II SA/Rz 677/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr OA.7722.15.1.2022 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych - skargę oddala -

Przedmiotem skargi GK (dalej: "Skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 13 kwietnia 2022 r. nr OA.7722.15.1.2022, wydane w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że 17 czerwca 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB" lub "Organ I instancji") przeprowadził kontrolę w sprawie legalności obiektu budowlanego na działce nr [...]. W jej wyniku ustalono, że na ww. nieruchomości, od strony działki nr [...], usytuowany jest obiekt budowlany konstrukcji stalowej, posadowiony na pustakach, z dachem jednospadowym, pokrytym blachą. Obiekt posiada wymiary 3,04 m x 4,90 m i zlokalizowany został w odległości 1,42 m od ogrodzenia działki. Ustalono ponadto, że obiekt pełni funkcję pomieszczenia na narzędzia gospodarcze. Postanowieniem z 1 lutego 2022 r. nr NB.5160.19.2021.4 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.) – dalej: "u.P.b." nakazał JK GK wstrzymać roboty budowlane związane z realizacją budynku gospodarczego na działce nr [...] oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu, w tym o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Organ I instancji podał, że sporny obiekt powstał w maju 2021 r., a jego usytuowanie na fundamentach wykonanych z betonowych pustaków przesądza o zakwalifikowaniu go jako budynku. To zaś oznacza, że realizacja obiektu – stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 14 u.P.b. – winna zostać poprzedzona stosownym zgłoszeniem, czego w opisywanej sprawie nie dopełniono. W konsekwencji obowiązkiem organu było drożenie procedury naprawczej i umożliwienie inwestorom legalizacji obiektu, stosownie do art. 48 u.P.b. JK i GK wnieśli zażalenia na ww. postanowienie, zarzucając błędne przyjęcie, że są inwestorami budynku gospodarczego. Podnieśli, że nie prowadzili żadnych robót budowlanych związanych z realizacją spornego obiektu, a w momencie nabycia nieruchomości, tj. 2015 r., budynek w obecnym kształcie już istniał. W ocenie stron Organ I instancji nie podjął żadnych prób ustalenia daty wzniesienia obiektu oraz przepisów mających zastosowanie w sprawie. Postanowieniem z 13 kwietnia 2022 r. nr OA.7722.15.1.2022 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]. Podzielając w całości stanowisko Organu I instancji PWINB podniósł, że nabycie nieruchomości z samowolą budowlaną stanowi zakup nieruchomości z wadą prawną. Niezależnie jednak od tego w jaki sposób samowola budowlana zostanie zlikwidowana, nabywca nieruchomości zostaje obciążony skutkami tej samowoli. Ponadto ustalono, że sporny obiekt został ustawiony w obecnym miejscu w maju 2021 r., co oświadczył sam Skarżący do protokołu kontroli, a zatem czynność ta jest różnoznaczna z dokonaniem nowej samowoli budowlanej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, GK wniósł o poddanie kontroli Sadu zaskarżonego postanowienia. Powtarzając argumentację sformułowaną w zażalenie Skarżący zarzucił brak ustaleń w zakresie daty wykonania obiektu oraz stanu prawnego obowiązującego w chwili jego realizacji. Zdaniem Skarżącego, Inspektorzy nie ustalili dokładnie stanu faktycznego sprawy, a w tym nie ustalili stanu prawnego tej sprawy. Zarzucił Organom także i to, że wielokrotnie informował o tym, że nie budował jak również nie wznosił przedmiotowego obiektu gospodarczego. Ponadto, PINB i PWINB przekraczał terminy na załatwienie sprawy, a jego sąsiedzi na bieżąco oskarżają go popełnienie różnych czynów, co znacznie utrudnia mu życie. Do skargi załączono kopie wyroków Sądu Rejonowego w [...] w sprawach karnych, w których uczestniczyła strona. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Skarżący w piśmie z dnia 8 marca 2023 r. wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączony do niego dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako oczywiście niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Przedłożone przez stronę dokumenty nie mogły zatem przyczynić się do wyjaśnienia istotnych w sprawie wątpliwości. Organy nadzoru budowlanego wydając zaskarżone do WSA postanowienie zastosowały przepis prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.P.b. Na tej podstawie nakazano Skarżącemu oraz JK, właścicielom działki nr [...], wstrzymać roboty budowlane związane z samowolnie zrealizowanym budynkiem gospodarczym, usytuowanym na działce [...]. Wykazano bowiem zaistnienie przesłanek faktycznych do zastosowania tych regulacji, które umożliwiają inwestorowi nielegalnych robót ich pełne zalegalizowanie. Podstawy faktyczne do wydania zaskarżonego postanowienia zostały wykazane, skoro na działce Skarżącego stwierdzono w sposób bezsprzeczny powstanie obiektu gospodarczego, służący do przechowywania narzędzi gospodarczych, o pow. mniejszej niż 35 m² (wymiary 3,04 m x 4,90 m). Przed jego wzniesieniem inwestor zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 u.P.b. nie dokonał wymaganego prawem zgłoszenia, czyli nie zachował wymogu, którego procedurę określa art. 30 ust. 1 i nast. u.P.b. WSA potwierdza, że przytoczony w decyzjach PINB i PWINB art. 29 ust. 1 pkt 14 u.P.b. nakłada na inwestora obowiązek dokonania zgłoszenia zamiaru budowy wolnostojącego obiektu gospodarczego o powierzchni mniejszej niż w/w, natomiast niewywiązanie się z tego obowiązku podlega procedurze legalizacyjnej, przewidzianej w tym przypadku w art. 48 ust. 1 pkt 2 u.P.b. Warto podkreślić, iż w myśl art. 48 ust. 5 u.P.b. postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy obiektu budowlanego, co miało w tej sprawie miejsce. Nie jest prawdą jak podnosi skarga, że Organy nie ustaliły daty wzniesienia obiektu gospodarczego jak również osoby inwestora. Czasokres wykonanych robót został bowiem jasno dookreślony w toku przeprowadzonej dnia 17 czerwca 2021 r. kontroli legalności budowy garażu metalowego na terenie nieruchomości usytuowanej przy ul. [...]. W świetle zapisów tego dokumentu GK nieruchomość zabudową obiektem gospodarczym nabył w maju 2015 r. Natomiast w maju 2021 r. przedmiotowy obiekt gospodarczy został przeniesiony spod ogrodzenia [...], przez wynajętych pracowników, bowiem przesłaniał działkę sąsiada. WSA podziela niebudzące wątpliwości stanowisko Organów na temat daty wzniesienia w/w obiektu. Otóż ustalone w toku postępowania przeniesienie obiektu w ramach działki (przed majem 2021 r. obiekt był usytuowany przy ogrodzeniu działką nr [...] a obecnie przy ogrodzeniu z działką nr [...]), należało traktować jako jego wzniesienie przez obecnego współwłaściciela nieruchomości. Dlatego aktualni właściciele działki o nr [...], mogą być adresatem decyzji i postanowień opartych na przepisach Rozdziału 5b u.P.b. Jak stanowi art. 52 ust. 1 u.P.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. PWINB prawidłowo wyjaśnił skarżącemu, że nabycie nieruchomości zabudowanej obiektem wybudowanym z naruszeniem prawa jest obciążone wadą prawną. W świetle art. 52 ust. 1 u.P.b. jeżeli roboty budowlane przy obiekcie samowolnie wzniesionym zostały zakończone, to adresatem rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego będzie obecny właściciel nieruchomości, choćby nie pełnił on funkcji inwestora. W tej sytuacji Organy nadzoru budowlanego jako odpowiedzialne za kontrolę przestrzegania norm prawa budowlanego były zobligowane do wydania zaskarżonego postanowienia, które umożliwia skarżącemu przeprowadzenie procesu legalizacji obiektu. Wspomnieć tu też należy, że na ocenę działań Organów nie mogą wpływać takie okoliczności o jakich pisze strona, a więc relacje sąsiedzkie. Również załączone do skargi wyroki w sprawach karnych nie odgrywają jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzyganych na podstawie prawa administracyjnego zagadnień odpowiedzialności właściciela nieruchomości za niezgodne prawem działania inwestycyjne – art. 29 ust. 1 pkt 14, art. 30 ust. 1 u.P.w. Konkludując, skarga okazała się nieuzasadniona bowiem w tej sprawie wypełniona została hipoteza art. 48 ust. 1 pkt 2 u.P.b., co zostało udokumentowane zgodnie z obowiązującą w ramach postępowania administracyjnego zasadą prawdy obiektywnej – art. 7 K.p.a. Skontrolowane postanowienie stanowi akt legalnie konkretyzujący powołany wyżej przepis prawa materialnego wobec skarżącego. Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w czynnościach procesowych Organu II instancji, jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 134 § 1 P.p.s.a. Wobec tego zaskarżone postanowienie powinno pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nim skutki. Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.