II SA/Rz 747/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze sprzeciwu na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy.

Sygn. II SA/Rz 747/18 U Z A S A D N I E N I E A.W. (dalej: "Skarżąca") zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosków (Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i odrębnie o ustanowienie adwokata) podała, że nie stać jej na opłatę sądową w kwocie 500 zł, ani na wynajem adwokata, ponieważ ma mała emeryturę w kwocie jedynie 1075 zł, jest poważnie chora i wydaje duże kwoty na leki oraz różne inne opłaty. Z oświadczenia wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżąca wskazała dom o pow. 85 m² o wartości ok. 80.000-100.000 zł oraz nieruchomość rolna o pow. 3,27 ha oraz budynki: gospodarczy, stodołę, garaż na ciągniki na maszyny rolnicze, garaż na samochód i wiatę. Oświadczyła także, że jej dochody to emerytura z KRUS 238 zł i emerytura z ZUS 837 zł. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej "P.p.s.a."), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym (pkt 2), jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona zobligowana jest zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku oraz przedłożyć stosowne dokumenty (takowe powinny wskazywać deklarowaną, wyjątkowo trudną sytuację), wykazując tym samym, że spełnia przesłanki wynikające z art. 246 P.p.s.a. Wnioskodawczyni, pomimo, że deklaruje trudną sytuację materialną i podnosi, że nie jest w stanie udźwignąć ciężaru zainicjowanego postępowania sądowego, nie wykazała w żaden sposób tego faktu, nie wskazała na wydatki związane ze zdrowiem, na stałe koszty utrzymania, pomimo że istnieje stosowna rubryka w treści urzędowego formularza; skarżąca wykreśliła rubrykę nr 11 "zobowiązania i stałe wydatki", tym samym nie wykazała, że nie może uczestniczyć w kosztach postępowania sądowego. Należy w sprawie zaznaczyć, że skarżąca nie po raz pierwszy wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, tym samym ma wiedzę, że ubiegając się o tego rodzaju preferencję powinna skrupulatnie wykazać ową trudną sytuację i brak możliwości finansowych poprzez udokumentowanie tego, np. w postaci faktur za leki i leczenie, za wydatki związane z utrzymaniem (energia elektryczna, gaz) itp. Obowiązek wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy i brak jest możliwości zastąpienia wykonania tego obowiązku. Z uwagi na upływ czasu i możliwość zmiany sytuacji nie ma możliwości oceny sytuacji skarżącego opisanych we wcześniejszych wnioskach. Współpraca skarżącego na tym kierunku działania powinna być sprawna również z tego powodu, że Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji (Skarżąca wniosła sprzeciw/"skargę" od decyzji kasatoryjnej) w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu. Ocena kompleksowa możliwości finansowych nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości co do możliwości ekonomicznych wnioskodawczyni w stopniu kwalifikującym również do ustanowienia pełnomocnika, czyli że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca pobiera regularnie stałe świadczenia. Miejsce podawane jako adres zamieszkania wskazuje na lokal mieszkalny w mieści, tymczasem skarżąca deklaruje dom (inny adres), czego nie wyjaśnia, a co może sugerować inny stan majątkowy niż zadeklarowany. Istotne w sprawie jest również to, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny na etapie rozpoznawania skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a, który w sprawie nie znajduje zastosowania. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto stronom działającym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego obecnym przy ogłoszeniu wyroku udziela wskazówek o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych (art. 140 § 1 P.p.s.a). W konkluzji należało stwierdzić, że skoro skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ani częściowym, wnioskowi należało odmówić. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.