II SA/Rz 977/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku I. Z. i A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tzn. obejmującego wpis od skargi w sprawie ze skargi I. Z. i A. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zgodności wybudowanego przyłącza kanalizacji sanitarnej z zatwierdzonym projektem budowlanym - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący I. Z. i A. Z. wezwani zostali do solidarnego uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od wspólnej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zgodności wybudowanego przyłącza kanalizacji sanitarnej z zatwierdzonym projektem budowlanym. W odpowiedzi wnieśli o zwolnienie od części kosztów sądowych tj. w zakresie dotyczącym wpisu od skargi. Wskazali, że są osobami starszymi, cierpiącymi na różne schorzenia i pozostającymi pod stałą opieką lekarską, z powodu czego wydają dużą część uzyskiwanych emerytur na leczenie. Powyższe świadczenia wynoszące 854 zł i 1774,79 zł stanowią ich jedyne źródło utrzymania. Zaznaczyli, że aktualnie nie posiadają żadnych oszczędności, a często brakuje im środków na podstawowe potrzeby. Podali, że korzystają z odpłatnej pomocy adwokata w sprawie karnej. Ponoszą również duże koszty korespondencji z różnymi instytucjami. Skarżący mieszkają w domu o wartości 150 000 zł. Koszt ogrzewania tego domu to kwota 4000 zł. Opłaty za media wynoszą ok. 500 zł miesięcznie, leczenie to 600 zł, zaś pozostałą część emerytur przeznaczają na utrzymanie ogrodu, niezbędne remonty i podstawowe potrzeby. Celem uzyskania bardziej szczegółowych danych dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawców wezwano ich do uzupełnienia pierwotnego wniosku o prawo pomocy. Odpowiadając na powyższe skarżący wskazali, że ponoszą co miesiąc następujące wydatki: wyżywienie – 1200 zł, opał – 300 zł, telefon od 60 do 70 zł, gaz – 100 zł, energia elektryczna – 60 zł, woda i kanalizacja – 70 zł, wywóz śmieci – 30,40 zł, podatek od nieruchomości – 30 zł, ubezpieczenie motoroweru – 4,33 zł, utrzymanie ogrodu – 70 zł. Skarżący podnieśli, że nie przeprowadzali w tym roku remontów z uwagi na brak środków na ten cel, poza remontem bramy i podjazdu, który uległ uszkodzeniu. Na powyższe przeznaczyli oszczędności w kwocie 3 000 zł. W ich ocenie, był to nieprzewidziany i niezbędny wydatek. Podali, że opłaty sądowe w dwóch innych sprawach pokryli z emerytur. Z kolei koszt adwokata w sprawie karnej pokryła ich córka. Podkreślili, że będą też musieli wystąpić z powództwem cywilnym o ochronę dóbr osobistych, co wiąże się z kosztami, w tym związanymi z profesjonalną pomocą prawną. Skarżący dołączyli wyciąg z rachunku bankowego skarżącego wskazujący na likwidację w dniu 2 października bieżącego roku lokaty w kwocie 3 066,13 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Po dokonaniu analizy zarówno wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i pisma stanowiącego jego uzupełnienie uznano, że nie ma podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie, o jaki się ubiegają tj. dotyczącym zwolnienia od wpisu od skargi, jak też w mniejszym wymiarze. Skarżący nie odpowiedzieli na skierowane do nich wezwanie w części dotyczącej wielkości wydatków na leczenie. Podali wysokość środków przeznaczanych na wyżywienie, utrzymanie domu i telefon i wskazali, że "reszta służy pokryciu wydatku na leczenie." Następnie zaś podali, że ponoszą jeszcze wydatek na ubezpieczenie motoroweru oraz utrzymanie ogrodu. Zaznaczyli też, że otrzymywane emerytury służyły także uiszczeniu opłat sądowych w innych sprawach przed tut. Sądem. Tym samym, nie wiadomo, jaka część uzyskiwanych przez strony świadczeń pozostaje im po zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych. Podkreślenia wymaga także, iż wydatek na ogród nie może zostać uznany za konieczny w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten, kreując przesłankę przyznania częściowego prawa pomocy tj. np. w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych (także ich części), stanowi, że jest nią niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że nie wszystkie wydatki istotne z punktu widzenia strony mogą wyprzedzać obowiązek samodzielnego sfinansowania udziału w danym postępowaniu sądowym. Taką cechę mają tylko te, które są decydujące dla codziennej egzystencji tj. przeznaczane na wyżywienie, leczenie czy opłaty mieszkaniowe. Utrzymanie ogrodu z pewnością nie mieści się tymczasem w pojęciu podstawowych potrzeb. Zwrócenia uwagi wymaga także, iż strony wezwane zostały do przedłożenia wyciągów ze swoich rachunków bankowych, a w odpowiedzi na powyższe przedłożyły tylko wyciąg odnoszący się do A. Z. Skarżący nie wskazali zaś, że Irena Ziobro nie posiada takiego rachunku. Najistotniejszą jednak przeszkodą do uwzględnienia wniosku skarżących jest okoliczność, że zgromadzone przez nich oszczędności w kwocie ok. 3000 zł przeznaczone zostały już w trakcie trwania niniejszego postepowania na remont bramy i podjazdu. Wnioskodawcy twierdzą, że powyższe czynności były niezbędne, jednak nie sposób się z tym twierdzeniem zgodzić. Brak bowiem bramy i podjazdu w stanie pożądanym przez skarżących nie stanowi o niemożności zaspokojenia koniecznej potrzeby życiowej. Ponadto, fakt, iż skarżący zgromadzili środki na powyższe świadczy o możliwości czynienia przez nich oszczędności, które w pierwszej kolejności winny być przeznaczane na koszty inicjowanych przez nich postępowań sądowych. Poza tym, podkreślenia wymaga jeszcze, że strony mogą liczyć na wsparcie finansowe córki, która pokryła koszt wynagrodzenia pełnomocnika w sprawie karnej z ich udziałem. Wnioskodawcy powołali się też na okoliczność, iż planują wstąpić na drogę sądową w sprawie o ochronę dóbr osobistych, co wiąże się z kosztami, w tym profesjonalnej pomocy prawnej. Powyższe sugeruje, że wnioskodawcy zgromadzili na ten cel stosowne środki bądź też zamierzają ponownie skorzystać w tym zakresie ze wsparcia córki. To wszystko wskazuje na to, że przyznanie skarżącym prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie byłoby niezasadne. Zaoszczędzili oni bowiem środki, które zamiast przeznaczyć na koszty sądowe w niniejszej sprawie, wydali na remont bramy i ogrodzenia, co nie jest związane z pewnością z podstawowymi potrzebami życiowymi. Prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, której celem jest wsparcie osób ubogich nie dysponujących dostatecznymi środkami na samodzielne sfinansowanie udziału w konkretnym postępowaniu sądowym. Za takie osoby trudno jednak uznać te, które zgromadzone środki pieniężne w kwocie wielokrotnie przekraczającej koszty sądowe w niniejszej sprawie przeznaczają na cele nie będące niezbędnymi w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów odmówiono zwolnienia skarżących od wpisu od ich skargi, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.