II SA/Rz 654/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków - postanawia - I. zwolnić wnioskodawcę Z. K. od kosztów sądowych w połowie ich pełnej wysokości, II. odmówić zwolnienia wnioskodawcy Z. K. od pozostałych kosztów sądowych.

Z. K. wezwany został do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Następnie złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu i specjalistycznym leczeniu. Wnioskodawca podał, że wraz z żoną utrzymują się z emerytur (odpowiednio: 1917 zł i 1660 zł), a wiek i stan zdrowia nie pozwala im na podjęcie jakiejś pracy, która przynosiłaby dodatkowy dochód. Wymienieni nie posiadają żadnych oszczędności, co związane jest z faktem budowy domu z zabudowaniami gospodarczymi i wykształceniem sześciorga dzieci. Skarżący podniósł, że na konieczną wymianę kilku przegniłych okien i drzwi balkonowych musiał zaciągnąć pożyczkę w kwocie 4000 zł, którą teraz spłaca w ratach po 500 zł miesięcznie. Inne wydatki to: leczenie – 500 zł, podkłady higieniczne – 300 zł, dowóz do lekarza – 100 zł, wyżywienie 1500 zł, gaz – 185,26 zł, woda – 176,69 zł, prąd – 180,37 zł (wszystkie te opłaty dotyczą okresu dwóch miesięcy), wywóz śmieci – 39 zł, telefon – 44 zł, drewno na opał – 500 zł, ubezpieczenie skarżącego – 20 zł, ubezpieczenie domu – 544 zł (rocznie). We wrześniu zaistnieje konieczność zakupu węgla za kwotę ok. 1900 zł. Ponadto, wnioskodawca zwrócił uwagę na potrzebę zakupu butów i odzieży na zimę. Podał też, że w lipcu tego roku uiścił kwotę 250 zł tytułem kosztów sądowych w sprawie sygn. akt II SA/Rz 775/16. Wnioskodawca wraz z żoną są właścicielami domu o pow. 110 m.kw oraz nieruchomości rolnej o pow. 1,46 ha., która obsiana jest w większości trawą. Skarżący zaznaczył, że w najbliższym czasie na dojazdy będą zmuszeni wydać od 1000 do 1500 zł. Ponadto podkreślił, że ciągle pożyczają. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Unormowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". przewidują, że strony postępowania sądowego ponoszą związane z nim koszty (art. 199). Jeśli jednak dana strona spełnia przewidziane w tej ustawie przesłanki, wówczas możliwym jest przyznanie jej prawa pomocy. Powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawca uzyskuje dofinansowanie i nie ponosi kosztów sądowych w sprawie albo też nie pokrywa kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika (względnie uzyskuje obydwie te formy dofinansowania). Rozwiązanie to jest jednak wyjątkowe z uwagi na wskazaną wyżej odpłatność postępowania sądowego. Ten wyjątkowy charakter determinuje sposób wykładania przesłanek prawa pomocy, a mianowicie musi to być wykładnia ścisła, a to dlatego, że środki przeznaczone na rozdysponowanie w ramach przedmiotowej instytucji są ograniczone. Wymaga to więc dokonania rzetelnej analizy okoliczności podanych przez stronę, z których winien wyłaniać się pełny obraz jej sytuacji bytowej i finansowej. Na konieczność przedstawienia przez wnioskodawcę dokładnych informacji na temat stanu rodzinnego, majątku i dochodów wskazuje brzmienie art. 252 § 1 P.p.s.a. Jest to związane ze spoczywającym na wnioskującym o wsparcie ciężarze dowodowym odnośnie do przesłanek przyznania prawa pomocy, który wynika z brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Zwolnienie od kosztów sądowych to częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., adresowane jest ono do podmiotu, który nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten ostatni przepis nakłada na wnioskodawcę obowiązek wykazania, że w takiej właśnie sytuacji się znajduje. Analizując dane przedstawione przez Z. K. uznano, że wskazują one na konieczność przychylenia się do prośby wymienionego, jednak tylko w częściowym zakresie. Konkluzja ta wynika z porównania wielkości łącznych dochodów dwuosobowej rodziny wynoszących 3577 zł z wielkością kosztów sądowych, które związane są ze sprawą. I tak wielkość wpisu od skargi w niniejszej sprawie to 200 zł, a zatem tylko ułamkowa część świadczeń emerytalnych skarżącego i jego żony. Natomiast w dalszych etapach sprawy mogą się jeszcze pojawić koszty, które będą już jednorazowo niższe. Poza tym, potrzeba ich uiszczenia pojawi się dopiero w określonym czasie, co zapewni stronie możliwość zgromadzenia stosownych środków na ten cel. I tak, najbardziej prawdopodobne dalsze koszty sądowe to opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem – 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej, również w kwocie 100 zł. W ocenie referendarza sądowego, konieczność ich poniesienia w połowie nie będzie skutkowała powstaniem u wnioskodawcy i jego żony uszczerbku w zakresie koniecznego utrzymania, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter i wszelkie osoby, które dysponują określonymi dochodami i majątkiem winny samodzielnie pokryć koszty łączące się z postępowaniem sądowym, które zainicjowali. Skarżący i jego żona mają tymczasem takie stałe dochody, które łącznie dają stosunkowo dużą kwotę tj. 3577 zł, zwłaszcza jeśli porówna się ją ze wskazanymi wyżej kosztami sądowymi związanymi z niniejszą sprawą, a w szczególności z wielkością wpisu od skargi (200 zł), który warunkuje nadanie tej sprawie dalszego biegu. Podkreślić także należy, że skarżący posiada nieruchomość rolną, która wprawdzie - zgodnie z jego oświadczeniem– w większości obsiana jest trawą, jednakże mogłaby przecież przynosić dochód w razie jej wydzierżawienia. Nie może też umknąć uwadze, że sama strona wskazała w złożonym wniosku, że w lipcu bieżącego roku uiściła tytułem opłaty sądowej w innej sprawie przed tut. Sądem kwotę 250 zł. Tym samym wnioskodawca potwierdził, że w zakresie jego możliwości znajduje się poczynienie pewnych oszczędności na poczet prowadzonych spraw sądowych. Z drugiej jednak strony uwzględniono także, iż skarżący przeznacza stosunkowo duże środki pieniężne na leczenie głównie własne w związku z nieuleczalną chorobą. Jest to średnio kwota ok. 900 zł miesięcznie, na którą składają się: lekarstwa (500 zł), środki higieny (300 zł) i dojazdy do lekarzy (100 zł). Ponadto, wymieniony spłaca pożyczkę (rata 500 zł), która zaciągnięta została niewątpliwie na rzeczy istotne, a mianowicie na wymianę kilku przegniłych okien i drzwi balkonowych. Wnioskodawca powołał się także na konieczność zakupu opału, jak też odzieży i obuwia na zimę. Wyważając więc z jednej strony interes Skarbu Państwa, a z drugiej interes strony i konieczność otwarcia jej drogi sądowej uznano, że właściwym jest częściowe uwzględnienie wniosku Z. K. Dlatego też zwolniono go od połowy kosztów sądowych w niniejszej sprawie, co oznacza konieczność uiszczenia aktualnie kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi. Oddalono natomiast żądanie w zakresie pozostałych kosztów sądowych przyjmując, że skarżący będzie mógł je pokryć samodzielnie i to bez skutku w postaci uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.