II SA/Rz 796/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium"), na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku M. M. (dalej: "Skarżący") o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup opału. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. Kolegium zawiesiło postępowanie w sprawie odwołania złożonego przez Skarżącego od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego do czasu zakończenia sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...] dotyczącej odwołania Skarżącego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2020 r., zobowiązując jednocześnie do niezwłocznego poinformowania Kolegium o wydaniu prawomocnego wyroku w tej sprawie. Wskazano, że postępowanie w sprawie przyznania świadczenia z opieki społecznej zostało zawieszone w II instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie dochodów wnioskodawcy, do których wliczono rentę przyznaną przez ZUS. Z akt wynika, że Skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, ale od decyzji o jej przyznaniu odwołał się do sądu powszechnego i konsekwentnie odsyłał przyznane mu świadczenie. Ponieważ rozstrzygnięcie sprawy przyznania pomocy społecznej uzależnione jest od ustalenia dochodu Skarżącego a wysokość dochodu zależy od wyroku sądu powszechnego w sprawie renty, dlatego zasadnym jest zawieszenie postępowania odwoławczego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. W skardze Skarżący obszernie odniósł się do okoliczności związanych z przyznaniem świadczenia rentowego podnosząc, że decyzja ZUS ze względu na złożone odwołanie nie podlega wykonaniu. Tym samym nie ma prawa do renty i organ powinien przyznać wnioskowany zasiłek. Wyjaśnił, że zwracał rentę, bo była niezgodnie z prawem przekazywana, tj. przed dniem uprawomocnienia się decyzji. Pomoc ośrodka pomocy społecznej byłaby zwrócona przez potrącenia po otrzymaniu renty, o ile wyrok byłby korzystny i byłaby ona Skarżącemu przyznana. W konkluzji Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz przyznanie zasiłku celowego w kwocie 1500 zł na pokrycie kosztów ogrzewania za grudzień 2020 rok. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 2021 r., Skarżący, nawiązując do odpowiedzi na skargę, domagał się rozpoznania sprawy przez Kolegium i przyznania wnioskowanej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. W związku z wnioskiem z dnia 5 listopada 2020 r. o "przyznanie pomocy finansowej w kwocie 1500zł na miesiąc grudzień z przeznaczeniem na zakup węgla do centralnego ogrzewania", organ w dniu 16 listopada 2020 r. zaktualizował wywiad środowiskowy. Na tej podstawie Wójt, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., odmówił Skarżącemu przyznania zasiłku celowego. Jako przyczynę odmowy przyznania pomocy wskazano fakt przekroczenia kryterium dochodowego, przy czym do dochodu Skarżącego wliczona została renta inwalidzka. W odwołaniu Skarżący wskazał, że wobec złożenia odwołania do sądu powszechnego od decyzji przyznającej rentę, nie pobiera tego świadczenia. Stąd też spełnia kryterium dochodowe do przyznania zasiłku celowego. W związku z treścią odwołania, Kolegium postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. zawiesiło na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. postępowanie odwoławcze przyjmując, że sprawa renty i postępowania przed sądem powszechnym jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy rozstrzygnięcie sprawy zasiłku celowego. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolegium postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. utrzymało w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] stycznia 2021 r.; postanowienie to stanowi przedmiot skargi. II. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie wskazuje się, że pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (zob. wyrok NSA z 19 lipca 2018 r., sygn. I OSK 541/18). Podkreśla się również, że dla oceny prawidłowego zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przesądzające znaczenie ma przepis prawa materialnego, który stanowi podstawę rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przepis prawa materialnego zawiera hipotetyczny stan faktyczny, a w tym stanie faktycznym mogą być zawarte takie okoliczności faktyczne, których ustalenie należy do właściwości innego organu administracji publicznej lub sądu (tak NSA w wyroku z dnia 14 października 2020 r. sygn. II OSK 1493/20). III. Rozpoznawana sprawa dotyczy wniosku Skarżącego z 5 listopada 2020 r. o przyznanie zasiłku celowego ("przyznanie pomocy finansowej w kwocie 1500zł na miesiąc grudzień z przeznaczeniem na zakup węgla do centralnego ogrzewania"). Wobec tego, dla oceny zasadności zawieszenia postępowania konieczne jest przytoczenie podstawy materialnoprawnej kierowanego do organu żądania, a następnie jej analiza w kontekście prawnym, jak i faktycznym sprawy. Materialnoprawną podstawę przyznania zasiłku celowego stanowi art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876, dalej: "u.p.s.") w brzmieniu: w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznanie zasiłku celowego jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". W realiach sprawy powstaje zatem pytanie czy odwołanie od decyzji przyznającej świadczenie rentowe i wstrzymanie wypłaty tego świadczenia stanowi podstawę do zawieszenia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku celowego. Z akt wynika, że Skarżący dwukrotnie zwrócił otrzymaną rentę na konto ZUS. W związku z brakiem możliwości wypłaty świadczenia z przyczyn niezależnych od organu rentowego, na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53, dalej: "ustawa o emeryturach i rentach"), wypłata świadczenia została wstrzymana od dnia 1 września 2020 r. Ponadto organ rentowy wyjaśnił, że decyzja z dnia 11 maja 2020 r. nie jest prawomocna, gdyż Skarżący wniósł od niej odwołanie do Sądu Okręgowego w [....]. W ocenie Sądu spawa zawisła przed Sądem Okręgowym w żadnym wypadku nie stanowi prejudykatu w sprawie o przyznanie zasiłku celowego. Zgodnie art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach, wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli świadczenia nie mogą być doręczone z przyczyn niezależnych od organu rentowego. W sytuacji wstrzymania wypłaty świadczenia na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach, prawo do niego nie wygasa i mimo jego niezrealizowania nadal przysługuje uprawnionemu do dnia śmierci. Brak wniosku emeryta czy rencisty o wypłatę wstrzymanego świadczenia nie oznacza jednak, że przepada emerytura lub renta. Niepobrane świadczenie nadal jest świadczeniem majątkowym uprawnionego. Jeżeli ubezpieczony odmówił dwukrotnie przyjęcia świadczenia emerytalnego, to wstrzymanie wypłaty świadczeń jest zgodne z art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach. Złożenie następnie wniosku o wznowienie wypłaty świadczenia powoduje, że świadczenie emerytalne może zostać wypłacone za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym taki wniosek złożono (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. III AUa 49/17). Prowadzi to do wniosku, że orzeczenie sądu powszechnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o przyznanie zasiłku celowego, skoro okoliczności dotyczące wypłaty renty wynikają ze wskazanych przepisów oraz działań Skarżącego. Tym samym sporna kwestia (wysokość dochodu Skarżącego) powinna zostać oceniona przez Kolegium w postępowaniu odwoławczym. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie z [...] stycznia 2021 r.