II SA/Rz 99/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 r. w zakresie pkt II.

Wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę E. M. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. E. M. wystąpił następnie o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Wskazał, że jest inwalidą I grupy. Uzyskiwane przez niego dochody z trudem wystarczają na utrzymanie własne i domu. Skarżący podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z siostrą. Mieszkają w domu o pow. 110 m.kw. Skarżący jest właścicielem gruntów rolnych o pow. 2,26 ha oraz lasów o pow. 1,24 ha, natomiast siostra posiada grunty rolne o pow. 0,92 ha. Wszystkie te nieruchomości są użytkowane przy pomocy osób trzecich. Wnioskodawca posiada przystosowany dla osób niepełnosprawnych samochód. Pobiera rentę w wysokości 1000 zł, natomiast siostra uzyskuje emeryturę w kwocie 870 zł. W odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych informacji mających na celu uzupełnienie złożonego wniosku o prawo pomocy E. M. podał, że ponosi następujące średnie comiesięczne wydatki: wyżywienie – 450 zł, leczenie siebie i siostry – 220 zł, utrzymanie i konserwacja domu – 455 zł, utrzymanie samochodu – 390 zł. Skarżący zaznaczył, że na prowadzone gospodarstwa rolne przeznacza ok. 507 zł miesięcznie, natomiast uzyskuje z niego kwotę ok. 218 zł miesięcznie. Wskazał, że wraz z siostrą nie posiadają rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Postanowieniem z dnia 4 marca 2016 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie w pkt I przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, natomiast w pkt II odmówił zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Przyczyną, dla której podjęto wskazane rozstrzygnięcie był brak należytej współpracy skarżącego z Sądem tj. niewskazanie wszystkich potrzebnych danych z punktu widzenia instytucji prawa pomocy. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez tut. Sąd postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. Z uwagi na fakt, że obecnie E. M. również ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata uznano za zasadne skorzystanie z instrumentu przewidzianego w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z mocy treści art. 167a § 1 P.p.s.a. regulację te stosować może także i referendarz sądowy. Zmiana, o której mowa wyżej to zmiana dotycząca istotnych okoliczności z punktu widzenia wydania określonego postanowienia. W przypadku niniejszym tzn. dotyczącym prawa pomocy chodzi o zmianę odnoszącą się do sytuacji rodzinnej, majątkowej czy dochodowej, jako tych decydujących o zasadności bądź niezasadności udzielenia stronie wsparcia ze środków publicznych. Z mocy bowiem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy w całkowitym zakresie przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Brzmienie obydwu cytowanych ostatnio przepisów wskazuje, że to zadaniem strony jest udowodnienie, że jej sytuacja uzasadnia uzyskanie wsparcia, o które się ubiega. Jakiekolwiek wątpliwości co do faktycznej sytuacji strony stanowią wystarczającą podstawę do odmowy przychylenia się do jej żądania. Związane jest to z wyjątkowością instytucji prawa pomocy, finansowanej ze środków Skarbu Państwa, których ilość jest ograniczona i skierowanej do osób rzeczywiście ubogich. Wynikająca z przedstawionych przez skarżącego danych jego sytuacja materialna nie była jasna przy okazji rozpatrywania pierwszego z wniosków strony o prawo pomocy i również obecnie budzi pewne wątpliwości. Mianowicie, nadal skarżący nie podał wysokości rat, które spłaca w związku z nabyciem samochodu. Wymieniony nie wskazał także wydatków na telefon. Wprawdzie w odpowiedzi na wezwanie dotyczącego pierwotnego wniosku podał, że telefonu nie posiada, ale przecież sytuacja w tym zakresie mogła się zmienić. Przede wszystkim jednak wątpliwe jest, by E. M. prowadził gospodarstwo rolne czyniąc na niego nakłady w miesięcznej wysokości ok. 507 zł i uzyskując z niego dochód w miesięcznej wysokości ok. 218 zł. Wykorzystywanie rolnicze nieruchomości w sposób przynoszący straty jest całkowicie nieracjonalne i dlatego budzi wątpliwości co do tego, jakie rzeczywiście zyski są z niego osiągane. Należy mieć jeszcze na względzie, że znacznie zmniejszyły się wydatki strony na leczenie, bowiem w pierwszym z wniosków była to kwota ok. 450 zł, zaś obecnie wynosi ona 220 zł. Pozostałe w ten sposób środki mogą być więc przeznaczone na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę uznano, że nie nastąpiła zmiana uzasadniająca modyfikację pkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 r. Nadal bowiem sytuacja materialna strony budzi pewne wątpliwości. Te zaś nie mogą przemawiać na korzyść wnioskodawcy. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165, art. 167a § 1, art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.