II SA/Rz 67/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. H. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia (...) grudnia 2020 r., nr (...) stwierdzające uchybienie przez P.H. ( dalej: "skarżącego") terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta ( dalej: "organ I instancji)") z dnia (...) grudnia 2020 r., nr (...) w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej odpłatność za pobyt J.H. w Domu Pomocy Społecznej. W podstawie prawnej postanowienia organ powołał art. 17 ust. 1 i art 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Z uzasadnienia postanowienia i akt sprawy wynika, że skarżący w postępowaniu administracyjnym działał przez pełnomocnika adw. T.C.. Decyzja organu I instancji została doręczona z pominięciem pełnomocnika, do rąk małżonki skarżącego, w dniu 7 września 2020 r. Odwołanie wniósł pełnomocnik 27 października 2020 r. W świetle powyższych okoliczności organ II instancji stwierdził, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem 14-o dniowego terminu. W ocenie organu II instancji wprawdzie doszło do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. jednak decyzja weszła do obrotu prawnego. Skutek ten jak wyjaśnił nie jest uzależniony od prawidłowego doręczenia lecz od samego dokonania czynności doręczenia. W sprawie pomimo wadliwego doręczenia strona złożyła odwołanie, jednak dokonała tego z uchybieniem terminu do tego przewidzianego. W skardze do Sądu skarżący zarzucił naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika zamyka drogę pełnomocnikowi do wniesienia odwołania. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 i 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., oz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Dokonując kontroli Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.: Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi – art. 134 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Kolegium stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z przywołanego wyżej unormowania, w którym ustawodawca posłużył się kategorycznym zwrotem "stwierdza" wynika, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania musi być jednoznaczne i mieć pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Warunkiem wydania postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. jest w pierwszej kolejności bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, bowiem bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy doręczenie było prawidłowe. Zatem organ winien dysponować niebudzącym wątpliwości dokumentem zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji przez adresata (lub inną osobę, gdy doręczenie decyzji nastąpiło na podstawie art. 42 lub art. 43 k.p.a.). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący w postępowaniu administracyjnym był reprezentowany przez adwokata, a doręczenie decyzji nastąpiło z pominięciem tego pełnomocnika. Decyzja organu I instancji została doręczona żonie skarżącego w dniu 7 września 2020 r. Kolegium przyjęło, że decyzja organu I instancji weszła do obrotu prawnego z datą doręczania decyzji małżonce skarżącego, a co za tym idzie wniesione przez pełnomocnika w dniu 27 października 2020 r. odwołanie bez wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożone zostało z uchybieniem 14-o dniowego terminu do jego złożenia. Ze stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a.: jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Ustanowienie przez stronę pełnomocnika skutkuje wyłączeniem zasady doręczania pism bezpośrednio stronie, która w tym zakresie zastępowana jest przez pełnomocnika. Jeżeli organ doręczył pismo samej stronie, z pominięciem pełnomocnika, doręczenie takie - jako dokonane z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. nie może być uznane za prawnie skuteczne. Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń, obarcza organy prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony udział w postępowaniu jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne. ( patrz np. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 czerwca 2018 r., I SA/Kr 271/18, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach orzeczenia.nsa.gov.pl) Doręczenie w takiej sytuacji decyzji stronie, zamiast ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi ma w stosunku do tej strony wymiar wyłącznie informacyjny, strona zostaje tylko poinformowana o treści orzeczenia. Skutki prawne związane z doręczeniem rozstrzygnięcia rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia orzeczenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi. ( Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 września 2019 r. II SA/Gd 190/19). W świetle powyższego nie ma racji organ twierdząc, że decyzja na skutek doręczenia dorosłemu domownikowi z pominięciem ustanowionego w sprawie fachowego pełnomocnika weszła do obrotu prawnego i wywołała skutki prawne. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie skarżący poza organem jest jedyną stroną postępowania. Nieprawidłowe doręczenie skarżącemu decyzji, jako jedynemu uczestnikowi tego postępowania nie mogło spowodować skutków prawnych. Decyzja wbrew twierdzeniu organu II instancji nie weszła do obrotu prawnego, bowiem jedyna strona tego postępowania nie odebrała skutecznie decyzji. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że postanowienie organu II instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest niezgodne z prawem, w związku z czym Sąd uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Zadaniem organu II instancji będzie przekazanie akt organowi I instancji celem skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Dopiero od skutecznie doręczonej decyzji rozpocznie na nowo bieg termin do wniesienia odwołania.