II SA/Rz 701/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

J. K. wezwany został do uiszczenia kwoty 1500 zł tytułem wpisu od skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki nieużytkowanego budynku mieszkalno-gospodarczego. W odpowiedzi wymieniony złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie tak zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia adwokata. Wskazał, że ma obecnie 74 lata. Wysokość przysługującej mu emerytury wynosi ok. 1000 zł, jednak na rękę pobiera tylko kwotę 700 zł, bowiem reszta potrącana jest w związku z posiadanym przez niego zadłużeniem. Całość uzyskiwanych środków strona przeznacza na wyżywienie, opłaty za media, zakup leków, środków czystości i odzieży. Skarżący zaznaczył, że pozostaje w leczeniu w związku z kłopotami ze wzrokiem i słuchem. Nie posiada żadnych oszczędności ani też majątku. Jest właścicielem działki na której znajduje się dom podlegający rozbiórce, której dotyczy niniejsza sprawa a także działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym, który w dużej części jest niewykończony. Comiesięczne wydatki wnioskodawcy to: wyżywienie – 400 zł, lekarstwa – 150 zł, środki higieny osobistej i środki czystości – 20 zł, telefon – 20 zł, energia elektryczna, opał – 100 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Ze złożonego wniosku, jak i skargi wynika, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Dom, którego jest właścicielem podlega obowiązkowi rozbiórki w związku z bardzo złym stanem technicznym. Jest wprawdzie właścicielem innego budynku mieszkalnego, jednakże jest on w dużej części nieukończony, dlatego zmuszony jest do korzystania z pomocy rodziny i znajomych, którzy zapewniają mu dach nad głową. W związku z pożyczką (w wysokości 2500 zł), którą zaciągnął na potrzeby sporządzenia operatu potrącana jest mu z otrzymywanej emerytury kwota 300 zł, zaś resztę pozostałych do dyspozycji środków tj. 700 zł przeznacza na swoje wyżywienie, leczenie i opłaty za media. W celu ustalenia ewentualnej zasadności wniosku strony o prawo pomocy niezbędna jest analiza obejmująca wielkość aktualnych i ewentualnych kosztów sądowych w sprawie, zaś z drugiej strony kwotę uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz ponoszonych przez nią stałych, niezbędnych wydatków. Dokonując takiej analizy w warunkach niniejszego wniosku należy stwierdzić, że sama tylko wielkość wpisu od skargi wynosi 1500 zł, a zatem stanowi ponad dwukrotność dochodu wnioskodawcy. Także wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej w razie, gdyby skarga strony została oddalona, przekracza wielkość tego dochodu, wynosząc 750 zł. Z tych przyczyn nie jest możliwe przyjęcie, że J. K. może pokryć łączące się z jego sprawą koszty sądowe. Bez wątpienia bowiem powyższe skutkowałoby powstaniem po jego stronie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stronie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny przyznawane jest częściowe prawo pomocy (a więc np. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych). Za niezasadny uznano natomiast wniosek strony w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Obecność powyższego na aktualnym etapie sprawy nie jest bowiem konieczna, a to z mocy odpowiedniego brzmienia regulacji P.p.s.a. Udział takiego pełnomocnika jest zaś wymagany dopiero kiedy zaistnieje potrzeba złożenia niektórych środków zaskarżenia. Sąd natomiast, z mocy art. 6 P.p.s.a., udziela stronie, która występuje w sprawie bez adwokata – w razie uzasadnionej potrzeby – niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. To daje stronie gwarancję należytego rozpoznania sprawy nawet wówczas, gdy nie posiada ona odpowiedniej wiedzy prawnej. Sąd z urzędu jest bowiem zobowiązany do uwzględnienia uchybień, które na podstawie odpowiednich unormowań P.p.s.a. prowadzą do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w całkowitym zakresie tzn. obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata otrzymuje osoba, która wykaże, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania. Chodzi tutaj zatem o osoby pozbawione środków do życia i jakiegokolwiek majątku. Tymczasem, J. K. jest właścicielem dwóch zabudowanych działek. Ponadto, uzyskuje wprawdzie niskie, ale jednak stałe dochody, a poza tym może liczyć na pomoc członków rodziny i znajomych. Z tych wszystkich wymienionych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.