II SA/Rz 834/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.D. i M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2023 r. nr SKO.4172/18/2022 w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji - postanawia - odrzucić skargę Z.D. i M.D.

Decyzją z 18 lutego 2015 r. nr GE-I-6622/74/15 Prezydent Miasta [...] wyłączył z produkcji rolnej grunt rolny o powierzchni 0,0327 ha stanowiący działkę nr [...] położoną w obr. [...] z przeznaczeniem pod budowę zjazdu z drogi wewnętrznej. Powyższą decyzją zostały określone warunki wyłączenia, tj. między innymi opłaty roczne w wysokości 1 429,56 zł płatne przez 10 lat w terminie do 30 czerwca każdego roku począwszy od 2015 r., którymi obciążono współwłaścicieli nieruchomości stosownie do ich udziałów w nieruchomości, wynoszących m. in. dla każdego ze skarżących po 16/96. Wnioskiem z 5 września 2022 r. Z.D., K.D. i M.D. wystąpili do Marszałka Województwa [...] o niewszczynanie egzekucji oraz odroczenie terminu płatności opłaty rocznej ustalonej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych w wysokości 254,26 zł. Po rozpoznaniu wniosku K.D. Marszałek Województwa [...] decyzją z 20 października 2022 r. nr RG.I.7151.1.174.2022.KK odmówił wymienionej odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej należnej za 2022 r. w wysokości 238,26 zł z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów klasy Psl stanowiących część działki nr [...] o powierzchni 0, 0327 ha, położonej w obr, [...] . Po rozpatrzeniu odwołania K.D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z 5 lipca 2023 r. nr SKO.4172/18/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta została doręczona tylko K.D. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem K.D., Z.D. i M.D. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zarządzeniem Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 15 listopada 2023 r. - wobec ustalenia, że Z.D. i M.D. nie byli stronami postępowania administracyjnego, w którym zapadła zaskarżona decyzja z 5 lipca 2023 r. - wezwano ww. osoby do wykazania, zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz.935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), ich interesu prawnego w zaskarżeniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi – pisma z 6 grudnia 2023 r. – Z.D. i M.D. poinformowali, że grunty, które wcześniej były gruntami rolnymi zostały przekształcone w drogę, która liczy kilkunastu współwłaścicieli. Między innymi stanowi ona współwłasność Z.D., M.D. i K.D. Wobec każdego z wymienionych współwłaścicieli ustalono podatek w tożsamej wysokości. Z tej przyczyny wszyscy wymienieni współwłaściciele posiadają interes prawny w zaskarżeniu decyzji. Skarżący (każdy z osobna) zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1776/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., odrzucił złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżący nie wywiązali się z obowiązku uiszczenia wymaganych wpisów od skargi. W wyniku złożonego zażalenia w sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z 26 czerwca 2024 r., sygn. I OZ 3307/24 w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi Z.D. i M.D. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; w pkt 2. oddalił zażalenie K.D. W uzasadnieniu NSA wskazał, że Sąd I instancji z niewyjaśnionych przyczyn uznał, że Z.D. jak i M.D. posiadali interes w zaskarżeniu decyzji SKO w Rzeszowie z 5 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji. Nie ulegało bowiem wątpliwości, że obie wydane w sprawie decyzje zostały doręczone jedynie K.D. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, ponownie rozpoznając sprawę raz jeszcze zbada kwestię interesu prawnego ww. osób. W konsekwencji, Sąd I instancji odniesie się również do zasadności wezwania Z.D. i M.D. do uiszczenia wpisu od złożonej skargi. Natomiast odnosząc się do zażalenia złożonego przez K.D., NSA uznało go za niezasadne i jako prawidłowe oceniło odrzucenie skargi wymienionej z uwagi na brak uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że Sąd przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, zobligowany jest w pierwszej kolejności, ocenić dopuszczalność złożonej skargi. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest jej wniesienie przez uprawniony (legitymowany) do tego podmiot. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Interes prawny polega na możliwości wywiedzenia swoich racji, praw lub obowiązków w danym postępowaniu w oparciu o daną normę prawną. To przepis prawa wskazuje czy dana osoba z uwagi na treść zawartej w nim normy prawnej może wnieść skargę w danym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mogą to być przepisy prawa materialnego, ustrojowego czy procesowego z dowolnej gałęzi prawa. Musi istnieć związek pomiędzy prawami i obowiązkami danej osoby mającymi podstawę w przepisach prawa a aktem lub czynnością organu podejmowanymi w ramach określonego ze względu na przedmiot postępowania. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Marszałka Województwa [...] wydana na podstawie art. 22b ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1326 ze zm.) w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305 ze zm.). Zgodnie z treścią pierwszej z powołanych wyżej norm prawnych, dochodami budżetu województwa związanymi z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych są pobierane na podstawie ustawy: 1) należności 3) opłaty z tytułu niewykonania obowiązku zdjęcia i wykorzystania próchnicznej warstwy gleby; 4) opłaty oraz należności i opłaty roczne podwyższone, określone w art. 28 ust. 1-4; 5) odsetki z tytułu należności i opłat, o których mowa w pkt 1-4. Zarząd województwa gromadzi dochody, o których mowa w ust. 1, na wyodrębnionym rachunku bankowym. Z kolei stosownie do drugiej z nich, należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Zaskarżoną decyzją odmówiono K.D. odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej należnej za 2022 r. w wysokości 238,26 zł z tytułu z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej. Ta część opłaty nałożona została na K.D. jako ułamkowa część opłaty rocznej wynoszącej 1 429,56 zł z tytułu udziału we współwłasności nieruchomości wynoszącego 16/96. Decyzja została skierowana tylko do skarżącej, podobnie jak decyzja organu I instancji. Z powyższego wynika zatem, że w rozpatrywanej sprawie interesem prawnym legitymuje się jedynie K.D. w odniesieniu do części nałożonej na nią opłaty. Pozostali skarżący, którzy wystąpili ze skargą nie byli wraz z nią zobowiązani solidarnie do uiszczenia tej opłaty. Nie doręczano im ani decyzji organu I ani II instancji, a tym samym nie mogli być stroną tego postępowania. Odnoście tej części opłaty, do uiszczenia której byli zobligowani pozostali skarżący, wydane zostały odrębne dla Z.D. i odrębne dla M.D. decyzje. Każdą z decyzji doręczano tylko temu ze skarżących, do którego odnosiły się postępowania w zakresie odroczenia tej części opłaty, do zapłaty której zobowiązany był każdy ze skarżących z osobna z tytułu ułamkowego udziału we współwłasności nieruchomości i proporcjonalnie do wielkości tego udziału. Nie była to opłata solidarna i nie wynikała z łączącego skarżących stosunku współwłasności łącznej. W tej sytuacji nie można uznać, że skarżący w osobach Z.D. i M.D. posiadali swój własny, indywidualny i znajdujący oparcie w przepisach prawa interes prawny w zaskarżeniu objętej niniejszą skargą decyzji. Fakt, że wraz z K.D. są współwłaścicielami nieruchomości o nr [...] nie świadczy sam w sobie o istnieniu po stronie tych skarżących interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 P.p.s.a., lecz co najwyżej o istnieniu interesu faktycznego, który to nie uprawnia ich do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Oczywisty brak po stronie Z.D. i M.D. interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu powoduje niedopuszczalność wniesionej przez nich skargi, co skutkuje jej odrzuceniem. Z tej przyczyny jako niezasadne jawi się skierowane do wymienionych wezwanie do uiszczenia wpisu od złożonej skargi. Sąd winien w tym zakresie skorzystać z dyspozycji art. 222 P.p.s.a. stanowiącego, że nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., skargę odrzucił.