II SA/Rz 841/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - postanawia - I. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części obejmującej połowę wpisu od skargi, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie pozostałych kosztów sądowych.

E. S. wezwana została do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od swojej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W odpowiedzi skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że nie stać jej na tego rodzaju wydatek bez poniesienia uszczerbku na zdrowiu. Podniosła, że jest osobą o rozległych schorzeniach, o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Wraz z mężem leczą się u różnych lekarzy specjalistów, w związku z czym ponoszą znaczne koszty związane z dojazdem do tych lekarzy, zakupem lekarstw czy rehabilitacją – wynoszą one od 600 do 800 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że 3 sierpnia tego roku przeszła operację stawu kolanowego, z czym łączyły się wydatki na dojazd do placówki medycznej w kwocie 200 zł, a do tego doszły jeszcze koszty zakupu środków opatrunkowych. Podkreśliła, że żyją z mężem w trudnych warunkach, bowiem nie mają łazienki ani centralnego ogrzewania, a do marca tego roku nie mieli także doprowadzonej do domu wody (koszt tego doprowadzenia to 4150 zł). Obecnie trwa remont związany z utworzeniem łazienki. Konieczny był także remont dachu. W związku z powyższymi pracami budowlanymi skarżąca zaciągnęła u swojej bratowej pożyczkę, którą spłaca po 500 zł miesięcznie, a aktualny dług z tego tytułu wynosi 4500 zł. Wnioskodawczyni ponosi także koszt pomocy osób trzecich w pracach domowych oraz koszt koszenia trawy (ten ostatni to od 200 do 400 zł) wobec skarg sąsiadów. W związku ze zbliżającą się zimą skarżąca będzie musiała zakupić węgiel; w tym zakresie skorzysta pewnie ze sprzedaży ratalnej. Wnioskodawczyni podkreśliła, że nie korzystają z mężem z pomocy społecznej, jak też z bezpłatnej pomocy osób trzecich. Nie zalegają z opłatami, lecz często brakuje im środków na "życie, odzież". Comiesięczny wydatek na wyżywienie to kwota 500 zł. Renta skarżącej wynosi 959,59 zł, natomiast emerytura jej męża 1368,38 zł. Majątek rodziny to nieruchomość rolna o pow. 0,62 ha, z czego część (2 ar) obsadzona jest ziemniakami, nieruchomość rolna o pow. 0,49 ha, las o pow. 0,47 ha (do którego brak drogi dojazdowej). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zasadą postępowania sądowego jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę. Powyższe wynika z brzmienia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), który to przepis stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wskazuje to na wyjątkowość instytucji prawa pomocy, która jako odstępstwo od powyższej reguły przeznaczona jest dla osób ubogich, nie mających realnych możliwości samodzielnego sfinansowania swojego udziału w postępowaniu. Każda więc osoba, która posiada określone dochody powinna celem realizacji swych praw na drodze sądowej przygotować się w odpowiedni sposób tj. zgromadzić potrzebne w tym zakresie środki w ilości pozwalającej na choćby częściową partycypację w kosztach postępowania. Podkreślenia wymaga bowiem, że wszystkie zwykle ponoszone przez stronę wydatki są dla niej istotne, jednak w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy znaczenie mają tylko te środki, które przeznaczane są na zaspokojenie wyłącznie potrzeb o charakterze podstawowym. Przechodząc do rozpoznania żądania skarżącej należy podać, że na jego potrzeby skorzystano nie tylko z informacji wynikających ze złożonego obecnie wniosku, ale także z danych przedstawionych przez E. S. w innych sprawach z jej skarg tj. oznaczonych sygnaturą II SA/Rz 614/17 oraz II SA/Rz 598/17. Wskazują one na następujące comiesięczne wydatki strony: prąd – 40 zł, gaz – 50 zł, telefon – 100 zł, kanalizacja – 60 zł, wywóz śmieci – 12 zł, ubezpieczenie domu – 12 zł, fryzjer – 35 zł, korzystanie z pomocy osób trzecich – 10 zł za godzinę pracy (rąbanie drewna, sprzątanie domu, w tym częste mycie okien w związku z remontami, koszenie trawy itp.). Mając na uwadze wszystkie wyżej przedstawione okoliczności uznano, że wniosek E. S. może podlegać częściowemu uwzględnieniu tj. w zakresie połowy wpisu od złożonej w niniejszej sprawie skargi. W tym zakresie uwzględniono, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż są osobami stale korzystającymi z pomocy lekarskiej, a wydatek z tym związany to kwota od 600 do 800 zł miesięcznie, co obejmuje także zakupy lekarstw czy rehabilitację. Uwzględniono także, iż przedmiotowy wpis jest wysoki, bowiem wynosi 500 zł. Z drugiej jednak strony wzięto pod uwagę, że skarżąca i jej mąż mają zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, a wedle twierdzenia wniosku, nie zalegają z żadnymi opłatami związanymi z utrzymaniem domu mimo braku korzystania z pomocy społecznej czy bezpłatnego wsparcia osób trzecich. Wymienionych stać też na telefon czy korzystanie z usług fryzjera. Przeznaczają także środki pieniężne na usługi związane z pracami domowymi czy polnymi, chociaż nie wszystkie te prace można zaliczyć do wydatku niezbędnego w świetle brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten ustanawiając mianowicie przesłankę przyznania częściowego prawa pomocy wskazuje, że jest nią niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że tylko wydatki konieczne w rozumieniu tego unormowania mogą wyprzedzać obowiązek zapłaty kosztów postępowania sądowego. Do takich trudno zaś zaliczyć te na mycie okien w związku z remontem domu czy koszenie trawy w związku ze skargami sąsiadów. Podkreślenia wymaga nadto, że skarżąca i jej mąż mają majątek w postaci dwóch nieruchomości rolnych i jednej leśnej, które mogłyby zostać wykorzystane w sposób przynoszący pożytki (np. wydzierżawienie). Nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku jest też fakt, że skarżąca tylko w tym roku zainicjowała przed tut. Sądem siedem spraw (tj. łącznie z niniejszą) i w każdej z nich ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Jak już zaś wyżej zaznaczono, strona wstępując na drogę sądową musi liczyć się z koniecznością pokrycia związanych z tym kosztów i podjąć starania poprzez ograniczenie niektórych z dotychczasowych wydatków w celu zgromadzenia potrzebnych funduszy. Z tych wszystkich względów uznano, że adekwatnym do sytuacji skarżącej jest zwolnienie jej od części kosztów sądowych w niniejszej sprawie tj. od połowy wpisu od skargi. Oznacza to, że celem doprowadzenia do merytorycznego rozpoznania tej sprawy skarżąca będzie musiała uiścić kwotę 250 zł, co mieści się w zakresie jej możliwości płatniczych. Natomiast w zakresie pozostałych kosztów sądowych orzeczono o odmowie przyznania zwolnienia. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.