II SA/Rz 955/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.R. od pkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 września 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 955/17 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie odmowy ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - postanawia - zmienić pkt II zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 września 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 955/17 i przyznać J.R. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu

W następstwie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na opisaną w sentencji decyzję J.R. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazał, że razem z żoną, z którą prowadzi gospodarstwo domowe są osobami w podeszłym wieku. Oboje cierpią na choroby nowotworowe. Zajmują mieszkanie o pow. 76 m.kw. Ich świadczenia emerytalne wynoszą: 1577,97 zł oraz 1527,02 zł. Na comiesięczne wydatki składają się następujące kwoty: czynsz za mieszkanie – 618,41 zł, energia elektryczna – 212,75 zł, telefon – 120 zł, leczenie – 1500 zł. Postanowieniem z dnia 25 września 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt I) i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego (pkt II). W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że uwzględnienie wydatków związanych z ciężkimi schorzeniami, na które cierpi zarówno skarżący i jego żona przesądziło o zasadności wniosku z zakresie częściowym obejmującym zwolnienie do kosztów sądowych. Na przeszkodzie przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym stanął fakt, że skarżący wraz z żoną mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowej oraz uzyskują stałe dochody, które w części przeznaczają na pokrycie wydatków na finansowanie potrzeb, których nie można zaliczyć do egzystencjalnych W sprzeciwie obejmującym pkt II powołanego wyżej postanowienia skarżący wskazał, że ze względu na wysokie koszty leczenia nie stać go na ustanowienie radcy prawnego z wyboru. Wraz z żoną są osobami w podeszłym wieku i zależy im na wyjaśnieniu tej zawiłej sprawy. Do sprzeciwu skarżący dołączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie od 3 września 2017 r. do 6 września 2017 r. w Klinice Chirurgii Ogólnej Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego r im. [...] w R. podjętego w związku z rozpoznaniem u skarżącego chorób układu krążenia i choroby onkologicznej, z której wynikało, że pozostawał na leczeniu operacyjnym onkologicznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. radcy prawnego objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy, którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, po myśli art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymóg spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej jego przyznanie. Oceniając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd stwierdza, że zasługuje on na uwzględnienie w całości. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów jednoznacznie wynika, iż skarżący nie jest w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia kosztów postępowania sądowego oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Skarżący w ocenie Sądu spełnił warunek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, a zatem korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce wyłącznie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a obowiązek wykazania tych okoliczności obciąża wnioskującego przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżący te szczególne okoliczności bezspornie wykazał. I tak mimo uzyskiwania przez skarżącego i jego żonę stałych dochodów miesięcznych w kwocie łącznej pod 3. 104, 99 zł oraz faktu, że skarżący wraz z żoną ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym w całości wpisuje się w rolę jaką spełniać ma ta instytucja będąca tzw. "prawem ubogich". Zwrócenia uwagi wymaga, że podana przez skarżącego kwota dochodów jest wprawdzie wyższa niż kwota wydatków, a wśród tych drugich, jak słusznie pokreślił referendarz znalazły się także te które nie korzystają z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi, tj. wydatki na telefon. Jednak po pierwsze są to kwoty stosunkowo niewysokie, a po drucie uwzględnić należy, mimo niewskazania tych kwot w oświadczeniu, że skarżący ponoszą także koszy wyżywienia, zakupu ubrań czy środków czystości. Z całą pewnością zatem wydatkują na te potrzeby nadwyżkę wskazanych dochodów nad wskazanymi wydatkami w kwocie 653, 83 zł. W ocenie Sądu skarżący nie mają zatem możliwości poczynienia oszczędności na sfinansowanie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Tym bardziej, że jak wynika z przedłożonej dokumentacji medycznej (karty leczenia szpitalnego) skarżący oraz jego żona są osobami poważnie chorymi, cierpiącymi na choroby onkologiczne, co wobec rosnących kosztów leczenia uniemożliwia wygospodarowanie środków na sfinansowanie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika z wyboru. Reasumując Sąd stwierdza, że strona wykazała przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej radcy prawnego z urzędu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o zmianie postanowienia referendarza sądowego w zakresie zaskarżonym sprzeciwem, a wiec w zakresie pkt II tego postanowienia poprzez ustanowienie dla skarżącego radcy prawnego z urzędu.