II SA/Rz 986/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. D. na postanowienie Wojewody z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego wymeldowania - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

P. D. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie Wojewody [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego wymeldowania wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, że obecnie przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. Nie pracuje w nim i nie uzyskuje jakiegokolwiek wynagrodzenia. Nie posiada żadnych oszczędności oraz rzeczy, które mógłby spieniężyć. Wniosek strony podlega uwzględnieniu w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, które choć obiektywnie rzecz biorąc niskie, bo wynoszące obecnie 100 zł tytułem wpisu od złożonej skargi, to pozostające poza zakresem możliwości płatniczych wnioskodawcy. Wymieniony odbywa aktualnie karę pozbawienia wolności. W zakładzie karnym, w którym przebywa nie pracuje. Wcześniej wprawdzie pracował, ale nieodpłatnie. Nie posiada jednocześnie żadnych oszczędności czy ruchomości, które mogłyby zostać przeznaczone na samodzielne sfinansowanie kosztów przedmiotowego postępowania. Oznacza to, że skarżący nie jest w stanie ponieść wydatku związanego z kosztami sądowymi w postępowaniu, które zainicjował. Dlatego, aby wymieniony mógł realizować swoje prawa przed sądem koniecznym stało się przychylenie się do jego prośby w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Równocześnie jednakże odmówiono ustanowienia na rzecz skarżącego pełnomocnika – adwokata. Powyższe podyktowane jest faktem, że wnioskodawca wszystkie swoje podstawowe potrzeby życiowe ma zaspokojone w zakładzie karnym, w którym obecnie przebywa. Udzielenie mu zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie oznacza, że w celu obrony swoich praw na drodze sądowej nie musi on uiszczać jakiejkolwiek kwoty pieniężnej. Na obecnym zaś etapie postępowania sądowego, regulacje ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dal ej "P.p.s.a." nie przewidują wymogu w postaci działania strony za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika w osobie np. adwokata. Udział tego ostatniego jest konieczny tylko w wypadku potrzeby sporządzenia niektórych środków zaskarżenia. Dodatkowo, w świetle art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd orzekając czyni to w granicach sprawy i nie jest związany wskazanymi w skardze zarzutami, wnioskami czy też powołaną podstawą prawną. Unormowanie to skutkuje tym, że sąd z urzędu tzn. bez podniesienia określonej okoliczności przez stronę, bierze pod uwagę wszelkie uchybienia, których ewentualnie dopuściły się organy administracji. Powyższa regulacja pozwala na zagwarantowanie stronie należytej ochrony w postępowaniu sądowym. Tymczasem prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, bowiem stanowiąca odstępstwo od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania, którą wyrażono w art. 199 P.p.s.a. Oznacza to, że może ona mieć zastosowanie tylko w wypadku, gdy rzeczywiście strona nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów danego postępowania sądowego. Dodatkowo jednak, przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy także wziąć pod uwagę celowość udzielania wsparcia w określonej formie tj. w danym zakresie. Jest to związane z ograniczoną ilością środków, które przeznaczane są na wsparcie w ramach prawa pomocy. Dlatego też, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy uznano za zasadne zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę ustanowienia dla niego pełnomocnika w osobie adwokata. Skarżący nie posiadając żadnych środków pieniężnych nie jest bowiem w stanie uiścić niezbędnych w sprawie opłat, co wyczerpuje przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zwolnienie powyższe umożliwia zaś merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sąd. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.