II SA/Rz 99/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej G. Z. kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] umarzająca postępowanie odwoławcze z odwołania G. Z. ( dalej: "skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w sprawie zmiany stanu wody na gruncie ( działki nr ewid. 2260/2, 2261/1, 2204/2, 2205/2 obręb T. w T. ) ze szkodą dla gruntów sąsiednich dokonanej przez A. N. i Ł. N. działających jako A. z siedzibą przy ul. [...]w T. W podstawie prawnej decyzji organ II instancji powołał art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."). Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2020 r. znak [...] orzekł o wystąpieniu zmiany stanu wody na gruncie jak wyżej i nakazał równocześnie wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom, tj. ścianki oporowej lub skarpy ziemnej, które zostały w decyzji szczegółowo opisane. Od decyzji odwołali się wspólnie T. Z. i G. Z., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez nakazanie przywrócenia do stanu poprzedniego oraz wykonania odpowiednich instalacji odwodnieniowych, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po rozpoznaniu odwołania T. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W stosunku zaś do G. Z. umorzyło postępowanie odwoławcze, o czym orzekło w zaskarżonej decyzji wskazując, że brak jest nieruchomości, co do których G. Z. posiadałaby prawo rzeczowe w odniesieniu do przedmiotu postępowania. Działka nr ewid. 2206, której dotyczy przedmiotowe postępowanie, znajduje się we władaniu T. Z. Z powyższym stanowiskiem nie zgodziła się skarżąca zarzucając naruszenie: - art. 7, art. 76 § 113 ( powinno być §1), art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., [pic]polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w ustaleniu, iż wyłącznie T. [pic]Z. jest władającym nieruchomością oznaczoną nr ewid. 2206, podczas gdy działka ta stanowi współwłasność T. Z. i G. Z. i oboje władają tą nieruchomością. - naruszenie art. 28 k.p.a. polegające na uznaniu, że G. Z. nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie podczas gdy jest ona współwłaścicielem nieruchomości wspólnie z T. Z. W toku postępowania przed organem I instancji przyznano jej status strony. - Na tych podstawach i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta w całości — i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów procesu. Na podstawie z kolei art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi wniosła o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ nie dostrzega, że jest współwłaścicielem nieruchomości oznaczonej nr ewid. 2206. Faktem, jest że poprzednio wyłącznym właścicielem był T. Z. Jednak organ administracji publicznej winien w sposób wnikliwy zbadać sprawę, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ I instancji uznał interes prawny skarżącej. Skarżąca podniosła, że jej współwłasność wynika z zapisów w KW. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wniosek skarżącej i przy braku sprzeciwu organu sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym art. 119 § 2 i 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Przedmiotem rozpoznania jest decyzja organu w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 138 §1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 dochodzi wówczas, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Będzie to miało miejsce w czterech przypadkach: 1)wnoszący odwołanie twierdził, że jest stroną postępowania, a organ odwoławczy nie zweryfikował pozytywnie tego twierdzenia w toku postępowania odwoławczego; 2)strona skutecznie cofnie odwołanie (zob. np. wyrok NSA z 14 października 1999 r., I SA 980/98, LEX nr 48565; wyrok NSA z 3 grudnia 1998 r., I SA 440/98, wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach orzeczenia.nsa.gov.pl); 3) organ odwoławczy rozpatrywał zażalenie na postanowienie organu I instancji dotyczące decyzji, np. postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji, które to postanowienie stało się bezprzedmiotowe ze względu na utratę mocy obowiązującej tej decyzji (teza druga wyroku NSA z 2 września 1988 r., IV SA 606/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 81); 4) organowi odwoławczemu przedstawiono odwołanie, które dotyczy części żądań strony nierozstrzygniętych w decyzji organu I instancji, ale które nie zostało potraktowane przez ten organ jako żądanie uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia w trybie art. 111 § 1 (teza pierwsza postanowienia SN z 7 lipca 1988 r., III AZP 10/88, OSNCP 1990, nr 9, poz. 116), ( wersja elektroniczna komentarza do art. 138 k.p.a. pod redakcją Marka Piotra Przybysza). Na tle art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada, gdy organ odwoławczy ustali, że postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe, przy czym sytuacja ta wystąpi m.in. wtedy, gdy odwołanie zostanie wniesione przez podmiot, któremu nie można przypisać statusu strony postępowania, tj. niebędący stroną. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1/20. Stwierdzenie braku spełnienia przesłanki podmiotowej może skutkować orzeczeniem albo o niedopuszczalności odwołania albo o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Zastosowanie pierwszego może nastąpić jedynie wtedy, gdy ze złożonego odwołania wynika w sposób oczywisty, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wnoszący nie jest stroną postępowania. W razie jednak, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności dowodowych w postępowaniu wyjaśniającym, nie można przyjąć, że organ tych ustaleń będzie dokonywał poza formami postępowania administracyjnego, bez zapewnienia udziału jednostki powołującej się na własny interes prawny. W takim przypadku organ odwoławczy obowiązany jest podjąć postępowanie odwoławcze, a w razie gdy ustali, że jednostka wnosząca odwołanie nie ma interesu prawnego, zakończy postępowanie odwoławcze w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2020 r. IV SA/Wa 1264/19. W niniejszej sprawie podstawą umorzenia postępowania odwoławczego z odwołania G. Z. było stwierdzenie przez organ II instancji, że organ I instancji nieprawidłowo przyznał jej status strony i w związku z tym wniesione przez nią odwołanie nie może zostać merytorycznie rozpoznane. Podstawą przyjęcia przez organ tego stanowisko było ustalenie, że wyłącznie władającym działką nr 2206, której dotyczy postępowanie, jest jej mąż,T. Z. W aktach sprawy brak jest jednak dokumentów potwierdzających ustalenia organów. Nie ma ani wypisu z ewidencji gruntów ani odpisu Księgi Wieczystej. Tymczasem skarżąca twierdzi, że wraz z T. Z. jest współwłaścicielem wskazanej nieruchomości. Na dowód powołała się na zapis KW. Z uwagi na to, że podany numer nie nadawał się do weryfikacji, Sąd nie mógł tej okoliczności potwierdzić. Nie mniej jednak twierdzenia strony skarżącej pod wątpliwość poddają kategoryczne ustalenia organu co do braku po stronie skarżącej przymiotu strony. W świetle tych okoliczności decyzja organu II instancji o umorzeniu postępowania odwoławczego jest co najmniej przedwczesna. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję uznając podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia art. 28, 7, 77, 78 i 80 k.p.a. za uzasadnione. Orzeczenie oparto na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.