II SA/Rz 562/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia I. Zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w 1/2 części, II. W pozostałej części odmówić przyznania zwolnienia.

A. P. dołączonym do skargi na formularzu PPF wnioskiem o przyznanie prawa pomoc zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że ze względu na sytuację materialną nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Nadmieniła, że stan majątkowy stanowiący podstawę wydania postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie II SA/Rz 554/12 i II SA/Rz 563/12 uległ niewielkiej zmianie (podwyżka emerytury). Wg zawartego we wniosku oświadczenia, jest osobą samotną, utrzymującą się wyłącznie z emerytury w wysokości 1568 zł. netto. Ponoszone przez nią w skali miesiąca wydatki obejmują opłatę za mieszkanie – 270 zł., centralne ogrzewanie – 100 zł., energię elektryczną – 80 zł., gaz – 90 zł., wywóz nieczystości – 40 zł., telefon – 70 zł. i zakup lekarstw – 150 zł. Oprócz mieszkania o pow. 48 m² jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 2,05 ha (w tym 1,05 ha stanowi grunt zakrzewiony). Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych, zarówno w całości jak i w części, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Stosownie do powyższego, jedynym kryterium decydującym o przyznaniu prawa pomocy są możliwości finansowe osoby wnioskującej. Mimo braku bezpośredniego wskazania przez skarżącą, na czym miałoby polegać zagrożenie dla jej koniecznego utrzymania związane z wymogiem opłacenia kosztów sądowych, analiza pozostałych zawartych we wniosku informacji doprowadziła do uznania jego częściowej zasadności. Wymienione przez nią wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i leczeniem nie budzą wątpliwości zarówno co do ich rodzaju, jak i wysokości, kwalifikując się jako związane z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb życiowych. Ich suma daje kwotę 800 zł. miesięcznie i odpowiadają one wydatkom wykazanym kwotowo w powołanych wyżej sprawach II SA/Rz 554/12 i II SA/Rz 563/12, w których biorąc pod uwagę konieczność zakupu żywności, przy dochodach netto 1288 zł., przyznano jej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad 50 zł. Obecnie, na etapie po wniesieniu skargi, do związanych ze sprawą kosztów sądowych należy wpis od niej, którego opłacenie warunkuje jej merytoryczne rozpoznanie; w niniejszej sprawie wynosi on 500 zł. Do pozostałych najbardziej prawdopodobnych kosztów, które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości, należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi (100 zł.) i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku sądu I instancji (250 zł.). Wobec wzrostu kwoty pobieranej przez skarżącą emerytury o ok. 280 zł., przy takim samym obciążeniu ponoszonymi wydatkami, stwierdzono stosunkową poprawę jej możliwości płatniczych, jednak nie na tyle dobrą, by możliwe było obciążenie jej całością związanych z udziałem w sprawie kosztów sądowych. Ustalając wzajemne proporcje między dochodami skarżącej, ponoszonymi przez nią wydatkami i w/w kosztami sądowymi, za zasadne uznano zmniejszenie w niniejszej sprawie zakresu zwolnienia względem przyznanego jej w sprawach II SA/Rz 554/12 i II SA/Rz 563/12 do poziomu ½ kosztów sądowych. Ich jednorazowe opłacenie w tej wysokości nie będzie przekraczało jej możliwości finansowych i wiązało się z narażeniem na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu (należy przez niego rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, by nie była ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych – postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12), jednocześnie nie będzie stanowiło też bariery do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji (obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie ma charakter ustawowy - wynika z art. 199 P.p.s.a., a strona powinna w nich partycypować, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe - postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2011 r. II FZ 399/11). Kryteria te są względem wnioskodawczyni spełnione (obiektywnie kwota 1568 zł. odnoszona do utrzymania jednej osoby nie jest niska), co pozwala uznać przyznane jej zwolnienie za adekwatne do sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a tym samym nie niosące zagrożenia dla zabezpieczenia podstaw egzystencji. Zwrócenia uwagi skarżącej wymaga przy tym treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia wniesionej przez nią skargi przez sąd pierwszej instancji, będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.