II SA/Rz 82/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku L. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

L. A. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze swojej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej. Wskazała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i córką. Podała, że wraz z mężem chorują, co wiąże się z wydatkiem na lekarstwa w kwocie ok. 600 zł miesięcznie. Ponadto, córka jest w ciąży, co także wiąże się z kosztami wizyt lekarskich. Wnioskodawczyni pobiera wynagrodzenie za pracę w kwocie 1300 zł, jej mąż rentę w wysokości 1000 zł, natomiast córka zasiłek dla osób bezrobotnych wynoszący 1000 zł. Majątek rodziny to gospodarstwo rolne (udział 1/3), oszczędności pieniężne w wysokości 300 zł oraz samochód osobowy. Stałe wydatki to: ubezpieczenie domu: 500 zł, media – 1400 zł, bilety komunikacyjne – 200 zł, paliwo – 400 zł, "koszty ponoszone na mieszkanie" – 300 zł, wyżywienie – 800 zł, środki czystości – 200 zł. Celem uzupełnienia złożonego oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach, wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz nadesłania określonych dokumentów. W odpowiedzi L. A. podała, że dom, w którym mieszka wraz z rodziną stanowi własność jej męża. Opłaty za media są następujące: gaz – 150 zł, prąd – 250 zł, woda i kanalizacja – 100 zł, wywóz śmieci – 30 zł, opał – 600 zł. Miesięczny koszt korzystania przez członków rodziny z telefonu i Internetu to 200 zł. Skarżąca wskazała, że brakujące jej co miesiąc kwoty pokrywa ze zgromadzonych oszczędności. Zaznaczyła także, iż córka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a zgromadzone na jej rachunku bankowym pieniądze będą przeznaczone na budowę domu. Podkreśliła, że córka nie powinna być obciążana kosztami postępowania, którego nie jest stroną. Z załączonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że saldo takiego rachunku należącego do skarżącej i jej męża na dzień 1 lutego 2017 r. wynosi 2 453,37 zł, z kolei salda na rachunkach bankowych córki strony to: 27 229,61 zł, 8 592,57 zł, 5 016,46 zł i 31 726,49 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że osoba wstępująca na drogę sądową musi mieć świadomość tego, że z czynnością tą łączą się określone wydatki, na poczet których winna poczynić stosowne oszczędności. Dopiero gdyby wygospodarowanie środków potrzebnych na samodzielne sfinansowanie kosztów postępowania sądowego nie było obiektywnie rzecz biorąc możliwe, to ustawodawca przewidział wsparcie takiej strony w ramach instytucji prawa pomocy. Instytucja ta może być jednak stosowana tylko w naprawdę wyjątkowych okolicznościach, które ją uzasadniają, a ich wykazanie spoczywa na wnioskodawcy. Spoczywający na ubiegającym się o pomoc ciężar dowodowy wynika właśnie z wyrażonej w cytowanym art. 199 P.p.s.a. zasady, jak też wprost z jasnego brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., ustanawiających przesłanki przyznania prawa pomocy. W ostatnio wymienionych przepisach prawodawca posłużył się mianowicie sformułowaniem "wykaże" w odniesieniu do okoliczności mogących stanowić podstawę uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, art. 252 § 1 P.p.s.a. nakazuje wnioskodawcy złożenie oświadczenia z dokładnymi danymi odnośnie do stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów. Z powyższego wynika, że wsparcie Państwa poprzez przyznanie stronie prawa pomocy może mieć miejsce tylko w wyjątkowych przypadkach, a strona zobligowana jest do wykazania, że taki właśnie zachodzi w odniesieniu do niej. L. A. ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, które z mocy art. 245 § 3 P.p.s.a. wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy. Z mocy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jego przyznanie uwarunkowane zostało wykazaniem przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem rozpoznającej niniejszy wniosek, składającej go nie udało się udowodnić, że spełnia powyższą przesłankę. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że jako zupełnie niewiarygodne uznano złożone na skutek wskazanego wyżej wezwania oświadczenie o nieprowadzeniu przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z córką. Przeczy ono bowiem pierwotnie złożonemu oświadczeniu w tym zakresie (co miało miejsce pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia). Najbardziej prawdopodobne wydaje się, że stwierdzenie o innej liczbie członków wspólnego gospodarstwa wynika z wezwania o wyciągi z rachunków bankowych córki, z których wynika, że zgromadzone są na nich środki pieniężne znacznie przekraczające wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca oświadczyła, że córka nie powinna partycypować w tychże kosztach. Należy jednak mieć na uwadze, że możliwości płatnicze wnioskodawcy ocenia się w kontekście stanu majątkowego wszystkich osób wspólnie gospodarujących, co wprost wynika z brzmienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który wymaga podania danych majątkowych również tychże osób, a nie tylko wnioskodawcy. Z tego względu, mając na uwadze, że córka wnioskodawczyni posiada środki wystarczające do pokrycia kosztów niniejszego postępowania, wniosek strony o zwolnienie od tychże kosztów musiał zostać uznany za niezasadny. Nie ma przy tym znaczenia wskazane przeznaczenie tychże środków - budowa domu w sytuacji, gdy potrzeby mieszkaniowe córki są obecnie zaspokojone. Owa bezzasadność wynika także z przyczyny, iż nie wszystkie zadeklarowane przez stronę wydatki mają wymiar koniecznych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tylko takie mogą w świetle tego przepisu wyprzedzać obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej. O zaspokojeniu podstawowych potrzeb nie przesądzają więc wydatki na paliwo, czy "koszty ponoszone na mieszkanie", wśród których nie mieszczą się wydatki na media. Koniecznego wydatku nie stanowią też te na środki czystości czy telefon i Internet w zadeklarowanych przez stronę wymiarach tj. po 200 zł. Poza tym, jak oświadczyła skarżąca, brakujące na bieżące wydatki środki uzyskuje z oszczędności. Brak powodów, by oszczędności te nie mogły zostać przeznaczone na samodzielne sfinansowanie kosztów udziału w niniejszym postępowaniu. Z wyżej wymienionych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.