II SA/Rz 797/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 września 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 797/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

W następstwie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na opisaną w sentencji decyzję w kwocie 260 zł skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Wskazała, że rodzina (trzy osoby – Skarżąca według oświadczenia pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami: 19-letnią i 26-letnią.) utrzymuje się wyłącznie z jej wynagrodzenia za pracę w wysokości 1400 zł (netto) oraz z dochodów z tytułu prac zleconych (ok. 2500-3000 zł od marca do września). Jako majątek zadeklarowała mieszkanie o pow. 70 m². Wskazała, że stałe wydatki w miesiącu to: czynsz 740 zł, opłaty za media ok. 250 zł, alimenty 300 zł, pomoc finansowa dla starszej córki 500 zł, dodatkowe koszty 800 zł (wakacje dla młodszej córki), okulary 400 zł, lekarstwa 300 zł. Skarżąca wyjaśniła, że od września nie będzie mogła uzyskiwać dodatkowych dochodów z powodu wyznaczonego zabiegu medycznego, a potem koniecznej rehabilitacji. Starsza córka uzupełnia kwalifikacje i będzie wymagała pomocy finansowej, zaś młodsza rozpoczyna naukę w szkole policealnej. Jej ojciec nie pomaga córce finansowo. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie postanowieniem z dnia 12 września 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem stwierdziwszy, że skarżąca nie pozostaje w sytuacji w której nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W sprzeciwie od wskazanego wyżej postanowienia E.W. podniosła, że odmawiając jej przyznania prawa pomocy nie uwzględniono, że dochody osiągane tytułu umów zlecenia mają charakter niestały i niepewny. W chwili obecnej zmuszona jest gromadzić środki na zabezpieczenie potrzeb egzystencjonalnych w okresie, gdy nie będzie mogła osiągać dochodów po zabiegu ortopedyczno – chirurgicznym w listopadzie 2017 r. Prawo nie może być dostępne pod warunkiem płacenia za samą tylko możliwość skorzystania z niego szczególnie gdy obywatel, jak skarżąca nie popełnił żadnego wykroczenia ani przestępstwa, a spór dotyczy pomyłki administracyjnej będącej skutkiem niejasnych i niejednoznacznych, zakrawających na złośliwe nękanie działań urzędników MOPS. Zapłata kwoty 260 zł stanowi dla niej istotny uszczerbek finansowy i kłóci się z jej poczuciem sprawiedliwości stanowiąc kwotę na zapłatę której jej nie stać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. radcy prawnego objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, po myśli art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymóg spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej jego przyznanie. Sąd stwierdza, że referendarz sądowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną nie spełniła warunku wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, to korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce wyłącznie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a obowiązek wykazania tych okoliczności obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Jak słusznie uznał referendarz sądowy skarżąca takich okoliczności nie wykazała. Na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku stoi dysponowanie przez nią stałym źródłem dochodu wynoszącym 1400 zł miesięcznie oraz uzyskiwanie dodatkowego dochodu w wysokości ok. 2500 - 3000 zł z tytułu prac zleconych przez połowę roku, co w przeliczeniu na rok daje dodatkowy miesięczny dochód w wysokości ok od 1250 - 1500 zł. Z prawidłowych ustaleń referendarza dokonanych na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że na utrzymaniu skarżącej pozostaje młodsza córka, której potrzeby w części zabezpieczają uzyskiwane alimenty, niezależnie od tego czy są one wpłacane przez dłużnika czy też na podstawie decyzji administracyjnej w Funduszu Alimentacyjnego. Starsza córka zgodnie z oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 30 lipca 2017 r. pracuje zawodowo w Warszawie, jednak wbrew twierdzeniu o konieczności udzielania jej pomocy finansowej skarżąca nie wykazała wysokości uzyskiwanych przez córkę dochodów ani związanej z tym zasadności udzielania jej wspomnianej pomocy, jak też wysokości środków na tę pomoc przeznaczanych. Zwrócić uwagę należy na fakt, że na tę okoliczność wskazano już w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego, jednakże skarżąca nie ustosunkowała się do tej kwestii w sprzeciwie. Słusznie uznał referendarz sądowy, iż nie wykazała ona, że istnieje bezwzględna potrzeba ponoszenia wydatków związanych z ochroną zdrowia któregokolwiek z członków rodziny, a wydatki na sfinansowanie wyjazdu wakacyjnego czy zakup okularów, które skarżąca podała jako stałe mają w istocie charakter jednorazowy. Ponadto w ocenie Sądu wydatkom na sfinansowanie wyjazdu wakacyjnego córki nie można przyznać pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z prowadzeniem postępowania sądowego. Przekonanie zaś o wadliwości zaskarżonej decyzji i subiektywne poczucie niesprawiedliwości związane z koniecznością zapłaty kwoty objętej decyzją nie może wpłynąć na ocenę prawidłowości postanowienia referendarza sądowego, gdyż ta dokonywana jest wyłącznie w aspekcie wykazania przez stronę możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.