II SA/Rz 580/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

S. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odkurzacza i środków czystości. W sprawie tej skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał w nim, że utrzymuje się z zasiłku stałego wynoszącego 521,10 zł. Pokrywa z niego następujące wydatki: czynsz – 265 zł, rata za zakup lodówki – 59,50 zł, rata za zakup telewizora – 81,99 zł, abonament telefoniczny – 57,68 zł, abonament telewizyjny – 77,32 zł. Wezwany do uzupełnienia wniosku skarżący podał, że z uwagi na stan zdrowia nie może podejmować prac dorywczych. Aktualna wysokość pobieranego zasiłku stałego wynosi 511,65 zł. Skarżący pobiera również dodatek mieszkaniowy w kwocie 122,35 zł. Otrzymuje także zasiłek celowy na zakup lekarstw – 100 zł miesięcznie. Ponadto, nieregularnie uzyskuje także środki na zakup żywności w kwocie 100 zł. Na wyżywienie skarżący wydaje co miesiąc kwotę 100 zł, bowiem tylko tyle pozostaje mu po opłaceniu obowiązkowych opłat. Comiesięczna opłata za telefon to z kolei kwota ok. 60 zł. Nie posiada natomiast dostępu do Internetu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Postępowanie w przedmiocie żądania S. D. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu w oparciu o art.249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi o konieczności podjęcia tego rodzaju rozstrzygnięcia jeśli rozpoznanie wniosku strony w tym zakresie stanie się zbędne. Z mocy brzmienia art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. S. D. kwestionuje decyzję odmawiającą przyznania mu specjalnego zasiłku celowego, a więc mieszczącą się w kategorii spraw, o których mowa w powołanym art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Dlatego orzeczono jak w pkt I niniejszego postanowienia. Z kolei żądanie strony dotyczące ustanowienia adwokata należy rozpatrywać w kontekście brzmienia art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata. Natomiast druga regulacja jako przesłankę przyznania takiego wsparcia wskazuje niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten ostatni przepis nakłada przy tym wprost ciężar wykazania, że opisana w nim sytuacja zaistniała w danym przypadku na wnioskującego o pomoc. Jego treść w powiązaniu z brzmieniem art. 199 P.p.s.a. wskazuje jednoznacznie na zupełnie wyjątkowy charakter prawa pomocy jako przeznaczonego dla osób ubogich, mających problemy z zaspokojeniem swoich podstawowych potrzeb. Ostatnio przywołany przepis ustanawia zasadę ponoszenia przez strony postępowania sądowego związanych z nim kosztów. Dlatego też oceniając wniosek strony o udzielenie jej wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy należy mieć na względzie, że okoliczności jego przyznania nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości. Jeśli zaś takowe zaistnieją, to nie mogą one przemawiać na korzyść wnioskodawcy. To bowiem jego zadaniem jest należyte przedstawienie i udokumentowanie swojej sytuacji finansowej, tak by rozpoznający wniosek był przekonany co do prawidłowości rozstrzygnięcia, które w oparciu o wskazane przez stronę dane podejmuje. W przypadku wniosku złożonego przez S. D., takiej pewności co do jego możliwości finansowych nie ma. Jak bowiem wskazuje, utrzymuje się on wyłącznie ze środków pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego, zasiłków celowych oraz dodatku mieszkaniowego, które łącznie dają kwotę 734 zł. Czasem skarżący otrzymuje jeszcze dodatkowe 100 zł na wyżywienie, również w ramach pomocy społecznej. Trudno jednak przyjąć, że strona jest w stanie wyżywić się za wskazaną przez nią w odpowiedzi na wezwanie kwotę 100 zł. Wątpliwe jest przy tym, że utrzymując się wyłącznie z podanych wyżej dochodów w sytuacji, gdy jednocześnie wydatkuje co miesiąc kwotę ok. 160 zł jako ratę związaną ze spłatą pożyczki na zakup telewizora oraz abonament telewizyjny. Należy przy tym podnieść, że tego rodzaju wydatków nie sposób zaliczyć do koniecznych w świetle brzmienia cytowanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W żaden bowiem sposób nie dotyczą one zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Tylko zaś środki pieniężne przeznaczane na egzystencję wyprzedzają spoczywający na stronie obowiązek poniesienia kosztów postępowania sądowego. Nie może także umknąć uwadze, że na etapie, na którym znajduje się sprawa skarżącego nie ma on obowiązku działania za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika, o czym przesądzają stosowne regulacje P.p.s.a. Dodatkowo zaś, art. 134 § 1 P.p.s.a. nakłada na Sąd obowiązek uwzględniania z urzędu tj. bez wniosku strony w tym zakresie wszelkich uchybień organów administracji publicznej. Biorąc to wszystko pod uwagę uznano, że nie ma podstaw, by S. D. przyznawać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Jak już wyżej podano, wątpliwe jest, by uzyskując jedynie środki, które podał we wniosku i odpowiedzi na kierowane do niego wezwanie ponosił wydatki na spłatę zobowiązań związanych z zakupem lodówki, telewizora oraz abonamentem telewizyjnym. Z tych względów orzeczono jak w pkt II postanowienia, mając za podstawę art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.