II SA/Rz 68/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 68/17 w zakresie odmowy zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych.

Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych. Wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku S. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z bezrobotną siostrą. Obydwoje utrzymują się z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Jako wydatki skarżący podał: podatek gruntowy – 4000 zł rocznie, prąd – 900 zł rocznie, składka do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – 1600 zł rocznie. Natomiast jako majątek strona wskazała dom o pow. 40 m.kw. i nieruchomość rolną o pow. 3 ha. Zaznaczyła, że duża część tej nieruchomości jest zalewana, co utrudnia zebranie plonów. Celem uzyskania dodatkowych informacji o sytuacji materialnej skarżącego, wezwano go do uzupełnienia pierwotnie złożonego wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi wymieniony wskazał, że wraz z siostrą uzyskują całą żywność z prowadzonego gospodarstwa. Korzystają z gazu z butli oraz z własnej wody w studni. Opał to koszt około 1000 zł rocznie. Używają telefonu komórkowego na kartę. Z pomocy społecznej nie otrzymują żadnych środków, natomiast te uzyskiwane od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynoszą 3000 zł rocznie. Skarżący zaznaczył, że raz w roku sprzedaje jedną sztukę bydła, za co pieniądze otrzymuje "do ręki". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych rozpoznano mając na uwadze brzmienie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle natomiast art. 167a § 1 P.p.s.a., regulacja powyższa znajduje zastosowanie także do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego. W myśl powołanego art.165 P.p.s.a., modyfikacja określonego orzeczenia możliwa jest tylko w razie zaistnienia zmiany okoliczności sprawy. Oczywiście nie chodzi tutaj o jakiekolwiek okoliczności, ale te, które mają decydujące znaczenia dla danej kwestii. W niniejszej sprawie chodzi o przyznanie stronie prawa pomocy, dlatego też okoliczności, o których mowa w powołanym art. 165 P.p.s.a. muszą być związane z sytuacją rodzinną, dochodową i majątkową wnioskodawcy. W tym miejscu należy wskazać, że postanowieniem z dnia 22 lutego 2017 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił zwolnienia S. M. od kosztów sądowych oraz ustanowienia dla niego adwokata, a przyczyną powyższego było nienależyte wyjaśnienie przez skarżącego jego sytuacji finansowej. Strona nie wskazała bowiem konkretnie, ile wynoszą jej comiesięczne wydatki na poszczególne cele oraz nie ujawniła źródła pochodzenia środków na pokrycie powyższych przez co uniemożliwiła dokonanie analizy jej możliwości płatniczych. Składając obecnie kolejny wniosek o prawo pomocy, tym razem już w węższym zakresie tj. odnoszącym się tylko do zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący nadal nie wyjaśnił należycie wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozpoznania jego żądania. Ciągle bowiem nie wiadomo, jaka jest wielkość dochodów uzyskiwanych przez niego z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Strona była tymczasem wzywana do podania średnich miesięcznych dochodów z przedmiotowego gospodarstwa, jednakże nie uczyniła tego. Podała tylko lakonicznie, że raz w roku sprzedaje jedną bądź maksymalnie dwie sztuki bydła. S. M. wskazał wprawdzie swoje wydatki związane z utrzymaniem domu (tzn. oprócz wysokości wydatku na opłatę za gaz), jednakże nie ujawnił wysokości opłat z tytułu korzystania z telefonu, ograniczając się w tym zakresie tylko do podania, że telefon ten jest "na kartę". Strona zaznaczyła także, że nie posiada faktur dotyczących zakupu paliwa czy nawozu do gospodarstwa. Dodała także, iż nie korzysta wraz z siostrą z pomocy społecznej. Z tak bardzo ogólnej odpowiedzi skarżącego brak możliwości wyprowadzenia rzetelnych wniosków co do rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Tym samym, nie istnieją podstawy do zmiany poprzedniego postanowienia referendarza sądowego odnośnie do prawa pomocy dla strony. Przez brak szczegółowych danych co do wielkości dochodów skarżącego nie wiadomo bowiem, czy jest on faktycznie w stanie uiścić ewentualne dalsze koszty sądowe w niniejszej sprawie. To zaś, że posiada określone możliwości płatnicze wynika już z faktu, iż uiścił w niniejszej sprawie kwotę 300 zł tytułem wpisu od swojej skargi, a środki te – zgodnie z jego oświadczeniem – uzyskał ze sprzedaży hodowanych w gospodarstwie zwierząt. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przesłanką przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, a o takie wsparcie ubiega się obecnie skarżący, jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zobowiązany do jej wykazania jest wnioskodawca, o czym wyraźnie stanowi powołany przepis. Ciężar dowodu odnośnie do przesłanki udzielenia stronie wsparcia spoczywa na niej także wówczas, gdy składa ona kolejny wniosek w tym przedmiocie, który podlega rozpoznaniu w trybie powołanego wyżej art. 165 P.p.s.a. Z podanych wyżej względów orzeczono o odmowie zmiany wydanego uprzednio w sprawie postanowienia w zakresie, w jakim odmawiało ono zwolnienia S. M. od kosztów sądowych. Z uwagi na bierną postawę strony wnioskującej o pomoc, nie jest bowiem możliwa właściwa ocena jej sytuacji materialnej. Podstawę niniejszego orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165, art. 167a § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.