II SA/Rz 700/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr SKO.4171/19/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę -

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 2 kwietnia 2025 r. nr SKO.4171/19/2025, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z [...] lutego 2025 r. nr [...] Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") odmówił uwzględnienia wniosku MK (dalej: "skarżącej") w sprawie zmiany stosunków wodnych w obrębie działek nr [...]. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w nadesłanych aktach administracyjnych wynika, że ww. decyzja została doręczona osobiście skarżącej 7 lutego 2025 r. Wnioskiem z 25 lutego 2025 r. skarżąca zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanej wyżej decyzji Burmistrza. We wniosku oraz w piśmie z 24 marca 2025 r. podniosła, że nie posiada wykształcenia prawniczego i wniesienie odwołania było uzależnione od pomocy innej osoby. Pokreśliła, że pomoc taką uzyskała dopiero 24 lutego 2025 r., a samodzielnie – pomimo prób – nie była w stanie sporządzić środka zaskarżenia. Podniosła ponadto, że nie miała wiedzy odnośnie braku kompetencji Burmistrza do przedłużenia terminu przewidzianego na wniesienie odwołania. Postanowieniem z 2 kwietnia 2025 r. nr SKO.4171/19/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, działając na podstawie art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a.", odmówiło przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania. Kolegium podniosło, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jako przyczynę uchybienia terminu wskazała bowiem niemożność skontaktowania się z osobą, która pomagała jej sporządzić odwołanie. W ocenie organu odwoławczego, stosując miernik należytej staranności należało przyjąć, że skarżąca wykazała się niedbałością w prowadzeniu swoich spraw. Odwołanie jest bowiem środkiem zaskarżenia, które nie wymaga szczególnej formy ani treści (art. 128 k.p.a.). Wystarczające jest, że wynika z niego niezadowolenie strony lub osoby trzeciej z treści zaskarżonej decyzji. Nie trzeba powoływać podstawy prawnej ani szczegółowego uzasadnienia. Jedyne wymogi formalne odwołania to tylko ogólne wymogi, jakie muszą spełniać wszystkie pisma procesowe. Zdaniem Kolegium, brak możliwości skontaktowania się z osobą trzecią pomagającą skarżącej w sporządzeniu odwołania nie stanowił przeszkody uniemożliwiającej wniesienie odwołania w ustawowo przewidzianym terminie. Nie można zatem uznać, że w opisywanej sprawie zaistniała przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia i niemożność dołożenia należytej staranności do złożenia w terminie odwołania. Brak wykształcenia prawniczego nie jest przeszkodą w znajomości przepisów prawa i nie może uzasadniać złożenie odwołania po terminie. Tym bardziej, że w kwestionowanej decyzji strona została pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, MK wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a zatem zachodziły podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; 2. art. 7 k.p.a. przez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i nieuwzględnienie interesu obywatela; 3. art. 8 § 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania z pominięciem zasady pogłębionego zaufania obywateli do działania organów administracji publicznej, w sytuacji gdy przekroczenie terminu nie było znaczne; 4. art. 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że Burmistrz nie udzielił stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień w przedmiocie przysługujących jej uprawnień, a wręcz udzielił błędnych informacji, że w przypadku terminu do złożenia odwołania od decyzji strona może złożyć wniosek o prolongatę tego terminu; 5. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienie oświadczeń skarżącej dotyczących przyczyn uchybienia terminowi; 6. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie postanowienia, które nie odnosi się w sposób wyczerpujący do wszystkich okoliczności wskazanych przez stronę we wniosku; 7. art. 2 Konstytucji RP przez rażące naruszenie zasad sprawiedliwości proceduralnej i prawa do rozpatrzenia sprawy zgodnie z zasadami rzetelnego postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, ustalenia organu odwoławczego są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli legalności stanowiska wyrażonego w wydanym postanowieniu, w tym zastosowanych przepisów prawa – art. 133 § 1 p.p.s.a. Stan faktyczny sprawy został zatem ustalony zgodnie z wymogami stawianymi art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Kolegium dokonało ustaleń adekwatnych do zakresu i przedmiotu postępowania odwoławczego, uwzględniając również specyfikę danej sprawy, która stanowi o stanie faktycznym. Ocena zgromadzonego materiału dokonana została natomiast zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierowały się organ zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia. Przekazane akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dodatkowych dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z [...] lutego 2025 r. nr [...]. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w nadesłanych aktach administracyjnych wynika, że decyzja została doręczona osobiście skarżącej 7 lutego 2025 r., a zatem czternastodniowy termin procesowy przewidziany na wniesienia odwołania upłynął 21 lutego 2025 r. Skarżąca wniosła zaś odwołanie z uchybieniem terminu 24 lutego 2025 r. Jednocześnie wobec złożenia wniosku 25 lutego 2025 r. Kolegium prawidłowo uznało, że skarżąca dotrzymała siedmiodniowego terminu określonego art. 58 § 2 k.p.a. i jej wniosek podlegał merytorycznemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W doktrynie i judykaturze wskazuje się zgodnie, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu. Co istotne, ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ administracji, analizując przesłankę braku winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej, powinien kierować się okolicznościami sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, oraz brać pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie jest wprawdzie równoznaczne z udowodnieniem tej okoliczność, niemniej jednak wymaga wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Nawet zwolnienie lekarskie (zaświadczenie lekarskie), nie jest przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu, gdy nie wynika z niego, że pacjent nie mógł chodzić, a jego stan nie był na tyle ciężki i poważny, aby badający go lekarz miał podstawy do natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne, czy też nakazanie, że chory powinien leżeć (zob. wyrok WSA w Łodzi z 24 sierpnia 2022 r. III SA/Łd 299/22). W opisywanej sprawie skarżąca uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu wskazała na brak wykształcenia prawniczego i w konsekwencji niemożność osobistego sporządzenia odwołania. Ponadto skarżąca podniosła, że sporządzenie odwołania było uzależnione od pomocy – jak podała – innej osoby, a pomoc taką uzyskała dopiero 24 lutego 2025 r. Zdaniem Sądu, w świetle przytoczonych okoliczności Kolegium było uprawnione do uznania, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Nadesłane akta administracyjne potwierdzają, że decyzja Burmistrza [...] zawierała prawidłowe pouczenie zarówno o samym prawie, jak i sposobie oraz terminie wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie organu I instancji spełnia zatem wymogi stawiane art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. Słusznie wskazało Kolegium, że odwołanie od decyzji administracyjnej, co do zasady, nie wymaga dochowania szczególnej formy lub treści. W art. 128 k.p.a. wskazano wprost, że wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Odwołanie jest zatem niesformalizowanym środkiem zaskarżenia. Tym bardziej, że organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzenia sprawy ponownie w całości i nie jest ograniczony zarzutami odwołania. Zasadnie zatem uznał organ odwoławczy, że skarżąca wykazała się niedbałością w prowadzeniu swoich spraw. Brak możliwości skontaktowania się z osobą trzecią pomagającą w sporządzeniu odwołania nie stanowił przeszkody uniemożliwiającej wniesienie odwołania w ustawowo przewidzianym terminie. Skarżąca nie uprawdopodobniła w żaden sposób, że obiektywnie nie mogła samodzielnie sporządzić i wnieść odwołania od decyzji organu I instancji. Sąd podziela także stanowisko organu odwoławczego, że brak wykształcenia prawniczego nie jest przeszkodą, która uniemożliwiła sporządzenie odwołania w przewidzianym terminie. Ocena ta jest wypadkową charakteru odwołania jako niesformalizowanego środka zaskarżenia oraz braku odrębnych przepisów prawa wprowadzających inne wymogi co do treści odwołania wniesionego od decyzji wydanej w postępowaniu dotyczącym zmiany stosunków wodnych. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił. Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 p.p.s.a.