II SA/Rz 756/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący A. P. kwestionujący w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, a utrzymuje się z prac dorywczych. Dodatkowo pomaga mu rodzina. Ma czwórkę dzieci na utrzymaniu i zadłużenie w bankach na łączną kwotę 150 000 zł. Nie posiada żadnego majątku. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z partnerką oraz dwójką dzieci (1 rok oraz 4 miesiące). Majątek strony to współwłasność domu (udział 3/16). Skarżący wskazał, że często zalegają z opłatami za telewizję czy telefon. W związku z pozostawaniem na urlopie macierzyńskim partnerka wnioskodawcy otrzymuje 1000 zł, natomiast wnioskodawca z tytułu prac dorywczych otrzymuje kwotę 900 zł. Jako stałe comiesięczne wydatki strona wskazała następujące opłaty: alimenty – 400 zł, woda - 85 zł, prąd – 115 zł, gaz – 75 zł, podatek – 30 zł, odpady komunalne – 20 zł, telewizja – 30 zł, Internet – 29 zł, telefon – 79 zł, ogrzewanie 334 zł. W uzupełnieniu podanych wyżej informacji (w związku ze stosownym wezwaniem w tym zakresie) A. P. wskazał, że średnie miesięczne wydatki na wyżywienie wynoszą 1000 zł, zaś na utrzymanie samochodu osobowego 150 zł (wykorzystywany jest on do przewozu dzieci do lekarza czy na rehabilitację). Partnerka strony także posiada samochód, jednak jest on niesprawny i nie generuje żadnych wydatków. Wynagrodzenie dla reprezentującego skarżącego pełnomocnika pochodzi ze sprzedaży "różnych nie używanych rzeczy", które skarżący posiada na strychu. Ostatnio wnioskodawca podjął pracę na okres próbny, jednak nie otrzymał jeszcze z tego tytułu wynagrodzenia. Jego partnerka pobiera zasiłki rodzinne na dzieci w łącznej kwocie 190 zł oraz świadczenia wychowawcze - łącznie 1000 zł. Skarżący wyjaśnił, że zobowiązania finansowe zaciągnął w celu rozwinięcia prowadzonej uprzednio działalności gospodarczej. Wysokość miesięczna rat z tego tytułu to 3100 zł, jednak nie są one uiszczane z uwagi na brak środków. Skarżący zaznaczył, że dzieci otrzymują czasem od członków rodziny prezenty pieniężne, które przeznaczane są na zakup pieluch czy ubrań dla nich. Ponadto, skarżący wraz z partnerką zaciągają czasami pożyczki u rodziny, które starają się oddać w miarę swoich możliwości finansowych. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania sądowego związane z ich w nim udziałem. Jest to zasada, od której odstępstwo stanowi instytucja prawa pomocy. Generalnie więc to zadaniem strony jest zgromadzenie środków potrzebnych do samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w danym postępowaniu. W tym celu winna ona poczynić oszczędności ograniczając swoje dotychczasowe, stałe wydatki. Tylko więc w sytuacji ograniczonych możliwości płatniczych strony bądź ich braku możliwe jest udzielenie jej wsparcia ze środków publicznych, których ilość jest ograniczona. Skarżący A. P. ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, co składa się na częściowe prawo pomocy, o czym stanowi art. 245 § 3 P.p.s.a. Przesłankę przyznania wsparcia w takich właśnie granicach wymienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i jest nią niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ostatni przepis wyraźnie wskazuje, że to wnioskujący o pomoc powinien wykazać, że znajduje się w sytuacji ją uzasadniającej. W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, składający go skarżący nie udowodnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie zainicjowanej jego skargą. Podkreślenia wymaga, że w pierwotnie złożonym wniosku strona ujawniła tylko część dochodów rodziny. Pominęła mianowicie fakt pobierania przez partnerkę świadczeń rodzinnych oraz świadczeń wychowawczych. Podważa to wiarygodność wszelkich składanych przez stronę oświadczeń. Ponadto wnioskodawca wskazał, że sprzedaje różne nieużywane rzeczy, za które pokrywa wynagrodzenie dla pełnomocnika. Nie podał natomiast przyczyn, dla których nie może dokonać takiej sprzedaży celem uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Umknąć uwadze nie może także, iż skarżący został zatrudniony na próbę i spodziewa się wynagrodzenia z tego tytułu, jak też przedłużenia zatrudnienia, co wiązałoby się z uzyskaniem stałego dochodu. Uwzględnienia wymaga także, iż dzieci strony mogą liczyć na wsparcie swoich babć, które przekazują fundusze na zakup pieluch czy ubrań. Błędne jest przekonanie strony, że nie można tych prezentów zaliczyć do dochodów rodziny, skoro pomniejszają one przecież wydatki skarżącego i jego partnerki na powyższe, istotne przecież cele. Podkreślenia wymaga także możliwość uzyskania przez wnioskodawcę na bieżąco potrzebnych ewentualnie pożyczek u członków rodziny. Nadto, w świetle powołanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tylko wydatki o koniecznym charakterze mają pierwszeństwo przed koniecznością opłacenia danego postępowania sadowego. Do tego rodzaju wydatków nie można zaś zaliczyć tego na samochód. Poza tym, podkreślenia wymaga, że zadeklarowane przez stronę dochody przewyższają wskazane przez nią wydatki o ok. 740 zł, z czego możliwe jest przecież pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Jak zaznaczono na wstępie, prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, bowiem jest skierowane do osób ubogich, które mają problem z zaspokojeniem swoich codziennych potrzeb. Z analizy wniosku A. P. wynika, że takie podstawowe potrzeby bez problemu zaspokaja sam, z partnerką czy to przy pomocy rodziny. Uwzględnienie zatem w takiej sytuacji żądania strony stałoby w sprzeczności z istotą prawa pomocy sprowadzającą się do wsparcia osób znajdujących się w naprawdę trudnej sytuacji finansowej. Skoro więc A. P. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny, to należało orzec o odmowie zwolnienia go od tych kosztów. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.