II SA/Rz 897/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. K. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy.

Wyrokiem z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 897/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę B. K. na zarządzenie Wójta Gminy [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły. Wraz ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku B. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że jest zatrudniona w wymiarze ½ etatu, z którego to tytułu uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1525,67 zł. Na jej utrzymaniu pozostaje jej mąż, który od kilku lat jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Wymienieni zajmują mieszkanie o pow. 38 m.kw., oprócz którego nie posiadają żadnego majątku. Rata zaciągniętego kredytu wynosi miesięcznie 700 zł, czynsz to kwota 350 zł, zaś opłaty za media wynoszą 120 zł. Celem uzyskania dodatkowych danych potrzebnych do rozpoznania wniosku o prawo pomocy, wezwano składającą go do ich uzupełnienia. Odpowiedź wskazuje, że mąż skarżącej nie podejmuje żadnych prac dorywczych, a zatem nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Średnie miesięczne wydatki rodziny wynoszą: wyżywienie od 900 do 1000 zł, telefony i Internet – 150 zł, faktycznie spłacana rata kredytu – 400 zł (kredyt ten zaciągnięty został na zorganizowanie przyjęcia weselnego córki w 2009 r., termin jego spłaty to wrzesień 2019 r.). Skarżąca wskazała, że spłaca jeszcze karty kredytowe w miesięcznej wysokości 390 zł. Wraz z mężem są współwłaścicielami samochodu osobowego z 1988 r., wymagającego remontu i nie nadającego się do użytku. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że wydatki na opłaty sądowe w niniejszej sprawie pokryła z otrzymanej trzynastej pensji oraz nagrody jubileuszowej. Podała, że jej dochody wyniosły: w lutym 2017 r. 3060 zł, w marcu 2017 r. – 4492,10 zł, w kwietniu 2017 r. – 1332,92 zł, w maju 2017 r. – 810,92 zł. Strona wskazała również, iż uzyskuje pomoc finansową od dzieci; w marcu 2017 r. była to kwota 1459,21 zł, natomiast w kwietniu 2017 r. otrzymała 350 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Jak wyżej wskazano, B. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Ich wysokość na aktualnym etapie sprawy wynosi 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej i jest to najniższa tego typu opłata przewidziana przepisami prawa. Analiza przedstawionych przez stronę danych skłania ku wnioskowi, że nie wykazała ona, iż uiszczenie powyższej kwoty oraz ewentualnych innych kosztów sądowych w sprawie znajduje się poza jej możliwościami płatniczymi. Mianowicie, skarżąca uzyskała w tym roku zarówno tzw. trzynastą pensję, jak i dodatkowo nagrodę jubileuszową, z których to środków bez wątpienia możliwe było wygospodarowanie wskazanej wyżej kwoty 100 zł na pokrycie opłaty od złożonego środka zaskarżenia. Należy także mieć na uwadze, że wnioskodawczyni może liczyć na finansowe wsparcie rodziny, które w tym roku wyniosło łącznie 1809,21 zł. Uwagi wymaga także fakt, iż brzmienie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." tylko tzw. wydatkom koniecznym przyznaje pierwszeństwo przed obowiązkiem pokrycia należności publicznoprawnej w postaci kosztów sądowych. Przepis ten stanowi mianowicie, że prawo pomocy w częściowym zakresie (a więc np. dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych) otrzymuje osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wydatkiem przesądzającym o egzystencji nie jest zaś z pewnością ten związany ze spłatą kredytu zaciągniętego na urządzenie przyjęcia weselnego dla córki. Tym samym spłacanym ratom wskazanego kredytu nie można przypisać priorytetowego znaczenia wobec obowiązku zapłaty kosztów sądowych. Mając to wszystko na względzie stwierdzono brak podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej, która bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i męża ma możliwość poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że obecnie wynoszą one 100 zł. Rozstrzygając w ten sposób uwzględniono, że prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, która może mieć zastosowanie do osób ubogich, którym brak dostatecznych środków uniemożliwia realizację swoich praw na drodze sądowej. Wskazana wyjątkowość, jak też wyraźne brzmienie powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 252 § 1 P.p.s.a. (który nakazuje wnioskodawcy złożenie dokładnego oświadczenia o stanie rodzinnym, dochodowym i majątkowym) wskazują, że to na ubiegającym się o wsparcie spoczywa ciężar wykazania, że w jego wypadku uzasadnione jest uczynienie wyjątku od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania przez jego stronę. Brak właściwego umotywowania zgłoszonego żądania skutkuje koniecznością odmowy przyznania prawa pomocy. Z przyczyn wyżej podanych, a więc wobec niewykazania przez B. K., że w jej wypadku spełniona została przesłanka przyznania częściowego prawa pomocy wymieniona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.