II SA/Rz 914/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. i M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Opieki Społecznej postanawia I. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić ją od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł, II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Sygn. II SA/Rz 914/17 U Z A S A D N I E N I E J.K. (dalej: "Skarżąca") w sprawie ze skargi opisanej w sentencji postanowienia zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała na wysokie koszty leczenia. Usprawiedliwione wydatki gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z mężem zadeklarowała na ponad 3000 zł miesięcznie. Skarżąca podała, że choruje na nowotwór, małżonkowie muszą ponosić koszty związane wynagrodzeniem osoby do pomocy, ponieważ nie są uprawnieni do korzystania z takiej pomocy z MOPS, stąd brak środków na opłacenie kosztów sądowych. Jako majątek skarżąca wskazała mieszkanie o pow. 37 m² o wartości 30.000 zł, samochód marki Renault z 2009 r. o wartości 9000 zł. Dochody gospodarstwa domowego skarżącej to jej emerytura w kwocie 950 zł i emerytura męża w kwocie 3300 zł. Skarżąca uściśliła, że małżonkowie pomagają chorej córce ok. 600 zł, czynsz wynosi ok. 160 zł, opłaty ok. 400 zł, na leczenie wydają ok. 3000 zł. Skarżąca została wezwana do uzupełnienia swojego oświadczenia w ramach przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.). Przedłożyła kserokopie faktur dotyczących wydatków wspólnego gospodarstwa domowego, tj. za telefony (ok. 120 zł), telewizję (65,28 zł), czynsz, wodę, odpady komunalne (242,06 zł), ubezpieczenie mieszkania (130 zł rocznie), podatek od nieruchomości (40 zł + 75 zł rocznie), składki OC za samochód (319 zł rocznie), składki członkowskiej Polskiego Związku Wędkarskiego (43 zł + 75 zł za rok 2017), opłat związanych z posiadaniem działki ogrodowej (160,90 zł), opłat za energię elektryczną (204,16 zł, 146,41 zł), gaz (224,58 zł, 285,37 zł, 290 75 zł), faktur za leki na łączną kwotę 2.748,53 zł (I-VIII 2017 r.), za pobyt leczniczy pełnopłatny (1.220,00 zł). Ponadto przedłożono wyciąg z rachunku bankowego męża, zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia, oświadczenia odnośnie wydatków związanych z pomocą w gospodarstwie domowym i oświadczenie córki o pomocy finansowej rodziców. Skarżąca wyjaśniła również, że w mieszkaniu niezbędny jest remont, nieprzeprowadzany od wielu lat. Oboje małżonkowie ponoszą zwiększone wydatki związane z zaleceniami dietetycznymi. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - bo o taki wnioskuje skarżąca ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych - może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie zawartej w art. 199 P.p.s.a., a zatem interesem wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia takie wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w przytoczonych powyżej przepisach. W rozpoznawanej sprawie skarżąca i jej mąż, również mający w sprawie status strony skarżącej, udokumentowali sytuację życiową i finansową. Oboje małżonkowie są osobami w starszym wieku, co bez wątpienia sprawia, że wydatki głównie na ochronę zdrowia są nadrzędne. W sprawie wzięto pod uwagę również konieczność opłacenia pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz deklarowaną pomoc dla córki. Zdaniem rozpoznającego wniosek zakres przyznanego prawa pomocy jest adekwatny do sytuacji finansowej skarżącej. Skarżąca będzie bowiem zobowiązana do zapłaty kwoty odpowiadającej minimalnej wysokości opłat w sprawach rozpoznawanych przez sądy administracyjne (100 zł), w pozostałej zaś części została zwolniona. Kwota 100 zł biorąc pod uwagę wysokość dochodów gospodarstwa domowego skarżącej (4250 zł) i oświadczonych wydatków w żaden sposób nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sytuacja majątkowa nie ulegnie pogorszeniu. Z oświadczenia wynika, że skarżąca ani jej mąż nie mają zobowiązań w stosunku do innych podmiotów i instytucji (np. pożyczki, kredyty), są w stanie ponosić koszty, które nie sposób traktować jako priorytetowe i niezbędne, np. opłaty związane z wędkarstwem, opłaty związane z utrzymaniem działki rekreacyjnej (pomimo że nie są w stanie podołać zwykłym obowiązkom domowym i wskazują na konieczność ponoszenia wydatków na osobę pomagającą w prowadzeniu gospodarstwa domowego). Z akt sprawy wynika również, że zadeklarowano opłatę za pobyt wnuka w DPS w kwocie niższej niż wskazana w zaskarżonej decyzji, a to tym samym wskazuje na możliwość częściowego partycypowania w kosztach niniejszego postępowania sądowego. W życiu codziennym występują różnego rodzaju zobowiązania, wiążące się z wydatkami finansowymi. Do takich zaliczają się także wydatki sądowe, konieczne do dochodzenia swoich praw. Co do zasady osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Reasumując, skarżąca jest w stanie wygospodarować z dochodów swojego gospodarstwa domowego kwotę 100 zł na uiszczenie wpisu od skargi, a w dalszej kolejności na poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych, które z racji zakresu zwolnienia nie przekroczą owych 100 zł. Wobec powyższego na podstawie art. 246 §1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.