II SA/Rz 521/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 4 stycznia 2023 r. nr SKO.404.GG.3804.99.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – skargę oddala –

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium") postanowieniem z 4 stycznia 2023 r. nr SKO.404.GG.3804.99.2022, po rozpatrzeniu wniosku M.S. (dalej: "Skarżąca") o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: "Burmistrz") z 18 listopada 2022 r. znak GN.6830.3.4.2021.ZD w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczającego, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2022r., poz. 2000 ze zm., dalej: "K.p.a."), odmówiło Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia argumentowała, że osoba (dorosły domownik), który odebrał korespondencję, tj. przedmiotowe postanowienie, z uwagi na swój wiek i stan zdrowia, przekazała je adresatce dopiero 12 grudnia 2022 r. i w tej dacie mogła się faktycznie zapoznać z treścią postanowienia. Kolegium rozpoznając wniosek wskazało na art. 58 K.p.a. i podkreśliło, że brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przeszkoda w niedopełnieniu terminu ma mieć postać przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Konieczność uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oznacza, że wnioskodawca powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała ona przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium podało, że Skarżąca wskazała adres korespondencyjny w Polsce, na co dzień mieszka poza granicami Polski. Postanowienie Burmistrza w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zostało przesłane na wskazany adres i odebrane przez dorosłego domownika M.S. (matka Skarżącej) 28 listopada 2022 r. Uznało, że powoływane okoliczności, tj. wiek i stan zdrowia nie stanowią przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia w rozumieniu art. 58 K.p.a. Nie przedstawiono żadnych dowodów ani argumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że dorosły domownik, który odebrał korespondencję, w terminie do złożenia zażalenia od postanowienia, nie miał możliwości przez cały czas trwania tego terminu przekazać informacji o otrzymanej korespondencji. Skarżąca wskazując ww. adres do korespondencji miała świadomość kto jest dorosłym domownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji w jej imieniu (a tym samym ograniczeń matki na które powołuje się we wniosku) oraz że toczy się postępowanie administracyjne z jej wniosku i może spodziewać się korespondencji ze strony organu (a matka jest również pełnomocnikiem innych uczestników postępowania). W skardze Skarżąca reprezentowana przez adwokata, wniosła o "zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 18.XI.2022 r. znak GN.6830.3.4.2021.ZD". Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: a.) naruszenie art 58 K.p.a. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza z 18 listopada 2022 r. b.) naruszenie przepisów postępowania, tj. art 7 K.p.a., ar. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez uznanie iż skarżąca ponosi winę w niezłożeniu żalenia w terminie, nadto została ona obarczona ponadprzeciętnym obowiązkiem wnikliwości i szczególnej staranności. W uzasadnieniu podkreślono, że zasadą umożliwiającą uznanie doręczenia zastępczego za skuteczne jest to, aby dorosły domownik zobowiązał się do przekazania treści pisma adresatowi, lecz dla zaistnienia skutków materialnoprawnych istotne jest to, aby faktyczne ta treść dotarła do adresata. W takim przypadku nie można stosować literalnie fikcji doręczenia, lecz dokonać wnikliwej analizy czy strona wnioskująca o przywrócenie terminu przez niezawinione działanie nie została pozbawiona prawa do obrony swoich praw. W niniejszym postępowaniu matka skarżącej nie przekazała jej treści odebranych dokumentów - brak umiejętności technicznych umożliwiających przekazywanie treści dokumentów na odległość jak i brak świadomości co do istnienia terminów procesowych jak i skutków ich upływu. Naprowadzono, że organ administracji publicznej obowiązany jest do wszechstronnej oceny, czy przedstawione przez wnoszącego wniosek fakty, zdarzenia i towarzyszące im okoliczności można zaliczyć do tych, które nie powstały z winy strony, czy też uprawdopodobniła brak winy. Przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. We wniosku o rozgraniczenie z 5 lipca 2021 r. Skarżąca podała adres do korespondencji. Z akt wynika, że zawiadomienia w toku tego postępowanie kierowane na podany adres odbierane były przez M.S. (k.14, 17, 25, 41 57, 65, 77 akt adm.). Jedynie decyzje o rozgraniczeniu z dnia 15 listopada 2022 r. i 18 listopada 2022 r. wysłane na adres do korespondencji, odebrał Z.S. (k. 153 i 166). Natomiast postanowienie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego z dnia 18 listopada 2022 r. pod adresem do korespondencji w dniu 28 listopada 2022 r. odebrała M.S. (k.180 akt adm.). Jest poza sporem, że na postanowienie to zażalenie a także wniosek o przywrócenie terminu (datowane [...], 19 grudnia 2022 r.), wniosła Skarżąca reprezentowana przez ustanowionego 16 grudnia 2022 r. pełnomocnika – adwokata. Do wniosku o przywrócenie terminu załączono oświadczenie M.S., że ze względu na wiek, jak i stan zdrowia, nie była w stanie przekazać Skarżącej korespondencji," w szczególności Postanowienia z 17 listopada 2021 r. znak GN.6830.3.4. 2020.ZD oraz Decyzji z 15 listopada 2022 r. GN.6830.3.2.2021/ZD". Zaznaczyć należy, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażaleniu na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego pełnomocnik wskazał na postanowienie Burmistrza z 17 listopada 2021 r., znak GN.6830.3.4. 2020.ZD. Sąd stwierdza, że postanowienia takiego nie ma, natomiast zarówno treść zażalenia, jak i wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia dotyczy postanowienia Burmistrza z dnia 18 listopada 2022 r., znak; GN.6830.3.4.2021.ZD. W taki też sposób wniosek o przywrócenie terminu odczytało Kolegium, które postanowieniem z dnia 4 stycznia 2023 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia "odwołania" (powinno być – "zażalenia"). Postanowienie to jest przedmiotem skargi. II. Przywrócenie terminu uregulowane jest w art. 58 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wskazany przepis określa cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione kumulatywnie: 1. zainteresowany złożył prośbę o przywrócenie terminu, 2. uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony, 3. prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, 4. zainteresowany dopełnił czynności, dla której kreślony był termin, jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu. III. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że przesłanki przywrócenia terminu wskazane w części II uzasadnienia, dotyczące art. 58 § 1 K.p.a., wymienione w pkt 1, 3 oraz 4, zostały spełnione. Natomiast Kolegium ustaliło, żeby zaistniała przesłanka oznaczona punktem 2. a mianowicie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy został uprawdopodobniony. W odniesieniu do tej przesłanki w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko zgodnie z którym, przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. (...) Przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (zob. np. wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r. sygn. III OSK 2162/21). Podzielając taką interpretację "braku winy" Sąd stwierdza, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Okoliczności naprowadzone w oświadczeniu M.S. nie są tego rodzaju, że wykluczałyby brak winy. Wskazać należy, że Skarżąca zamieszkała poza granicami RP, występując z wnioskiem o rozgraniczenie, podała adres do doręczeń w Polsce. Na ten adres organ dokonywał wielu skutecznych doręczeń, przy czym jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, korespondencję adresowaną do Skarżącej odbierała nie tylko M.S. (vide: k.14, 17, 25, 41 57, 65, 77 akt adm.), ale także Z.S. (vide: k. 153 i 166). Można więc przyjąć, że pod adresem do doręczeń poza M.S. zamieszkuje także Z.S. Podanie adresu do doręczeń rodzi domniemanie, że wszystkie osoby dorosłe zamieszkałe pod wskazanym adresem są nie tylko upoważnione do odbioru korespondencji, ale zobowiązują się również do jej przekazania adresatowi. Zatem dołączone do wniosku o przywrócenie terminu oświadczenie M.S., która odebrała postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie tylko, że zasadnie ocenione zostało przez Kolegium, jako niewystarczające do przyjęcia braku winy tej osoby, ale jest niepełne. Nie zawiera bowiem informacji odnośnie do innych dorosłych domowników zamieszkałych pod adresem do doręczeń, którzy mogli (albo nie) przekazać postanowienie Skarżącej. W szczególności nie zawiera informacji dotyczącej Z.S., który również odbierał korespondencją kierowaną do Skarżącej. W tym stanie faktycznym Sąd stwierdza, że odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia Kolegium nie naruszyło art. 58 § 1 K.p.a. i to w stopniu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm. dalej: "P.p.s.a."). Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.