II SA/Rz 737/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 17 lutego 2023 r. nr SKO.4111/64/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego R. S. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi R.S. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia 17 lutego 2023 r. nr SKO.4111/64/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej "k.p.a."). Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 6 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką K.S. Po rozpoznaniu wniosku Wójt Gminy [...] decyzją z 4 stycznia 2023 r. nr ŚR.5211.325.2022-23 odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ uznał, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - dalej: "u.ś.r."), a mianowicie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia a podjęciem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wójt wyjaśnił, że sam fakt sprawowania opieki nie budzi zastrzeżeń. Jednak zakres sprawowanej opieki przez wnioskodawcę nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności wykonywane przez wnioskodawcę w ramach opieki należą w dużej mierze do codziennych czynności wykonywanych również przez osoby pracujące zawodowo i nie wymagają całodobowej dyspozycyjności osoby sprawującej opiekę. Czynności te są nadal zwykłymi czynnościami dnia codziennego wraz z elementami opiekuńczymi i mogą być wykonywane również przez brata wnioskodawcy G.S. i siostrę B.K., którzy zamieszkują w tej samej miejscowości. Wymienieni powinni również wspierać brata w opiece nad matką, ponieważ również na nich ciąży obowiązek alimentacyjny. Natomiast siostra przebywająca poza miejscem zamieszkania matki winna wspierać opiekę nad matką finansowo w sposób adekwatny do swoich możliwości majątkowych. W ocenie organu nie istnieją okoliczności pozwalające na zwolnienie pozostałych członków rodziny z obowiązków zapewnienia przez nich opieki niepełnosprawnej matce. Obowiązek alimentacyjny może polegać nie tylko na osobistych staraniach w opiece, ale także na finansowaniu tej opieki. Organ wskazał także na brak spełnienia przesłanki o jakiej mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R.S. wnioskując o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanego świadczenia. W jego ocenie wydana decyzja jest krzywdząca i niezgodna z aktualnie obowiązującym prawem. Podkreślił, że wbrew ustaleniom organu sprawuje całodobową opiekę, która uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy. Nie zgodził się z faktem, że jego rodzeństwo mogłoby wymiennie sprawować opiekę nad mamą. Mają swoje rodziny i obowiązki z rodziną związane. Siostra pracuje na zmiany, ma na wychowaniu dzieci, brat także ma na utrzymaniu dzieci i pracuje na etacie. Ciężko byłoby im pogodzić obowiązki zawodowe oraz domowe z opieką nad matką. Zarzucił nadto, że decyzja jest niezgodna z prawem, gdyż zastosowany został art. 17 ust. 1b u.ś.r., z pominięciem wyroku TK z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Wskazaną na wstępie decyzją z 17 lutego 2023 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Powołując się na art. 17 u.ś.r. Kolegium wyjaśniło, że obowiązkiem organu było ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego) przez odwołującego się a sprawowaniem opieki nad matką. Kolegium wskazało, że w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że odwołujący prowadzi ze swoją matką wspólne gospodarstwo domowe. Matka strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano na konieczność stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wnioskodawca faktycznie niesie pomoc matce w wielu czynnościach życia codziennego, jednak ich zakres nie uzasadnia uznania, że sprawowana opieka jest całodobowa. Zgodnie z oświadczeniami złożonymi przez odwołującego w toku przeprowadzanego wywiadu środowiskowego do jego obowiązków związanych z opieką nad matką należy pomoc w toalecie i ubieraniu, przygotowywaniu i podawaniu posiłków, podawanie leków, zakupy, sprzątanie zawożenie na wizyty lekarskie i zabiegi związane z terapią ([....]). Kolegium wskazało, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że pomimo znacznej niepełnosprawności, przebytych chorób i trwającego leczenia mających wpływ na obecny stan zdrowia, matka wnioskodawcy w znacznej mierze nadal wykazuje się dużą samodzielnością. Nie jest osobą leżącą i wymagającą nieprzerwanej opieki. Porusza się przy pomocy i wsparciu osób trzecich, ale nie jest konieczne posługiwanie się wózkiem lub chodzikiem, nie wymaga karmienia w specjalny sposób, nie jest osobą leżącą wymagającą specjalnych zabiegów higienicznych. Natomiast opieka sprawowana przez odwołującego się, która wykracza poza czynności domowe podejmowane przez osoby pracujące na pełen etat, polega przede wszystkim na pomocy przy toalecie, ubieraniu, zażywaniu lekarstw i zawożeniu na wizyty do lekarza. W ocenie Kolegium zakres obowiązków spoczywających na odwołującym się nie usprawiedliwia całkowitej bierności zawodowej. Nie wykonuje on przy matce takich czynności, które absorbowałyby go nieustannie i wymagały ciągłej nieobecności przy niej w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową. Organ nie kwestionując stanu zdrowia matki odwołującego i konieczności udzielenia jej pomocy i wsparcia podkreślił, że w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. sama konieczność opieki nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia. Takiej podstawy nie stanowi także gotowość do podjęcia czynności opiekuńczych. W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy jest w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że odwołujący - z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje względem matki - ma możliwość, na tle okoliczności stwierdzonych w wywiadzie środowiskowym podjęcia zatrudnienia lub kontynuowania prowadzenia gospodarstwa rolnego i opieki nad matką. Bliskość zamieszkania dwojga rodzeństwa powoduje, że w pomocy tej może również wesprzeć wnioskodawcę najbliższa rodzina. Wnioskodawca może ubiegać się też o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył R.S. – reprezentowany przez fachowego pełnomocnika adw. Ł.A. domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego i przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Skarżący podkreślił, że jego matka jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji, wymaga stałej, całodobowej opieki i pieczy innych osób. Opiekę tę skarżący sprawuje samodzielnie, wykonując w ten sposób obowiązek alimentacyjny. Z tego powodu skarżący musiał zrezygnować z zatrudnienia i innej formy pracy zarobkowej i nie ma możliwości podjąć żadnego zatrudnienia. Skarżący powołując się na dokonane w trakcie wywiadu środowiskowego ustalenia podkreślił, że organy wyciągnęły błędny wniosek, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organy w żaden sposób nie odniosły się do stanu [....] matki skarżącego związanego z chorobą [....] oraz związanym z tym leczeniem. Stan [....] również winien być brany pod uwagę przy wydawaniu decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący nie musi pielęgnować swojej matki w ten sposób, w jaki oczekuje tego organ I i II instancji, jednakże czuwanie, troska o jej dobrostan także stanowi opiekę, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie sposób deprecjonować zakresu czynności opiekuńczych, podejmowanych przez skarżącego wobec wymagającej opieki matki i twierdzić, że działania te nie wypełniają pojęcia opieki, a skarżący może podjąć pracę zarobkową. Charakter dolegliwości osoby wymagającej opieki, brak przewidywalności w występowaniu i nasileniu objawów, powinny być przez organy rozważone w kontekście możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącego. Skarżący zarzucił też, że organ bezpodstawnie przyjmuje, że dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego znaczenie ma fakt, że skarżący posiada rodzeństwo, na którym w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. W sytuacji, gdy opieki nad osobą niepełnosprawną podejmuje się jeden z członków rodziny, który należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej. W odpowiedzi na skargę Kolegium zawnioskowało o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 4 stycznia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych(Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powołanego unormowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Ta cecha różni świadczenie pielęgnacyjne od uregulowanego w art. 16a u.ś.r. specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowiącego wsparcie dla osób, które pozostają niezatrudnione, bez względu na to, czy prowadzi do tego rezygnacja, czy niepodejmowanie pracy zarobkowej, z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną, w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Organ I instancji w decyzji odmownej wskazał na trzy powody, dla których nie przyznał skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Po pierwsze wskazał na brak związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia a podjęciem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wójt wyjaśnił, że sam fakt sprawowania opieki nie budzi zastrzeżeń. Jednak zakres sprawowanej opieki przez wnioskodawcę nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności wykonywane przez wnioskodawcę w ramach opieki należą w dużej mierze do codziennych czynności wykonywanych również przez osoby pracujące zawodowo i nie wymagają całodobowej dyspozycyjności osoby sprawującej opiekę. Po drugie jako przeszkodę uwzględnienia wniosku podał istnienie innych osób zobowiązanych do opieki nad matką skarżącego, wskazując na jego rodzeństwo. Po trzecie zaś powołał się na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż nie powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Rozpoznając odwołanie skarżącego SKO podzieliło stanowisko organu I instancji o braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego) przez odwołującego się a sprawowaniem opieki nad matką. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że odwołujący prowadzi ze swoją matką wspólne gospodarstwo domowe. Matka strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano na konieczność stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Pracownik socjalny podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].12.2022r.ustalił, że matka wnioskodawcy z uwagi na swoją niepełnosprawność wymaga pomocy osoby drugiej w życiu codziennym, jednak brak jest stwierdzenia, że jest osobą leżącą, zapampersowaną. Nie stwierdzono też by do poruszania się używała przedmiotów ortopedycznych lub innych środków pomocniczych. Owszem wymaga pomocy osób trzecich z uwagi na prowadząca [...] i związane z tym znaczne osłabienie. Nie stwierdzono konieczności pomocy przy spożywaniu posiłków . Wnioskodawca faktycznie niesie pomoc matce w wielu czynnościach życia codziennego, jednak ich zakres nie uzasadniłaś że sprawowana opieka jest całodobowa. Zgodnie z oświadczeniami złożonymi przez stronę w toku prowadzonego wywiadu środowiskowego do jej obowiązków związanych z opieką nad matką należy pomoc w toalecie i ubieraniu, przygotowaniu i podawaniu posiłków, podawanie leków, zakup, sprzątanie zawożenie na wizyty lekarskie i zabiegi związane z terapią ([...]). Oceniając zgromadzony materiał dowodowy SKO przyjęło, że pomimo znacznej niepełnosprawności, przebytych chorób i trwającego leczenia mających wpływ na obecny stan zdrowia, matka wnioskodawcy w znacznej mierze nadal wykazuje się dużą samodzielnością. Nie jest osobą leżącą i wymagającą nieprzerwanej opieki. Porusza się przy pomocy i wsparciu osób trzecich ale nie jest konieczne posługiwanie się wózkiem lub chodzikiem, nie wymaga karmienia w specjalny sposób, nie jest leżącą wymagająca specjalnych zabiegów higienicznych. Natomiast opieka sprawowana przez odwołującego się, która wykracza poza czynności domowe podejmowane przez osoby pracujące na pełen etat, polega przede wszystkim na pomocy przy toalecie, ubieraniu, zażywaniu lekarstw i zawożeniu na wizyty do lekarza. Podzielając powyższe stanowisko Sąd za niezrozumiały w okolicznościach sprawy ocenił tezę SKO, że mimo to zakres obowiązków spoczywających na odwołującym się nie usprawiedliwia całkowitej bierności zawodowej. Nie wykonuje bowiem przy tace takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby go nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy niej w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową, czyli czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych (fizjologicznych). SKO przyznało bowiem, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego wykracza poza zakres zwykłych czynności pomocowych świadczonych sobie wzajemnie w rodzinie. Matka skarżącego nie porusza się sama, a tylko z pomocą osób trzecich, potrzebuje pomocy w toalecie, przy ubieraniu się, zażywaniu lekarstw. Przesądza to o konieczności stałej opieki nad nią, polegającej również na sprawowaniu pieczy, byciu na miejscu wypadku czy ewentualnie reagowania na nie. Zdaniem Sądu zakres sprawowanej opieki nad matką przez skarżącego wypełnia hipotezę pojęcia stałej i długotrwałej opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy (niepodejmowanie jej) przez skarżącego a opieką nad matką jest oczywiste. SKO przyjęło, że skoro dwoje z rodzeństwa skarżącego zamieszkuje w tej samej miejscowości co on i matka to go wspiera w opiece nad nią. Fakt pomocy ze strony rodzeństwa w opiece nad matką i możliwość wyjścia z domu, może również potwierdzać odebranie przez siostrę odwołującego się, od listonosza przesyłki poleconej z zaskarżoną decyzją organu I instancji (odebrała Pani B.K.). Pomoc rodzeństwa w zorganizowaniu opieki nad matką lub wspólne finansowanie tej opieki przy licznym rodzeństwie – jest wręcz obowiązkiem dzieci wobec rodzica. To, że rodzeństwo skarżącego odwiedza matkę i co zrozumiałe zajmuje się nią w trakcie wizyty nie oznacza, że skarżący nie sprawuje nad nią stałej lub długotrwałej opieki, co sugeruje SKO. Ponadto, w sytuacji, gdy opieki podejmuje się jeden z członków rodziny, który należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej. Ustawodawca nie przewidział takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 22 czerwca 2022 r., II SA/Rz 675/22). SKO nie odniosło się do wskazywanej przez organ I instancji przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, tj. niespełnieniu przesłanek z art. 17b ust. 1 u.ś.r. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) zakres art. 17 ust. 1b ustawy, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności uznano za niezgodny z Konstytucją RP. Tym samym, w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonać z pominięciem tego kryterium. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.