II SA/Rz 902/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala-

Przedmiotem skargi F. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, którą wydano w następującym stanie sprawy: W podaniu z dnia 14 lutego 2014 r. A. K. zwróciła się do Miejsko -Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z wnioskiem o przyznanie F. K. wszelkiej możliwej pomocy podając, że działa na jego prośbę, ponieważ ten nie może samodzielnie sporządzić pisma. W związku z powyższym przeprowadzono wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania F. K., w trakcie którego wystąpił z żądaniem sfinansowania zakupu telefonu dla osoby niedowidzącej, prywatnej wizyty okulistycznej. Ponadto A. K. wniosła o sfinansowanie zakupu wózka inwalidzkiego oraz zapewnienie kierowcy z samochodem, który mógłby wozić męża (z którym pozostaje w separacji) na rehabilitację i do specjalistów. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], Burmistrz Gminy i Miasta [...] przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków i dojazdów na rehabilitację oraz lekarzy specjalistów w kwocie 300 zł w miesiącu marcu 2014 r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji ustalił, że wnioskodawca spełnił kryterium dochodowe do przyznania mu pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą. Jest on osobą niepełnosprawną, samotnie gospodarującą (nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego), wymaga stałego i systematycznego przyjmowania leków. Osiągany dochód nie wystarcza na pokrycie niezbędnych wydatków. Dlatego przyznano stronie pomoc finansową, której wysokość musiała uwzględniać możliwości finansowe pomocy społecznej w [...]. W odwołaniu od ww. decyzji F. K. podał, że jest niepełnosprawny, po przebytych dwóch udarach, niedowidzi. Jest zdany na łaskę żony, z którą od 10 lat pozostaje w separacji. W jego ocenie decyzja nie posiada merytorycznego uzasadnienia, a podjęta została pod wpływem emocji, ponieważ pozostaje z Dyrektorem Ośrodka w konflikcie. Opisaną na wstępie decyzją z SKO [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) dalej: k.p.a. oraz art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin będących w trudnej sytuacji życiowej, przy czym przepisy prawa nie określają wysokości przyznawanego zasiłku, jak też kryteriów jego ustalania. Wyznacznikami takimi są z jednej strony trudna sytuacja osoby potrzebującej i cel, na jaki pomoc ma być przyznana, a z drugiej możliwości finansowe pomocy społecznej. Decyzja w przedmiocie świadczenia ma charakter uznaniowy . Mając na względzie powyższe, a także poczynione ustalenia faktyczne, które uprawniały stronę do otrzymania pomocy społecznej, Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji była zgodna z prawem. Wysokość przyznanej pomocy uwzględnia możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej [...], który obowiązany jest udzielać pomocy również innym potrzebującym. Wprawdzie przyznane świadczenie nie pokrywa w całości kosztów leczenia strony, jednak może ona ponownie wystąpić z prośbą o przyznanie kolejnej pomocy . Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się F. K., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Podał, że od trzech lat jest osobą bardzo chorą, głęboko niedowidzącą, porusza się na wózku inwalidzkim przy pomocy innych osób, ponieważ ma częściowo amputowane obie stopy. Ma problemy z mową i przez zwykły telefon nie jest w stanie załatwiać swoich spraw. Codziennie musi mieć zmieniane opatrunki, a koszt jednego to około 6 zł. W miesiącu opatrunków takich zmienia przeszło 60. Podkreślił, że Ośrodek Pomocy Społecznej zaoferował mu korzystanie z usług opiekuńczych, za które – jak wyliczył, musiałby ponosić wydatki około 88 zł za wizytę, czyli przeszło 1800 zł na miesiąc. Tak więc Ośrodek, wbrew swojemu stanowisku, posiada środki finansowe, tyle że je źle wydatkuje. W odpowiedzi na skargę SKO [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób określony w art. 145 p.p.s.a. Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy Sąd uznaje za własne ustalenia. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Norma ta stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie oraz rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodzinie, który nie podlega zwrotowi. Przytoczony przepis posługuje się pojęciem "szczególnie uzasadnionego przypadku", a więc specjalny zasiłek celowy może być przyznany stronie tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że właśnie taki szczególnie uzasadniony przypadek miał miejsce. Pojęcie to jest pojęciem ogólnym i niedookreślonym, nieposiadającym legalnej definicji ustawowej. Interpretując go należy mieć przede wszystkim na uwadze fakt, że po pierwsze dotyczy osób, których dochody przekraczają kryterium ustawowe, co już wskazuje na wyjątkowość przepisu, a po wtóre osób, które spełniają przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku. Z pojęciem uzasadnionego przypadku mamy do czynienia, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Taką też wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego wyrazem jest m.in. wyrok z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07, oraz wyrok z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11. Należy przyjąć, że specjalny zasiłek celowy winien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, zatem nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Z pisemnych motywów zaskarżonej decyzji wynika, że w taki właśnie sposób zinterpretowano instytucję specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Jego przyznanie winno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Trzeba mieć też na uwadze, że okoliczności podawane przez skarżącego nie noszą znamion nagłych, jednorazowych, mimo że mają pewną doniosłość i niewątpliwie są trudne do przezwyciężenia przez skarżącego. W ocenie Sądu organy obydwu instancji prawidłowo uzasadniły wysokość przyznanego specjalnego zasiłku celowego. Nie do zaakceptowania jest, natomiast żądanie pomocy społecznej na pokrycie wszystkich potrzeb skarżącego. Środki, jakimi dysponują ośrodki muszą być dzielone na wszystkich beneficjentów pomocy społecznej. Wychodząc naprzeciw trudnej sytuacji skarżącego, organ przyznał specjalny zasiłek celowy, a to świadczy o zrozumieniu sytuacji z powodu przewlekłego stanu chorobowego wielonarządowego skarżącego. Wspomnieć należy, że wybór i forma, w tym wysokość przyznanego świadczenia należy do uznania organu. Sąd stwierdza, że organy przyznając pomoc nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Specjalny zasiłek celowy jest doraźną formą pomocy. Żądana przez skarżącego pomoc musiałaby mieć charakter stały, a to jest sprzeczne z celami pomocy społecznej. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.