II SA/Rz 809/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 15 października 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. Ł. oraz H. G., M. R., M. Ż., K. Z. i C. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

H. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. W sprawie tej wymieniona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oświadczyła, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Jest osobą niepełnosprawną. Pobiera rentę w wysokości 700 zł. Mąż łoży na utrzymanie rodziny, w skład której wchodzi jeszcze dwudziestoletni syn, w niewielkim zakresie, bowiem jest alkoholikiem zwolnionym z pracy. Z powodu wielu schorzeń przebywa na zasiłku rehabilitacyjnym w wysokości 1100 zł do października tego roku. Syn ukończył w tym roku szkołę średnią i zamierza kontynuować naukę. Majątek skarżącej to dom o pow. 180 m.kw. oraz nieruchomość rolna o pow. 1,99 ha, jak też oszczędności pieniężne w wysokości 2000 zł. Stałe wydatki strony to: media – ok. 250 zł, opał – 3 500 zł rocznie, ubezpieczenie budynków – 200 zł na rok. Celem uzyskania dodatkowych danych dotyczących możliwości finansowych strony wezwano ją do wyjaśnienia kwestii ewentualnego podejmowania przez męża i syna prac dorywczych i związanego z powyższym dochodu, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, domu, kosztów utrzymania ewentualnego samochodu, wydatków z tytułu korzystania z telefonu i Internetu i podania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej. Wezwanie dotyczyło także nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej męża. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o prawo pomocy uznano jako pochodzący wyłącznie od skarżącej H. G., a to w związku z pouczeniem zawartym w skierowanym do niej wezwaniu z dnia 12 września 2018 r. Wymieniona jest bowiem wprawdzie również pełnomocnikiem swojej matki i sióstr jako współskarżących, jednak nie nadesłała do tut. Sądu wypełnionych formularzy wniosków odnoszących się do sytuacji finansowej tych ostatnich. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącej podkreślić należy, że prawo pomocy w pełnym zakresie obejmuje tak zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie pełnomocnika i o takie właśnie wsparcie ubiega się skarżąca (art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przyznawane jest ono osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast częściowe wsparcie tzn. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.) adresowane jest do osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przepisy P.p.s.a. przewidują więc przyznanie prawa pomocy tylko i wyłącznie po spełnieniu przez stronę wyżej podanych przesłanek. Przeprowadzenie przez rozpoznającego wniosek analizy przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności w kontekście powołanych regulacji ustawowych umożliwia stwierdzenie czy w odniesieniu do konkretnej osoby zachodzi potrzeba uwzględnienia wniosku. Zasadą bowiem - wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. – jest spoczywająca na stronie inicjującej postępowanie sądowe jego odpłatność. Uczynienie zaś od niej odstępstwa wymaga wykazania przez stronę ewidentnej jego zasadności. W razie, gdy strona nie wskaże w złożonym wniosku wszystkich potrzebnych do jego rozpoznania danych, art. 255 P.p.s.a. przewiduje możliwość wezwania jej o stosowne uzupełnienia. O takie dodatkowe informacje wezwana została skarżąca, jednak nie udzieliła ona na nie jakiejkolwiek odpowiedzi. Tym samym, nie jest wiadome, czy jej mąż oraz syn uzyskują jakiekolwiek dochody z prac dorywczych, jakie są wydatki rodziny na wyżywienie, utrzymanie domu, samochodu, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu. Skarżąca nie wskazała także sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i czy przynosi ona jakiś dochód. Nie zostały również przedłożone wyciągi z rachunków bankowych strony, jej męża i syna. Wnioskodawczyni uchyliła się tym samym od należytego wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej, a takie rzetelne przedstawienie owej sytuacji jest podstawą dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wnioskowanego prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się wówczas, że dopuszczalna jest w takich uwarunkowaniach odmowa przyznania prawa pomocy. Uznaje się bowiem, że czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna więc z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.11.2010 r. II GZ 318/10, opubl.: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro więc wnioskodawczyni nie odpowiedziała na żadne z pytań referendarza, które łącznie zmierzały do ustalenia jej faktycznych możliwości płatniczych, to uzasadnionym jest w takim wypadku przyjęcie, że nie wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść tak jakichkolwiek, jak i pełnych kosztów postępowania. Poza tym, jak wyżej podano, skarżąca dysponuje oszczędnościami pieniężnymi w kwocie 2000 zł, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika. Dlatego też orzeczono o odmowie przyznania jej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.