istocie nie dokonał doręczenia decyzji w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu art. 391 K.p.a. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 110 K.p.a. organ, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia. Decyzja niedoręczona (niewprowadzona do obrotu) nie wiąże także strony, której zgodnie z art. 109 K.p.a., musi być doręczona. W stosunku do strony decyzja wywiera skutki prawne (materialnoprawne i procesowe) dopiero z chwilą doręczenia (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 82/10). Sąd podzielił pogląd NSA zaprezentowany w uchwale 7 sędziów z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. akt FPS 10/00 (ONSA 2001 z. 2, p. 56). NSA wskazał, że decyzja administracyjna jest aktem zewnętrznym będącym oświadczeniem władczym woli organu administracyjnego i może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. Dopóki decyzja nie zostanie zakomunikowana stronie, dopóty jest aktem nie wywierającym żadnych skutków. Fakt, że organ administracji do chwili doręczenia stronie lub ogłoszenia decyzji nie jest nią związany oznacza, że do tego momentu sporządzona już decyzja może zostać przez ten organ zmieniona, a zatem pozbawiona jest jeszcze przymiotu stabilnego rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Zatem należało przyjąć, iż decyzja Nadleśniczego w ogóle nie została doręczona i nie weszła do obrotu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 754/16, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1056/17). Dopiero doręczenie stronie decyzji stwarza określone w niej uprawnienia i obowiązki o charakterze procesowym i materialnym. Z akt sprawy wynika, że stronie skarżącej doręczono wydruk decyzji w formie elektronicznej dołączony do wiadomości e-mail (k. 26 akt sądowych). Brak jest podstaw do przyjęcia, że zapoznanie się przez stronę skarżącą z treścią decyzji w takim trybie stanowiło - w świetle przepisów K.p.a. - skuteczną formę doręczenia tej decyzji. Dokonanie czynności procesowej - wniesienie skargi przed doręczeniem stronie skarżącej decyzji, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego - nie rodzi skutków prawnych związanych z wniesieniem skargi do tegoż sądu. W tej sytuacji przyjąć należy, że skarga wniesiona przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu jest niedopuszczalna (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1067/07; z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2044/10, z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 2364/17; a także wyrok z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 325/19). Mając powyższe na uwadze, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie została prawidłowo stronie skarżącej doręczona, nie weszła do obrotu prawnego, to wniesiona na tę decyzję skarga, jest skargą przedwczesną, w konsekwencji też niedopuszczalną. Z tego też powodu, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na [...]