II SA/Rz 522/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. G. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 522/18 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości - postanawia - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018 r.

Postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. referendarz sądowy odmówił P. G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że zbędnym było zwracanie się o jakiekolwiek dodatkowe informacje i wyjaśnienia w sprawie sytuacji materialnej skarżącego (podał tylko dochód pozostającego z nim we wspólnym gospodarstwie ojca), ponieważ z treści formularza jednoznacznie wynika, że jest on w stanie ponieść ciężar ewentualnych pełnych kosztów sądowych. Wskazano, że skarżący posiada znaczny majątek nieruchomy i ruchomy w związku z czym poniesienie kosztów sądowych jest w zasięgu jego możliwości finansowych. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył P. G. wskazując, że w obecnym czasie nie jest w stanie wygospodarować środków na uiszczenie wpisu stąd wnioskuje o zwolnienie od kosztów. Wyjaśnił, że posiada oszczędności, lecz są one przeznaczone na inwestycje w gospodarstwie. W związku z suszą gospodarstwo nie przynosi żadnych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., obowiązkiem skarżącego było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady, to osoba wnioskująca winna już na etapie składania wniosku poczynić starania w celu wykazania, m. in. na podstawie stosownych dokumentów, istnienia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy ma zatem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Sąd rozpoznający taki wniosek obowiązany jest interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Podkreślić również należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli strona wykaże, że zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego wyrażone w postanowieniu z 30 maja 2018 r., że sytuacja skarżącego nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca podał, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem. Jako składniki majątkowe wskazał dom jednorodzinny o pow. 100 m² o wartości 120 000 zł, nieruchomości rolne o pow. 12 ha o wartości 120 000 zł, pojazdy mechaniczne o wartości ok. 120 000 zł. Posiada oszczędności w kwocie 20 000 zł Dochody ojca z tytułu emerytury wynoszą - 1700 zł. Zaś jako zobowiązania i stałe wydatki podał, że leczenie, rehabilitacja, dzierżawy i podatki to wydatek 4000 zł. Dokonując oceny powyższych informacji wnioskodawczyni zarówno wypełniając formularz PPF, jak i wnosząc sprzeciw nie podjął próby wyjawienia swojej rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej. Trudno bowiem dopatrywać się dobrej woli skarżącego w tym zakresie, jeżeli w urzędowym formularzu nie podaje niezbędnych informacji chociażby odnośnie źródła dochodów z których pokrywa wydatki na siebie, a także miesięcznych wydatków związanych z wyżywieniem czy utrzymaniem domu. Co również istotne, we wniesionym sprzeciwie nie przedstawił żadnych informacji, które podważałyby zasadność stanowiska referendarza sądowego. Wręcz przeciwnie z podanych informacji wynika, że wnioskodawca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, potrzeby żywieniowe. Nadto posiada oszczędności, a także znaczny majątek ruchomy i nieruchomy. Przedstawione powyżej okoliczności dawały referendarzowi sądowemu podstawę do odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stanowisko zawarte w orzeczeniu referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018 r. Sąd w pełni podziela. Z tych względów, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.