II SA/Rz 957/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. G. M. wystąpił o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: H. M. i F. M. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...] wydaną przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta [...], przyznano G. M. świadczenia w formie: w pkt 1) zasiłek rodzinny na dziecko: H. M., data urodzenia: 2014-04-[...] na okres od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r. w wysokości 77 zł miesięcznie; w pkt 2) zasiłek rodzinny na dziecko: F. M., data urodzenia 2014-04-[...], na okres od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r. w wysokości 77 zł/m-c; oraz przyznano na dzieci: H. M. i F. M. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400,00 zł miesięcznie na okres od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r. Podstawę prawną decyzji stanowił m. in. art. 104 i art. 107 § 4 K.p.a., art. 3 pkt 10 i 11, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11a, art. 12a, art. 13, art. 14, art. 15, art. 20, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26 ust. 1, 2, 3, 4 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 114 – zwanej dalej "ustawą"). W dniu [...] kwietnia 2015 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej operatora wyznaczonego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Prokurator Rejonowy w [...] złożył skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy poprzez przyznanie G. M. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad urodzonymi podczas jednego porodu dziećmi: H. M. i F. M. na okres 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r. w wysokości 400 zł miesięcznie, podczas gdy dodatek ten winien wynosić 800 zł (po 400 zł na każde z dzieci). Prokurator zwrócił uwagę, że prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego winno być przyznane G. M. na każde z dzieci. Kwestia ta została rozstrzygnięta uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.06.2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, która przesądziła, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu ww. uchwały Prokurator podniósł, że kwestionowana decyzja nie odpowiada prawu, gdyż wydana została z naruszeniem art. 5 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy i Miasta [...] wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że nie podziela zarzutów zaprezentowanych przez Prokuratora w złożonej skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania (podjęcia). Uchylenie zatem decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przy czym, jak wynika z przepisów art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że skargę na decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. złożył Prokurator, który z mocy art. 52 § 1 P.p.s.a. zwolniony jest z wymogu wyczerpania środków zaskarżenia. Ponadto w sprawie zachowany został termin do wniesienia skargi przez Prokuratora, o którym mowa w art. 53 § 3 P.p.s.a, gdyż od dnia doręczenia decyzji stronie nie upłynął okres 6 miesięcy. Prokurator Rejonowy w [...] decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. zakwestionował w części dotyczącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, sprawowanej nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu. Orzekający w sprawie organ administracji publicznej stanął bowiem na stanowisku, że sprawowanie opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, nie uprawnia do przyznania dodatku do zasiłku nad rodzinnego na każde z dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu. Otóż, zgodnie z art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1414, ze zm. – zwanej dalej "ustawą") dodatek taki przysługuje do zasiłku rodzinnego matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka, jeśli pozostaje ono po jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Wysokość dodatku określa zaś art. 10 ust. 2 ustawy i wynosi ona 400 zł miesięcznie. Na tle stosowania tej regulacji pojawiły się rozbieżności dotyczące przyznania dodatku przysługującego w przypadku porodów wielodzietnych, tj. czy w sytuacji urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas porodu dodatek przewidziany w art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy przysługuje uprawnionemu do urlopu wychowawczego na każde z dzieci, czy też w takiej sytuacji przysługuje jeden dodatek. Wnoszący w niniejszej sprawie skargę Prokurator Rejonowy [...] stoi na stanowisku, że dodatek taki przysługuje na każde z dzieci urodzone podczas jednego porodu, podkreślając, że w obecnej regulacji dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego został powiązany z zasiłkiem rodzinnym przysługującym na dziecko. Jego rola jest zatem inna od tej, jaką pełnił uprzednio zasiłek wychowawczy, którego celem było częściowe zrekompensowanie utraty przez osobę uprawnioną zarobków w okresie korzystania przez nią z urlopu wychowawczego. To budzące wątpliwości zagadnienie prawne rozstrzygnął w podjętej w składzie siedmiu sędziów uchwale z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13 Naczelny Sąd Administracyjny, który przesądził, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego wyraźnie wskazuje, że przesłanką jego przyznania jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu, przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy, ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 ustawy. Z przepisu tego nie można zatem wyprowadzać wniosku, że ogranicza on prawo do tylko jednego dodatku, co wiązać by się musiało z wyborem dziecka, na które przysługiwać będzie dodatek do zasiłku rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "chociaż bez względu na liczbę dzieci urodzonych podczas jednego porodu uprawnionemu pracownikowi przysługuje na podstawie art. 186 § 1 Kodeksu pracy prawo do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to okoliczność ta nie może przesądzać interpretacji omawianych przepisów poprzez uznanie, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługiwać jej będzie tylko jeden dodatek do jednego z zasiłków rodzinnych w wysokości określonej w art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że jakkolwiek pracownik korzysta z prawa do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to jednak w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas porodu, ma prawo do tego urlopu i korzysta z niego w celu sprawowania opieki nad każdym z tych dzieci". Podkreślenia wymaga, że przytoczona uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego ma istotne znaczenie ze względu na brzmienie art. 269 § 1 P.p.s.a., który nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 254/07, Lex nr 453451). Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego we wskazanej uchwale, dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1817/10, Lex nr 1131489). Dodatkowo zauważyć należy, że po podjęciu przedmiotowej uchwały wojewódzkie sądy administracyjne konsekwentnie przyjmują stanowisko w niej zawarte (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 119/14, Lex nr 1499159, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1321/14, Lex nr 1625626, publ. baza orzeczeń: www.cbois.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy i podzielając argumentację i stanowisko wyrażone w wyżej opisanej uchwale stwierdzić należy, że Burmistrz Gminy i Miasta [...] przyznając G. M. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu: H. M. i F. M. na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. w wysokości 400 zł miesięcznie, a zatem przyznając dodatek wyłącznie na jedno z dwojga dzieci urodzonych podczas jednego porodu, naruszył przepis art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Wskazane naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. obliguje Sąd do uchylenia pkt 4 zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres objęty zaskarżoną decyzją, organ zastosuje wykładnię art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaprezentowaną wyżej za Naczelnym Sądem Administracyjnym w uchwale z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13.