II SA/Rz 822/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku G. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

G. M. wezwany został do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł od swojej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odpowiedzi skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką i siostrą. Dochody wymienionych to: otrzymywane przez skarżącego: zasiłek stały – 197,66 zł i zasiłek pielęgnacyjny – 153 zł, renta socjalna jego siostry – 593,54 zł i uzyskiwany przez nią zasiłek pielęgnacyjny – 153 zł oraz renta matki strony – 563,63 zł. Jako stałe wydatki wnioskodawca podał: czynsz za mieszkanie – 312 zł, energia elektryczna – 91,64 zł, gaz -58,02 zł, Internet – 30 zł, telewizja – 50 zł, telefony – 150 zł, lekarstwa za lipiec bieżącego roku – 288,14 zł, środki czystości – 100 zł, żywność – 680 zł, rata pożyczki zaciągniętej przez siostrę skarżącego – 120 zł. Skarżący podniósł, że jest zobowiązany do płacenia alimentów w wysokości 750 zł miesięcznie, jednak nie wykonuje powyższego obowiązku z uwagi na brak środków. Akta administracyjne sprawy wskazują, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zaś jego siostra w stopniu znacznym. Rodzina korzysta czasami ze wsparcia pomocy społecznej w formie zasiłków celowych. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Osoba zamierzająca realizować swoje prawa na drodze sądowej winna poczynić w tym celu stosowne oszczędności celem zgromadzenia potrzebnych w tym zakresie środków. Wynika to z brzmienia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", który jako zasadę ustanawia ponoszenie kosztów postępowania przez jego strony. Regułą jest zatem odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową. Ustawodawca przewidział jednocześnie wyjątek od powyższego dając stronie postępowania sądowego możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Jego zakres może być całkowity i wtedy obejmuje zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) bądź tylko częściowy, na który składa się zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Żeby otrzymać wsparcie w którymkolwiek zakresie wnioskodawca winien wykazać, że spełnia przewidzianą przez ustawę (P.p.s.a.) przesłankę jego przyznania. I tak, wedle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w przypadku pełnego prawa pomocy jest nią niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny stanowi przesłankę częściowego prawa pomocy. Przedstawiona przez G. M. w złożonym wniosku sytuacja i ta wynikająca z akt niniejszej sprawy wskazuje na zasadność tego żądania, jednak tylko w części. Prawo pomocy to – jak wyżej zaznaczono – wyjątkowa instytucja przeznaczona dla osób ubogich, mających problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Skarżący z jednej natomiast strony podkreśla, że żyje z rodziną na skraju ubóstwa, nie mając pieniędzy np. na zakup odzieży, z drugiej jednak przeznacza stosunkowo dużą kwotę (100 zł) na środki czystości czy telefony, telewizję i Internet (łącznie 230 zł). Zaznaczenia wymaga również, że siostra strony spłaca zaciągniętą w banku pożyczkę, której miesięczna rata wynosi 120 zł. Skarżący nie ujawnił w jakim celu ją pobrano. Zasadniczo zaś brak jest podstaw do przyznania pierwszeństwa w spłacie powyższej przed uiszczeniem należności publicznoprawnej w postaci kosztów postępowania sądowego. Istotnym w sprawie jest także to, że na obecnym etapie postępowania, na którym znajduje się sprawa nie ma konieczności występowania zawodowego pełnomocnika. Sąd zaś z urzędu ma obowiązek uwzględnić wszelkie wady postępowania administracyjnego i ocenić je pod kątem przesłanek usunięcia kwestionowanego aktu z obrotu prawnego. Z drugiej jednak strony uwzględniono również, że wnioskodawca to osoba niepełnosprawna. Niepełnosprawna jest także jego siostra. Z pewnością utrudnia to znalezienie odpowiedniego zatrudnienia. Poza tym, rodzina korzysta także czasem z przyznawanych w ramach pomocy społecznej zasiłków celowych. Z tych względów orzeczono o zwolnieniu G. M. od kosztów sądowych i o odmowie ustanowienia na jego rzecz adwokata, a podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.