II SA/Rz 937/24

12 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu 12 września 2024 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia petycji - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę; II. zwrócić [...] kwotę 300 zł /słownie: trzystu złotych/, tytułem wpisu od odrzuconej skargi.

Uchwałą z [...] marca 2024 r. nr [...] vr. Rada Miejska w [...] uznała za bezzasadną petycję mieszkańców Gminy [...] z 14 listopada 2023 r. W podstawie prawnej uchwały wskazano art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 870) – dalej: "u.p.". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności, względnie stwierdzenie niezgodności z prawem i uchylenie zaskarżonej uchwały, wstrzymanie jej wykonania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Gmina [...] wniosła o jej odrzucenie jako niepodlegającej kognicji sądu administracyjnego. W piśmie procesowym z 8 sierpnia 2024 r. Skarżący zakwestionowali prawną możliwość udzielenia odpowiedzi na skargę przez Burmistrza. Zdaniem Skarżących, stroną postępowania jest Rada Miejska a nie Burmistrz. Ponadto podnieśli, że uchwały organu stanowiącego podlegają kontroli sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). W myśl art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że kognicja sądów administracyjnych została wyznaczona przepisami ustaw i aby sąd mógł rozpoznać merytorycznie skargę na zaskarżony akt (lub bezczynność), akt ten musi posiadać określone cechy, pozwalające na zakwalifikowanie go do katalogu aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W obowiązującym systemie prawa istnieje bowiem domniemanie właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Co nie mniej istotne, sąd rozpoznając sprawę nie jest związany jedynie zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Jest natomiast związany wskazanym przez stronę skarżącą przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim określone. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.) oraz na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia można również uczynić akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że określony przez Skarżących przedmiot zaskarżenia nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co w konsekwencji obliguje Sąd do odrzucenia skargi. Jak wynika z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy, zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w [...] z [...] marca 2024 r. nr [...] została podjęta w wyniku złożonej 14 grudnia 2023 r. petycji mieszkańców [...] o wyrażeniu sprzeciwu w sprawie wyznaczenia nowych granic aglomeracji [...]. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.p., sposób załatwienia petycji nie może być przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 15 u.p., w zakresie nieuregulowanym w ustawie do petycji stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650). Oznacza to, że do petycji odpowiednie zastosowanie mają unormowania zawarte w Dziale VIII "Skargi i wnioski" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "K.p.a.". Z powyższych regulacji wynika wprost, że sposób procedowania w przedmiocie petycji, skarg i wniosków pozostaje poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Wbrew twierdzeniom Skarżących, nie każda uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego podlega właściwości sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Do zakresu właściwości sądów administracyjnych należą bowiem akty prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.), albo uchwały niebędące aktami prawa miejscowego, jednak podjęte w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.). W judykaturze sądów administracyjnych oraz w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania uregulowanego w Dziale VIII K.p.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r. II OSK 1961/11; postanowienia NSA: z 1 marca 2010 r. II OSK 478/09; z 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09; z 26 stycznia 2006 r., I OSK 26/07; z 11 października 2013 r., I OSK 2372/13 i I OSK 2373/13; z 1 grudnia 2017 r. I OSK 2490/17; z 14 kwietnia 2017 r. I OSK 582/17; M.Jaśkowska (w:) A.Wróbel, M.Jaśkowska, M.Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII,). Istotą uregulowanych w Dziale VIII K.p.a. skarg i wniosków jest uruchomienie jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego o charakterze uproszczonym, kończącego się czynnością materialno-techniczną - zawiadomieniem (por. wyrok NSA z 1 grudnia 1998 r. III SA 1636/97, niepublikowany, cyt. za M.Jaśkowską w: M.Jaśkowska, A.Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Lex 2014). W konsekwencji rozpatrzenie petycji nie następuje drogą decyzji, lecz czynności materialno-technicznej, tj. zawiadomieniem, które nie ma charakteru aktu administracyjnego władczo rozstrzygającego o prawach i obowiązkach jednostki wynikających z przepisów prawa administracyjnego, a zatem nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Na takie zawiadomienie o sposobie załatwienia petycji nie służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż ocena prawidłowości prowadzenia postępowania w trybie przepisów Działu VIII K.p.a. nie podlega właściwości sądu administracyjnego (por. postanowienia WSA w Rzeszowie z 26 marca 2024 r. II SA/Rz 367/24 i 13 maja 2021 r. II SA/Rz 292/21). Oceny powyższej nie może zmienić fakt, że zawiadomienia o sposobie rozpatrzenia petycji dokonano w drodze uchwały Rady Miejskiej, bowiem jest to forma działania właściwa dla organu stanowiącego zasadniczej jednostki samorządu terytorialnego (art. 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.