II SA/Rz 707/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

A. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Wojewody [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Wezwana do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł od powyższej skargi złożyła zażalenie na zarządzenie w tym przedmiocie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 801/17. Spółka wniosła następnie o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek wskazuje, że jest stroną ośmiu postępowań przed tut. Sądem i ponosi związane z tym koszty. Konieczność uiszczania opłat sądowych stanowi dla niej obciążenie finansowe. Wysokość kapitału zakładowego Spółki to 7 831 558,02 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za 2016 rok to 18 389 530 zł. Nie wskazano wielkości zysku lub straty za podany wyżej rok, a stan rachunków bankowych Spółki jest następujący: 633 522,37 zł, 5 578,73 zł, 1 547,27 euro i 9,04 euro. Stan środków w kasie wynosi 41 805,74 zł. Wniosek wskazuje też na zaciągnięcie kredytu inwestycyjnego w wysokości 3 569 1563,46 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Złożone w niniejszej sprawie żądanie Spółki nie mogło zostać uwzględnione, bowiem dane wniosku wskazują ewidentnie na to, że przychylenie się do niego stanowiłoby nadużycie instytucji prawa pomocy. Stanowi ona wyjątek od obowiązującej w postępowaniu sądowym zasady, że to strony tego postępowania ponoszą związane z nim koszty, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Z reguły tej wynika, że podmiot, który zamierza realizować swoje prawa przed sądem winien podjąć czynności mające na celu zgromadzenie odpowiednich w tym zakresie środków. Powyższe stwierdzenie jest szczególnie aktualne w wypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, w którą niejako wpisane są spory sądowe. Oznacza to, że podmiot gospodarczy powinien utworzyć stosowny fundusz zawierający środki pozwalające na występowanie przed sądem. Wyjątkowość prawa pomocy jest także bardzo widoczna w odniesieniu do osób prawnych czy jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, bowiem art. 246 § 2 P.p.s.a. wskazujący przesłanki przyznania takiemu podmiotowi wsparcia przez Skarb Państwa wyraźnie stanowi, że nawet spełnienie takiej przesłanki nie skutkuje automatycznym uwzględnieniem żądania. A zatem oprócz zaistnienia sytuacji, gdy jedna z ustanowionych w art. 246 § 2 P.p.s.a. przesłanek prawa pomocy jest spełniona, muszą jeszcze występować jakieś szczególne okoliczności, które przemawiają za przychyleniem się do wniosku strony. Analiza wniosku Spółki prowadzi do konkluzji, że jej sytuacja nie odpowiada żadnej z ustawowych przesłanek prawa pomocy. W przypadku pełnego zakresu wsparcia przesłanką tą jest brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe prawo pomocy adresowane jest do podmiotu, który nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). W obydwu wskazanych wyżej przypadkach inicjatywa dowodowa spoczywa na wnoszącym o pomoc. Wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie Spółka wykazała tymczasem, że znajduje się w bardzo dobrej kondycji finansowej. Świadczą o tym wszystkie dane liczbowe jej wniosku. Wskazują one na bardzo dużą wysokość zarówno kapitału zakładowego, jak i środków trwałych, stanu kont bankowych, a wreszcie środków w kasie. Wielkości te wielokrotnie przekraczają wysokość tak obecnych kosztów sądowych, jak i potencjalnych przyszłych tego rodzaju kosztów i to nie tylko w sprawie niniejszej (Spółka jest obecnie stroną sześciu postępowań przed tut. Sądem, w tym w dwóch tych sprawach zapadły już wyroki). Strona zwróciła uwagę na fakt zaciągnięcia kredytu inwestycyjnego w dużej wysokości (3 569 1563,46 zł). Należy więc w tym miejscu podnieść, że realizacja określonych celów gospodarczych nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem należności związanych z wszczęciem i prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Podniesiony zaś przez wnioskodawcę argument, że konieczność ponoszenia takich kosztów powoduje jego obciążenie finansowe w żaden sposób nie może skutkować uwzględnieniem żądania. Jest bowiem oczywiste, że pokrycie kosztów sądowych wiąże się z pewnym uszczupleniem majątku strony, jednak jeśli majątek ten jest na tyle duży, że bez problemu wystarcza na tego rodzaju wydatki, to trudno przyjąć, by wniosek podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie w takich warunkach mógł zostać pozytywnie załatwiony. Prawo pomocy nie służy bowiem zachowaniu określonej sytuacji materialnej strony, a zatem ochronie jej prywatnego majątku, a umożliwieniu realizacji praw przed sądem temu, kto nie ma realnych możliwości poczynienia w tym zakresie stosownych oszczędności. Skoro więc Spółka przedstawiła w złożonym wniosku swoją bardzo dobrą kondycję finansową, to brak podstaw do udzielenia jej jakiegokolwiek wsparcia, zwłaszcza, że jak już wyżej zaznaczono, nie wystarczy do tego spełnienie którejś z przewidzianych w P.p.s.a. przesłanek prawa pomocy, ale konieczne jest wystąpienie dodatkowo pewnych szczególnych okoliczności, które wskazują na obiektywną potrzebę wsparcia określonego podmiotu. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 2 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.