II SA/Rz 643/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 15 marca 2023 r. nr SKO.4116.308.806.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącej K. S. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 15 marca 2023r. nr SKO.4116.308.806.2023, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z [...] grudnia 2022r. nr [...] Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") odmówił przyznania KS (dalej: "Skarżącej") dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła. Z potwierdzenia doręczenia decyzji (w aktach administracyjnych sprawy) wynika, że decyzję doręczono Skarżącej 14 grudnia 2022r. Skarżąca 8 lutego 2023r. wniosła odwołanie od ww. decyzji, w którym zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając zgłoszone żądanie wskazała, że uchybienie terminu spowodowane było jej niepełnosprawnością w stopniu znacznym, ciężką chorobą i leczeniem niepełnosprawnego syna, a także okresem zimowym i okołoświątecznymi warunkami atmosferycznymi uniemożliwiającymi samodzielne poruszanie się poza gospodarstwem domowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie postanowieniem z 15 marca 2023r. nr SKO.4116.308.806.2023, działając na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", odmówiło przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Kolegium, Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Znaczny stopień niepełnosprawności Skarżącej oraz syna nie stanowi sam w sobie okoliczności, która usprawiedliwiałaby wniesienie odwołania po sześciu tygodniach od upływu terminu. Przesłanką do uwzględnienia wniosku nie jest również okres zimowy i okołoświąteczny, gdyż termin do wniesienia odwołania upływał po świętach bożonarodzeniowych, a wniosek o przywrócenie terminu złożono bez przeszkód w okresie zimowym. Kolegium wyjaśniło też, że z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej dla adresu wskazanego przez Skarżącą we wniosku wynika, że właścicielem lub współwłaścicielem domu jest inna osoba należąca do rodziny wnioskodawczyni. Skarżąca we wniosku o przyznanie dodatku węglowego wskazała numer telefonu i numer rachunku bankowego tej osoby. W ocenie Kolegium oznacza to, że nie jest pozbawiona kontaktu z osobami, które mogłyby pomóc jej należycie dbać o swoje interesy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, KS wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła wydanie postanowienia o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy. Podniosła, że ma 85 lat, znaczny stopień niepełnosprawności i sprawując opiekę nad niepełnosprawnym synem, który zmarł w marcu 2023r., nie była w stanie dotrzymać terminu do wniesienia odwołania. Ponadto Skarżąca podała, że organ administracji nie powinien oczekiwać od niej takiej samej sprawności jak od osoby młodej i zdrowej, a zatem również oczekiwać, że relatywnie łagodna zima nie jest obiektywną przeszkodą dla osoby w podeszłym wieku i ze znacznym stopniem niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023r.259 dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art.134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na mocy art.145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). Poddając kontroli legalności zaskarżone postanowienie w granicach wyżej opisanych Sąd doszedł do przekonania, że skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Sąd zwraca uwagę, że z art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że osoba zainteresowana winna jedynie uprawdopodobnić brak winy ze swojej strony w uchybieniu terminu. Przepis nie nakłada na osobę obowiązku udowodnienia braku winy. Osoba zainteresowana winna natomiast przedstawić okoliczności sprawy, z których wynikać będzie co najmniej prawdopodobieństwo, iż uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy. Z akt administracyjnych wynika, że doręczenie Skarżącej decyzji organu I instancji nastąpiło 14 grudnia 2022r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął 28 grudnia 2022r. Jako argumenty na usprawiedliwienie niewniesienia odwołania w terminie Skarżąca podała swój stan zdrowia, który zakwalifikowany został do znacznego stopnia niepełnosprawności, w tym swój wiek 85 lat i związane w codziennym funkcjonowaniu, a także sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem, który w marcu 2023r. przegrał walkę z chorobą onkologiczną, o czym poinformowano w skardze do sadu. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżąca wniosła 8 lutego 2023r. W niniejszej sprawie SKO podało, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Kolegium błędnie przyjęło, że znaczny stopień niepełnosprawności Skarżącej oraz jej syna nie usprawiedliwiają wniesienia odwołania po 6 tygodniach od upływu terminu. Podkreślenia wymaga, że za orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności stoi taki rodzaj niepełnosprawności, który wymaga stałej i długotrwałej pomocy w codziennym życiu, co jasno wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie tak obydwoje członków rodziny dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rzeczywista dysfunkcja Skarżącej nie tylko mogła, ale i przyczyniła się złożenia odwołania z uchybieniem terminu. Nie budzi też wątpliwości, że Skarżąca w tym okresie sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem z chorobą onkologiczną. Te okoliczności zostały zupełnie pominięte przez Kolegium. Z tego względu nie jest logiczna ocena, że wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem w okresie zimowym złożyła bez przeszkód nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, bowiem istniały, jak podaje Skarżąca przeszkody, że niedokonała tej czynności w terminie. Skarżąca wyjaśniła, że udzielają jej pomocy dobrzy ludzie, a z akt administracyjnych sprawy nie wynika, jakimi dolegliwościami jest obarczona Skarżąca, która ma 85 lat i ze względu na warunki atmosferyczne może w zimie nie opuszczać mieszkania. Splot zdarzeń, na które powołuje się skarżąca uprawdopodabnia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wywody SKO, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazują na przekroczenie wymogów charakteryzujących uprawdopodobnienie. Tymczasem Kolegium dla oceny uprawdopodobnienia niedokonania określonej czynności w przewidzianym prawem terminie przyjęło kryteria jak dla osoby pełnosprawnej. Na marginesie podkreślić również należy, że wprowadzony z dniem 16 grudnia 2020 r. art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j. Dz. U. z 2020r. poz. 1842) wydłużył termin określony w art. 58 § 2 k.p.a. do 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Stan zagrożenia epidemiologicznego w Polsce został odwołany z dniem 1 lipca 2023r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemiologicznego (Dz. U. z 2023r., poz. 1118). W tym kontekście Sąd zwraca też uwagę na zagadnienie procesowe, z art. 58 § 2 k.p.a., że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżąca podała kilka przyczyn na usprawiedliwienie niedochowania terminu, ale tą istotną jest sprawowanie opieki nad chorym synem, a także jej własna niepełnosprawność w stopniu znacznym. W ocenie Sądu złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania po tej dacie również skutkowałoby przywróceniem tego terminu ze względu na wyżej podane okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Sąd pominął oceną prawną przywołane w uzasadnieniu postanowienia Kolegium, te wyjaśnienia, które odnoszą się do przesłanek przyznania dodatku węglowego to jest treści złożonej deklaracji o źródłach ciepłą, czy podanie numeru konta bankowego innych osób. Zaskarżone postanowienie, z uwagi na dostrzeżone wady, wymaga usunięcia go z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. Wskazania i ocena prawna, co do dalszego procedowania wynika z uzasadnienia wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę, Kolegium weźmie pod uwagę powyższą interpretację ciążących na organie obowiązków w związku z obowiązywaniem ustawy o COVID. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 § 3 p.p.s.a. Stosownie do wskazanej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.